Mantra 23
Rishi: Traditionally associated with Savitṛ/Soma hymnic strata (RV parallels); in VS transmission attributed to the Yājñavalkya-lineage compilers
Devata: Soma (with Savitṛ colouring in the surrounding anuvāka)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (by RV-style cadence; to be confirmed against pada-count in the parallel)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वेन॑ नो॒ मन॑सा देव सोम रा॒यो भा॒गᳪ स॑हसावन्न॒भि यु॑ध्य । मा त्वा त॑न॒दीशि॑षे वी॒र्य॒स्यो॒भये॑भ्य॒: प्रचि॑कित्सा॒ गवि॑ष्टौ
Transliteration
dēvēna nō manasā deva soma rāyō bhāgaṃ sahasāvan abhi yudhya | mā tvā tanadī́śiṣe vīryasyā ubhayēbhyaḥ pracikitsā gaviṣṭau ||
Translation
Với tâm trí thần linh, hỡi thần Soma, bậc hùng lực, hãy chiến đấu vì chúng ta để giành phần của cải. Chớ để sức lực làm hao mòn nào trói buộc dũng lực của ngài; trong cuộc truy cầu bò (gaviṣṭi), xin ngài hãy tỉnh giác, phân minh từ cả hai phía.
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वेन॑ । नः॒ । मन॑सा । देव । सोम । रा॒यः । भा॒गम् । स॒ह॒सा॒व॒न् । अ॒भि । यु॒ध्य॒ । मा । त्वा॒ । त॒न॒दिः । इ॒शि॒षे॒ । वी॒र्य॑स्य । उ॒भये॑भ्यः । प्र॒चि॒कि॒त्सा॒ । गवि॑ष्टौ
Word by Word
दे॒वेन॑by/with the god
दे॒वेन॑:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मनसाwith (the) mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
(Address)
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
(Address)
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
रायःof wealth
रायः:
(Genitive relation)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘wealth’)
भागम्a share/portion
भागम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
सहसावन्O mighty one
सहसावन्:
(Address)
TypeAdjective (vocative)
Rootसहसावन् (प्रातिपदिक; ‘mighty’)
अभिtowards, against
अभि:
(Directional/Preverb)
TypeIndeclinable
Rootअभि
युध्यfight! contend!
युध्य:
(Predicate)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
माdo not
मा:
(Negation)
TypeIndeclinable
Rootमा
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
तनदीशिषे(that) you should not seek to extend/assume control (over)
तनदीशिषे:
(Predicate)
TypeVerb (compound form)
Rootतन + ईशिषे (ईश् धातु/ईश्-प्रातिपदिक से; वैदिक रूप)
वीर्यस्यof strength/heroic power
वीर्यस्य:
(Genitive relation)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
उभयेभ्यःfrom both (sides) / for both
उभयेभ्यः:
Apādāna
TypeAdjective/Pronoun
Rootउभय (प्रातिपदिक)
प्रचिकित्साdiscern! consider carefully!
प्रचिकित्सा:
(Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + चि + कित्स् (धातु; ‘to perceive/understand’)
गविष्टौin the contest (for cows), in battle
गविष्टौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगविष्टि (प्रातिपदिक; ‘search for cows/battle’)
Entities Mentioned
S
SomaS
Savitṛ (coloring)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes