Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 28

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Dvārāḥ (the Doors, goddesses) leading to Indra as brahman-empowered might
Chandas: Paṅkti

होता॑ यक्ष॒द्व्यच॑स्वतीः सुप्राय॒णा ऋ॑ता॒वृधो॒ द्वारो॑ दे॒वीर्हि॑र॒ण्ययी॑र्ब्र॒ह्माण॒मिन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । प॒ङ्क्तिं छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं तु॑र्य॒वाहं॒ गां वयो॒ दध॒द्व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣad vyácasvatīḥ suprāyaṇā́ ṛtāvṛ́dho dvā́ro devī́r hiraṇyáyīr bráhmāṇam índraṃ vayodhásam | paṅktíṃ chánda ihéndriyáṃ turyavāháṃ gā́ṃ váyo dádhad vyántv ā́jyasya hótar yája

Nguyện vị Hotṛ cử hành tế lễ, tôn thờ các “Cửa” trải rộng, đường lành, làm tăng trưởng ṛta (trật tự thiêng), những Nữ thần bằng vàng; (để các Cửa ấy) đón Indra, sức mạnh Brahman, đấng ban sinh lực. Nhịp ở đây là Paṅkti; đây là uy lực của Indra: ban bò và sức sống, nguyện các Cửa mở ra cho bơ tế (ghee); hỡi Hotṛ, hãy hiến tế!

होता । यक्षत् । व्यचस्वतीः । सुप्रायणाः । ऋतावृधः । द्वारः । देवीः । हिरण्ययीः । ब्रह्माणम् । इन्द्रम् । वयोधसम् । पङ्क्तिम् । छन्दः । इह । इन्द्रियम् । तुर्यवाहम् । गाम् । वयः । दधत् । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु) प्रातिपदिक
यक्षत्let him worship / offer
यक्षत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
व्यचस्वतीःthe wide-spreading (ones)
व्यचस्वतीः:
कर्म
TypeAdjective (f.)
Rootव्यचस्वत् (प्रातिपदिक)
सुप्रायणाof good approach/advance
सुप्रायणा:
कर्म
TypeAdjective (f.)
Rootसु-प्रायणा (प्रातिपदिक)
ऋतावृधःincreasing the ṛta (cosmic order)
ऋतावृधः:
कर्तृ (सम्बन्धः ‘द्वारः’)
TypeAdjective (m.)
Rootऋता-वृध् (प्रातिपदिक)
द्वारःdoors, gateways
द्वारः:
कर्तृ (स्तुत्य-विषय)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
देवीःdivine (fem.)
देवीः:
कर्तृ (विशेषणम् ‘द्वारः’)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
हिरण्ययीःgolden
हिरण्ययीः:
कर्तृ (विशेषणम् ‘देवीः’)
TypeAdjective (f.)
Rootहिरण्ययी (प्रातिपदिक)
ब्रह्माणम्the sacred prayer / brahman
ब्रह्माणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (समुच्चित)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्bestowing vigor/strength
वयोधसम्:
कर्म (विशेषणम् ‘इन्द्रम्’)
TypeAdjective (m.)
Rootवयो-धस् (प्रातिपदिक)
पङ्क्तिम्the Paṅkti (metre/row of five)
पङ्क्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
अधिकारण/विषय (निर्देश)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह
इन्द्रियम्power, vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
तुर्यवाहम्having the fourth as vehicle / fourth-bearing
तुर्यवाहम्:
कर्म (विशेषणम्—यज्य/आह्वेय)
TypeAdjective (m.)
Rootतुर्य-वाह (प्रातिपदिक)
गाम्cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvitality, vigor
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ (विशेषणम्—यज्य/होता)
TypeVerbal (participle)
Root√धा
व्यन्तुlet them pervade / let them come forth
व्यन्तु:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√अन् (वा √इ ‘गमन’ इति वैदिक-प्रयोगः) + वि
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरीin/at the Hotṛ
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजworship! offer!
यज:
कर्तृ-क्रिया (आदेश)
TypeVerb
Root√यज्
D
Dvārāḥ (Devīḥ, the Doors)
I
Indra
B
Brahman (sacred power)