Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 55
Rishi: Traditionally associated with Yājñavalkya-line transmission (Śukla-Yajurvedic school attribution)
Devata: Āpaḥ / Parjanya (waters and rain-giver), with cosmic-altar as addressed support
Chandas: Mixed/ritual prose-verse (yajus-style); not a strict ṛgvedic metre
Samhita Patha (Devanagari)
विश्व॑स्य मू॒र्धन्नधि॑ तिष्ठसि श्रि॒तः स॑मु॒द्रे ते॒ हृद॑यम॒प्स्वायु॑र॒पो द॑त्तोद॒धिं भि॑न्त । दि॒वस्प॒र्जन्या॑द॒न्तरि॑क्षात्पृथि॒व्यास्ततो॑ नो॒ वृष्ट्या॑व
Transliteration
víśvasya mū́rdhann ádhi tiṣṭhasi śritáḥ samudré te hṛ́dayam apsv ā́yur ápo datto-dadhíṃ bhínta | divás párjanyā́d antárikṣāt pṛthivyā́s táto no vṛ́ṣṭyā́va
Translation
Ngài đứng trên đỉnh của muôn loài, vững vàng an trụ; tim Ngài ở trong đại dương, sinh mệnh Ngài ở trong các dòng nước. Hỡi các nước, hãy ban phát; hãy rẽ biển ra! Từ trời, từ Parjanya, từ trung giới, từ đất—từ đó hãy đem mưa đến cho chúng con.
Padapatha (Word Analysis)
विश्वस्य । मूर्धन् । अधि । तिष्ठसि । श्रितः । समुद्रे । ते । हृदयम् । अप्सु । आयुः । अपः । दत्त । उदधिम् । भिन्त । दिवः । पर्जन्यात् । अन्तरिक्षात् । पृथिव्याः । ततः । नः । वृष्ट्या । आव
Word by Word
विश्वस्यof all / of the whole
विश्वस्य:
Sambandha (genitival relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
मूर्धन्on the head / at the summit
मूर्धन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमूर्धन्
अधिupon, over
अधि:
Upapada (governing locative sense) / Adhikaraṇa-support
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
तिष्ठसिyou stand
तिष्ठसि:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठ-)
श्रितःresting, supported
श्रितः:
Kartā (as predicate to implied ‘त्वम्’)
TypeVerbal adjective (past passive participle)
Rootश्रि (√श्रि) → श्रित
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसमुद्र
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
हृदयम्heart
हृदयम्:
Kartā (of nominal clause) / Subject
TypeNoun
Rootहृदय
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप्
आयुःlife, vital force
आयुः:
Kartā (coordinated subject)
TypeNoun
Rootआयुस्
अपःthe waters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्
दत्तgiven / (give!)
दत्त:
Kriyā (injunction: ‘give’)
TypeVerbal adjective (past passive participle / injunctive-like imperative usage)
Rootदा (√दा) → दत्त
उदधिम्the ocean, the reservoir (of waters)
उदधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदधि
भिन्तsplit, cleave
भिन्त:
Kriyā (injunction)
TypeVerb
Rootभिद् (√भिद्)
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव्
पर्जन्यात्from Parjanya (rain-cloud)
पर्जन्यात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootपर्जन्य
अन्तरिक्षात्from the mid-space
अन्तरिक्षात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
पृथिव्याःfrom the earth
पृथिव्याः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपृथिवी
ततःthence, from there
ततः:
Apādāna/Adverbial (source/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृष्ट्याby rain
वृष्ट्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवृष्टि
आवhither/down (as verbal prefix: ‘towards us’)
आव:
Upasarga/Adverbial
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootआ + अव (preverb cluster) / or particle ‘आव’
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)P
ParjanyaS
Samudra (Ocean)D
Dyauḥ/Antarikṣa/Pṛthivī (Heaven–Midspace–Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes