Mantra 40
Rishi: Vedic tradition: RV seer attribution (Indra-stotra lineage; to be verified by RV concordance for the source verse).
Devata: Indra (Soma-exhilarated; ‘matsad andhasaḥ’).
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī-type cadence (to be confirmed by RV source identification).
Samhita Patha (Devanagari)
कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मᳪहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ढा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑
Transliteration
kás tvā́ satyó madā́nāṃ máṃhiṣṭho matsad ándhasaḥ | dṛḍhā́ cid ārúje vásu ||
Translation
Ai, hỡi Đấng rộng ban, là người chân thật với Ngài giữa những cơn hoan lạc—hỡi Đấng hùng mạnh nhất, Đấng hân hoan vì nhựa Soma—ai là kẻ có thể xé toạc cả những ràng buộc kiên cố để đạt được vasu (tài vật)?
Padapatha (Word Analysis)
कः । त्वा॒ । स॒त्यः । मदा॑नाम् । मंहि॑ष्ठः । मत्स॒त् । अन्ध॑सः । दृ॒ढाः । चि॒त् । आ॒रुजे॑ । वसु॑ ।
Word by Word
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्यःtrue, truthful
सत्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
मदानाम्of the exhilarations / intoxications
मदानाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
महिष्ठःgreatest
महिष्ठः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) → महिष्ठ (सुपरलेटिव)
मत्सद्sitting in/with exhilaration; exhilaration-seated
मत्सद्:
Kartā
TypeAdjective (compound)
Root√सद् (सीदति) with उपसर्ग/पूर्वपद ‘मत्-’ (मद्/मत्त-सम्बन्धः) → बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; here used as adjective
अन्धसःof the Soma-juice (pressed drink)
अन्धसः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
दृढाःfirm (ones), strong
दृढाः:
Karma
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
(Emphatic particle)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
आरुजेI break / I shatter
आरुजे:
Kartā
TypeVerb
Rootआ-√रुज् (रुजति)
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
Karma
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraS
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes