Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 28
Rishi: Yājñavalkya-tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Dhruva (steadfastness) as quality; Indra; Dyāvā-Pṛthivī
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
ध्रु॒वासि॑ ध्रु॒वोऽयं यज॑मानो॒ऽस्मिन्ना॒यत॑ने प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्भूयात् । घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी पूर्येथा॒मिन्द्र॑स्य छ॒दिर॑सि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या
Transliteration
dhruvāsi dhruvo'yaṃ yajamāno'sminnāyatane prajayā paśubhirbhūyāt | ghṛtena dyāvāpṛthivī pūryethām indrasya chadirasi viśvajanasya chāyā
Translation
Ngươi là bậc kiên cố, bất động; vị tế chủ (yajamāna) này cũng kiên cố, bất động. Nguyện tại chỗ ngự này, người ấy được dồi dào con cháu và gia súc. Nguyện Trời và Đất được làm đầy bằng ghi (ghṛta). Ngươi là sự che phủ của Indra, là bóng râm của hết thảy loài người.
Padapatha (Word Analysis)
ध्रु॒वा । अ॒सि॒ । ध्रु॒वः । अ॒यम् । यज॑मानः । अ॒स्मिन् । आ॒यत॑ने । प्र॒जया॑ । प॒शुभिः॑ । भू॒या॒त् । घृ॒तेन॑ । द्यावा॑-पृथि॒वी । पू॒र्ये॒था॒म् । इन्द्र॑स्य । छ॒दिः । अ॒सि॒ । वि॒श्व॒ज॒नस्य॑ । छा॒या
Word by Word
ध्रुवाfirm, fixed, steady
ध्रुवा:
Kartā (विधेय-विशेषण) / Predicate adjective
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) अथवा धृ (धातु) → ध्रुव-
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
ध्रुवःfirm, fixed
ध्रुवः:
Kartā (विधेय-विशेषण) / Predicate adjective
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमानकृदन्त-आधारित नाम)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयतनेin the abode/seat, in the place
आयतने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
प्रजयाwith offspring
प्रजया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पशुभिःwith cattle/animals
पशुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
भूयात्may (he) become / may (he) be
भूयात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
Kartā
TypeNoun (dual compound/pair)
Rootद्यावा (द्यौ/दिव्-आधारित द्विवचन-रूप) + पृथिवी (प्रातिपदिक)
पूर्येथाम्may they two be filled / may they two become full
पूर्येथाम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ/पूर् (धातु; ‘to fill, to become full’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
छदिःcovering, shelter, roof
छदिः:
Kartā (नाम-भागः) / Predicate nominative
TypeNoun
Rootछदिस्/छदिः (प्रातिपदिक; ‘covering, roof, shelter’)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विश्वजनस्यof all people / of the whole folk
विश्वजनस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वजन (प्रातिपदिक; ‘all-people/whole folk’)
छायाshade, protection
छाया:
Kartā (नाम-भागः) / Predicate nominative
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
D
Dhruva (Steadfastness as a quality)D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes