Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 79

Rishi: Prajāpati (narrative agent)
Devata: Indra (indriya), Soma (as substance/deity)
Chandas: Mixed; Triṣṭubh-like cadence in the opening, with formulaic continuation

दृ॒ष्ट्वा प॑रि॒स्रुतो॒ रस॑ᳪ शु॒क्रेण॑ शु॒क्रं व्य॑पिबत् पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

dṛṣṭvā parisrutó rásaṃ śukréṇa śukráṃ vyàpibat páyaḥ sómaṃ prajā́patiḥ | ṛténa satyám indriyáṃ vipā́naṃ śukrám ándhasa índrasyendriyám idáṃ páyo 'mṛ́taṃ mádhu

Khi đã thấy tinh túy đã chảy tràn và tuôn đi, Prajāpati uống ánh sáng bằng ánh sáng—tức sữa, Soma. Nhờ ṛta (trật tự chân chính của vũ trụ) mà đạt Chân thật, đạt dũng lực của Indra: chén rượu phải uống, tinh túy rực sáng của dịch Soma; đây là dũng lực của Indra—sữa, bất tử, mật ngọt.

दृ॒ष्ट्वा । प॒रि॒स्रुतः॑ । रस॑म् । शु॒क्रेण॑ । शु॒क्रम् । वि॒-अपि॑बत् । पयः॑ । सोम॑म् । प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ । स॒त्यम् । इ॒न्द्रि॒यम् । वि॒पान॑म् । शु॒क्रम् । अन्ध॑सः । इन्द्र॑स्य । इ॒न्द्रि॒यम् । इ॒दम् । पयः॑ । अ॒मृत॑म् । मधु॑

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
(क्रियाविशेषण) पूर्वकाल
TypeVerb
Rootदृश्
परिस्रुतःhaving flowed around; well-filtered
परिस्रुतः:
Kartā (of व्यपिबत्) / विशेषण
TypeAdjective
Rootपरि√स्रु (स्रु) / प्रातिपदिक: परिस्रुत
रसम्juice, sap (Soma-juice)
रसम्:
Karma (of व्यपिबत्)
TypeNoun
Rootरस
शुक्रेणwith the bright/pure (one); with brightness
शुक्रेण:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र
शुक्रम्the bright/pure (drink)
शुक्रम्:
Karma (of व्यपिबत्) / विशेष्य
TypeAdjective
Rootशुक्र
व्यपिबत्drank
व्यपिबत्:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√पा (पा) with वि
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
Karma (apposition to रसम्/शुक्रम्)
TypeNoun
Rootपयस्
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma (apposition)
TypeNoun
Rootसोम
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Kartā (of व्यपिबत्)
TypeNoun
Rootप्रजापति
ऋतेनby ṛta (cosmic order)
ऋतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋत
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (understood: ‘(he made/established) truth’) / appositional
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य
इन्द्रियम्vital power; strength
इन्द्रियम्:
Karma (apposition to सत्यम्)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
विपानम्(the) drinking/draught; drink
विपानम्:
Karma (apposition; object-like epithet)
TypeNoun
Rootविपान
शुक्रम्bright, pure
शुक्रम्:
Karma (apposition)
TypeAdjective
Rootशुक्र
अन्धसःof the Soma-juice; of the pressed drink
अन्धसः:
(सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्धस्
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
(सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्र
इन्द्रियम्strength; vital power
इन्द्रियम्:
(विशेषण/विधेय)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
इदम्this
इदम्:
(निर्देश)
TypePronoun
Rootइदम्
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
(apposition)
TypeNoun
Rootपयस्
अमृतम्immortal (drink); nectar
अमृतम्:
(apposition)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत
मधुhoney; sweetness
मधु:
(apposition)
TypeNoun
Rootमधु
P
Prajāpati
I
Indra
S
Soma