Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 43
Rishi: Traditional attribution: Vedic seers of the Viṣṇu-sūkta lineage (RV 1.154 complex); in Śukla-Yajur usage transmitted through Yājñavalkya’s school
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh (RV 1.154.1 base)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रीणि॑ प॒दा वि च॑क्रमे॒ विष्णु॑र्गो॒पा अदा॑भ्यः । अतो॒ धर्मा॑णि धा॒रय॑न्
Transliteration
trī́ṇi padā́ ví cakrame víṣṇur gopā́ adā́bhyaḥ | áto dhármāṇi dhāráyan
Translation
Vishnu, vị hộ vệ không thể bị khuất phục, đã bước ra và đo định ba bước. Từ hành động ấy, Ngài nâng đỡ các Dharma (pháp tắc) (nhờ đó các thế giới và tế lễ được duy trì).
Padapatha (Word Analysis)
त्रीणि । पदा । वि । चक्रमे । विष्णुः । गोपाः । अदाभ्यः । अतः । धर्माणि । धारयन्
Word by Word
त्रीणिthree
त्रीणि:
कर्म (गन्तव्य/परिमाण-निर्देशः)
TypeNoun (Numeral adjective)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रि/त्रय
पदानिsteps/footprints
पदानि:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
विapart, widely, in different directions
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
चक्रमेstrode/stepped
चक्रमे:
—
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + उपसर्गः वि-
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper name)
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
गोपाःprotector/guardian
गोपाः:
कर्तृ (विष्णोः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘रक्षक’)
अदाभ्यःunassailable, not to be deceived/overpowered
अदाभ्यः:
कर्तृ (विष्णोः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-दाभ्य (प्रातिपदिक; दभ् ‘हिंस/द्रोह’ इत्यस्य निषेधः)
अतःtherefrom/therefore
अतः:
अपादान (हेतु/प्रभव-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय; तस्मात्/अस्मात्-प्रभवः)
धर्माणिlaws/ordinances, supports
धर्माणि:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
धारयन्bearing, upholding
धारयन्:
कर्तृ
TypeVerb (Participle)
Rootधृ (धातु) → धारय (णिजन्त) + शतृ-प्रत्यय
Entities Mentioned
V
ViṣṇuRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes