Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 102
Rishi: Traditionally associated with Prajāpati/Ka hymn-complexes (attributed in wider Vedic tradition to Prajāpati-oriented seers)
Devata: Prajāpati (Ka), creator-begetter; also linked to the Waters as first-born
Chandas: Triṣṭubh (typical of ‘Ka’ hymn style; metrical assignment may vary by recension analysis)
Samhita Patha (Devanagari)
मा मा॑ हिᳪसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिव॑ᳪ स॒त्यध॑र्मा॒ व्यान॑ट् । यश्चा॒पश्च॒न्द्राः प्र॑थ॒मो ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
Transliteration
mā́ mā hiṃsīj janitā́ yáḥ pṛthivyā́ yó vā dívam satyádharmā vyā́n aṭ | yáś cā́paś candrā́ḥ prathamó jajā́na kásmai devā́ya havíṣā vidhema
Translation
Xin Đấng Sinh Thành chớ làm hại tôi—Đấng theo pháp tắc chân thật đã thấm khắp đất này, hoặc đã thấm khắp cõi trời kia; và Đấng trước hết sinh ra các Nước rực sáng. Chúng ta phải dâng lễ vật thờ phụng vị thần nào đây?
Padapatha (Word Analysis)
मा । मा । हिंसीत् । जनिता । यः । पृथिव्याः । यः । वा । दिवम् । सत्य-धर्मा । वि-आनट् । यः । च । आपः । चन्द्राः । प्रथमः । जजान । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम ।
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा
हिᳪसीःharm (you)
हिᳪसीः:
—
TypeVerb
Rootहिंस् (हिसँ हिंसायाम्)
जनिताthe begetter/creator
जनिता:
Kartā
TypeNoun
Rootजनितृ (प्रातिपदिक from √जन्) / जनितृ-शब्द
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपृथिवी
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
दिवम्heaven/sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्
सत्यधर्माwhose law is truth / true in ordinance
सत्यधर्मा:
Kartā (as qualifier)
TypeAdjective
Rootसत्य-धर्मन् (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-भाव)
व्यानट्strode forth / pervaded
व्यानट्:
—
TypeVerb
Rootव्य्-अट् (√अट् गतौ, उपसर्ग: वि/व्य)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
आपःthe waters
आपः:
Karma (object of ‘जजान’)
TypeNoun
Rootआप् (आपः)
चन्द्राःbright/shining
चन्द्राः:
Karma (as qualifier)
TypeAdjective
Rootचन्द्र
प्रथमःthe first
प्रथमः:
Kartā (as qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथम
जजानbegot/produced
जजान:
—
TypeVerb
Rootजन् (√जन् प्रादुर्भावे)
कस्मैto which (one)?
कस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootकिम्
देवायto the god
देवाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस्
विधेमmay we offer/perform (worship)
विधेम:
—
TypeVerb
Rootधा (√धा धारणे) with उपसर्ग वि
Entities Mentioned
P
Prajāpati (Ka)Ā
Āpaḥ (Waters)D
Dyauḥ (Heaven)P
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes