Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 69
Rishi: Pitṛ-tradition (not uniquely fixed in VS)
Devata: Agni (as Pitṛ-vāhana) and Pitaraḥ (implicit recipients)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अधा॒ यथा॑ नः पि॒तर॒: परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः । शुचीद॑य॒न् दीधि॑तिमुक्थ॒शास॒: क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्
Transliteration
adhā́ yáthā naḥ pitáraḥ párāsaḥ pratnā́so agne ṛtám āśuṣāṇā́ḥ | śucī́dayan dī́dhitim ukthaśā́saḥ kṣā́mā bhindánto aruṇī́r ápa vran
Translation
Vậy thì, như các Pitṛ của chúng ta—những bậc đã đi xa, những người thời cổ—hỡi Agni, mau mắn hướng đến ṛta (trật tự chân chính), đã làm cho quang huy được thanh tịnh, cất lời tụng ca; bổ rẽ mặt đất và xua đuổi những chướng ngại đỏ rực—nguyện điều ấy cũng thành tựu nơi chúng ta.
Padapatha (Word Analysis)
अधा॑ । यथा॑ । नः । पि॒तरः॑ । परा॑सः । प्र॒त्नासः॑ । अ॒ग्ने॒ । ऋ॒तम् । आ॒शु॒षा॒णाः । शु॒ची॒द॒य॒न् । दीधि॑तिम् । उ॒क्थ॒शासः॑ । क्षामा॑ । भि॒न्दन्तः॑ । अ॒रु॒णीः । अप॑ । व्रन् ।
Word by Word
अधाthen, thereafter
अधा:
Adhikaraṇa (काल/अनुक्रम-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय) / अथ
यथाas, just as
यथा:
Adhikaraṇa (उपमान/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्
पितरःfathers, forefathers
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ
परासःformer, earlier (ancient ones)
परासः:
Kartā (पितरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
प्रत्नासःancient, primeval
प्रत्नासः:
Kartā (पितरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि
ऋतम्ṛta; truth/order
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत
आशुषाणाःhastening, eager (to attain)
आशुषाणाः:
Kartā (पितरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootआ-शु (धातु: शु ‘to impel/urge, be swift’)
शुचीदयन्making (it) pure/bright
शुचीदयन्:
Kartā (क्रियाविशेषण-भावेन)
TypeVerb (present participial/finite-like Vedic usage)
Rootशुचि + दय् (धातु: दय् ‘to shine/illumine’ / ‘to show favor’—here ‘to make bright’)
दीधितिम्splendor, blaze
दीधितिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदीधिति (स्त्री) < धा/धि-प्रत्यय; ‘splendor, flame’
उक्थशासःreciters/chanters of hymns
उक्थशासः:
Kartā (पितरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootउक्थ + शास (प्रातिपदिक; ‘praise/recitation’)
क्षामाःthe earths/grounds (fields, expanses)
क्षामाः:
Karma
TypeNoun
Rootक्षामा (स्त्री; ‘earth/ground’)
भिन्दन्तःsplitting, cleaving
भिन्दन्तः:
Kartā (पितरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootभिद् (धातु: भिद् ‘to split’)
अरुणीःthe ruddy ones (red lights/dawns)
अरुणीः:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअरुणी (स्त्री; ‘ruddy/red (cows/dawns)’)
अपaway, off
अप:
उपसर्ग (क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
व्रन्they drove/turned (away)
व्रन्:
Kartā (पितरः/प्रत्नासः)
TypeVerb
Rootवृ (धातु: वृ ‘to choose/cover/ward’; Vedic: ‘to turn/drive’)
Entities Mentioned
A
AgniP
Pitaraḥ (Fathers/ancient seers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes