Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 46
Rishi: RV provenance (Indra-soma complex), preserved in Vājasaneyin transmission
Devata: Indra and the Gods (Devāḥ) as recipients of soma-exhilaration
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
स्तो॒काना॒मिन्दुं॒ प्रति॒ शूर॒ इन्द्रो॑ वृषा॒यमा॑णो वृष॒भस्तु॑रा॒षाट् । घृ॒त॒प्रुषा॒ मन॑सा॒ मोद॑माना॒: स्वाहा॑ दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्
Transliteration
stokā́nām índuṃ práti śū́ra índro vṛṣāyámāṇo vṛṣabhás turāṣā́ṭ | ghṛtá-pruṣā mánasā mód amānāḥ svā́hā devā́ amṛ́tā mādayantām
Translation
Đối diện những giọt Soma, vị anh hùng Indra—hừng hực như bò đực, là bò đực chiến thắng—tiến lên. Được rưới bằng những giọt bơ tinh luyện (ghee), hoan hỷ trong tâm: “svāhā!” Nguyện các thần bất tử được hân hoan, say sưa.
Padapatha (Word Analysis)
स्तोकानाम् । इन्दुम् । प्रति । शूरः । इन्द्रः । वृषायमाणः । वृषभः । तुराषाट् । घृत-प्रुषाः । मनसा । मोदमानाḥ । स्वाहा । देवाः । अमृताः । मादयन्ताम्
Word by Word
स्तो॒कानाम्of the drops / of the small streams
स्तो॒कानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्तो॒क (प्रातिपदिक)
इन्दुम्the Soma-drop
इन्दुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards
प्रति:
(उपसर्ग/दिशा) कर्मप्रवचनीय—‘towards’
TypeIndeclinable
Rootप्रति
शूरःthe hero
शूरः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृषायमाणःacting like a bull / becoming vigorous
वृषायमाणः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण)
TypeVerb (Participle)
Rootवृषाय (धातु; ‘वृषवत् आचरति/वृषभवत् भवति’)
वृषभःthe bull
वृषभः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तुराषाट्the overpowering/overcoming one
तुराषाट्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootतुराषाट् (प्रातिपदिक; ‘तुरं षहते/षाड्’—बलात् जयति)
घृतप्रुषाwith ghee-sprinkling (drops)
घृतप्रुषा:
करण
TypeAdjective
Rootघृत-प्रुष् (समास; प्रुष् ‘बिन्दु/छिटा’)
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मोदमानाḥrejoicing / delighting
मोदमानाḥ:
कर्तृ (देवानां विशेषण)
TypeVerb (Participle)
Rootमुद् (धातु) → मोदमान (कृदन्त)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(हविर्निवेदन-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमृताःimmortal
अमृताः:
कर्तृ (देवानां विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
मादयन्ताम्may they gladden / may they intoxicate (themselves/others)
मादयन्ताम्:
कर्तृ (देवाः)
TypeVerb
Rootमद् (धातु) + णिच् → मादयति
Entities Mentioned
I
IndraD
Devāḥ (Amṛtāḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes