Shukla Yajur Veda — Adhyaya 3, Mantra 23
Rishi: Traditionally affiliated to the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (exact ṛṣi ascription for this isolated formula is not uniformly fixed across ancillary indices)
Devata: Agni (ritual fire as sovereign/guardian of ṛta)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like pāda structure (prose-leaning yajus style; metrical classification is secondary in this Yajurvedic formula)
Samhita Patha (Devanagari)
राज॑न्तमध्व॒राणां॑ गो॒पामृ॒तस्य॒ दीदि॑विम् । वर्ध॑मान॒ᳪ स्वे दमे॑
Transliteration
rā́jantam adhvarā́ṇāṃ gopā́m ṛtásya dī́divim | várdhamānaṃ své damé
Translation
Đấng rực sáng, chúa tể của các lễ tế, người canh giữ ṛta (trật tự chân chính), đấng chói ngời—luôn tăng trưởng trong chính trú xứ của mình.
Padapatha (Word Analysis)
राजन्तम् । अध्वराणाम् । गोपाम् । ऋतस्य । दीदिविम् । वर्धमानम् । स्वे । दमे ।
Word by Word
राजन्तम्shining; ruling (him)
राजन्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootराजन् (प्रातिपदिक) / √राज् (दीप्तौ/राज्ये)
अध्वराणाम्of the sacrifices (adhvaras)
अध्वराणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
गोपाम्the protector/guardian
गोपाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
दीदिविम्the radiant one
दीदिविम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदीदिवि (प्रातिपदिक; ‘दीदिवि’ = दीप्तिमान्/दीप्तः)
वर्धमानम्growing; increasing
वर्धमानम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवर्धमान (प्रातिपदिक) / √वृध् (वर्धने)
स्वेin his own
स्वे:
अधिकारण
TypeAdjective (pronominal)
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दमेhouse; abode
दमे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes