Shukla Yajur Veda — Adhyaya 4, Mantra 23
Rishi: Traditional attribution within Vājasaneyin transmission (often treated as Yājñavalkya-lineage for VS mantras)
Devata: Devī (contextual feminine divinity; often construed as Śrī/Vāc or the rite’s auspicious power depending on application)
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a strict ṛgvedic meter)
Samhita Patha (Devanagari)
सम॑ख्ये दे॒व्या धि॒या सं दक्षि॑णयो॒रुच॑क्षसा । मा म॒ आयु॒: प्रमो॑षी॒र्मो अ॒हं तव॑ । वी॒रं वि॑देय॒ तव॑ देवि सं॒दृशि॑
Transliteration
sām·akhye devyā dhiyā saṃ dakṣiṇayor rucákṣasā | mā me āyúḥ pramóṣīr mo áhaṃ táva | vīráṃ vidéya táva devi saṃdṛ́śi
Translation
Với tư duy nhưของทวยเทพ, bằng thị kiến rực sáng, con cùng nhìn đến hai phần bên phải. Xin đừng cướp mất thọ mạng con, cũng đừng tách con khỏi Ngài; hỡi Nữ Thần, trong cuộc gặp gỡ nơi ánh nhìn giao hội này, xin cho con được một người con trai dũng mãnh từ Ngài.
Padapatha (Word Analysis)
सम्-अख्ये । दे॒व्या । धि॒या । सम् । दक्षि॑णयोः । रुच॑क्षसा । मा । मे । आयुः । प्र-मो॑षीः । मा । उ । अहम् । तव । वी॒रम् । वि॒देय । तव । देवि । सम्-दृशि॑
Word by Word
समाख्येI utter/recite (together, duly)
समाख्ये:
Kartā
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) / समाख्या (प्रातिपदिक)
देव्याःof the goddess
देव्याः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
धियाwith (sacred) thought/insight
धिया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
संtogether, completely
सं:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
दक्षिणयोःof the two Dakṣiṇās / of the two right-sides
दक्षिणयोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
उरुचक्षसाwith wide-seeing vision
उरुचक्षसा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootउरुचक्षस् (प्रातिपदिक; उरु + चक्षस्)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
मेmy / to me
मे:
Sampradāna (beneficiary/possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Kartā (of the verb ‘be taken away’) / Karma (in sense)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रमोषीःdo not steal away / do not take away
प्रमोषीः:
Kriyā
TypeVerb
Rootप्र-√मुष् (धातु)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
तवof you / your
तव:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वीरम्a hero, a strong son/offspring
वीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
विदेयmay I obtain/find
विदेय:
Kriyā
TypeVerb
Root√विद् (धातु) + देय (विधिलिङ्/आशीर्लिङ् रूप)
तवof you / your
तव:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
संदृशिin (your) presence / in the sight (of you)
संदृशि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसंदृश् (प्रातिपदिक; सम् + दृश्)
Entities Mentioned
D
DevīD
Dakṣiṇā (as principle of the right-hand/auspicious share)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes