Home›Shiva Purana›Vidyesvara Samhita›Adhyaya 18›Shloka 96
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 96

बन्धमोक्षवर्णनम्

Bondage and Liberation: The Prakṛti–Karma Wheel and Śiva as the Transcendent Cause

Devanagari script

गुरोः शेषः शिवोच्छिष्टं जलमन्नादिनिर्मितम् । शिष्याणां शिवभक्तानां ग्राह्यं भोज्यं भवेद्द्विजाः

Transliteration

guroḥ śeṣaḥ śivocchiṣṭaṃ jalamannādinirmitam | śiṣyāṇāṃ śivabhaktānāṃ grāhyaṃ bhojyaṃ bhaveddvijāḥ

Translation

Hỡi các bậc nhị sinh! Phần còn lại do Guru để lại phải được xem như chính “uṣṭiṣṭa” của Śiva—dù là nước, thức ăn hay những vật tương tự. Đối với các đệ tử là tín đồ của Śiva, việc tiếp nhận và thọ dụng ấy là điều thích đáng.

Word by Word
गुरोःof the guru
गुरोः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
शेषःthe remainder/leftover
शेषः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
शिव-उच्छिष्टम्Śiva’s leavings/leftovers (consecrated)
शिव-उच्छिष्टम्:
विशेष्य/विशेषण-भाव (Appositional qualifier)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + उच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (Genitive determinative): ‘शिवस्य उच्छिष्टम्’
जलम्water
जलम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
अन्न-आदि-निर्मितम्made of food and the like
अन्न-आदि-निर्मितम्:
विशेषण (Adjective to ‘जलम्’)
TypeAdjective
Rootअन्न (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + निर्मित (कृदन्त; √मा/मि ‘निर्मा’ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; भूतकृदन्त (Past passive participle) ‘निर्मित’; तत्पुरुष-समास: ‘अन्नादिभिः निर्मितम्’ (made of food etc.)
शिष्याणाम्of the disciples
शिष्याणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
शिव-भक्तानाम्of the devotees of Śiva
शिव-भक्तानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘शिवस्य भक्ताः’
ग्राह्यम्to be accepted
ग्राह्यम्:
विधेय (Predicate complement)
TypeAdjective
Root√ग्रह् (धातु) → ग्राह्य (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative adjective); कृदन्त: भाव्य/यत्-प्रत्यय (gerundive) ‘to be accepted’
भोज्यम्to be eaten
भोज्यम्:
विधेय (Predicate complement)
TypeAdjective
Root√भुज् (धातु) → भोज्य (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विधेय-विशेषण; कृदन्त: यत्-प्रत्यय (gerundive) ‘to be eaten’
भवेत्should be/is to be
भवेत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
द्विजाःO twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
सम्बोधन (Vocative/Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); संबोधनार्थे प्रयोगः (used in address)
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: liberating

Ritual Elements

Offering: naivedya

Characters & Entities
S
Shiva
G
Guru
S
Shiva-bhaktas

FAQs

It teaches that the Guru’s remnants are not ordinary leftovers but Śiva-prasāda, to be received with reverence; accepting them cultivates humility and receptivity to Śiva’s grace (anugraha) through the guru-paramparā.

Just as offerings to the Liṅga become sacred prasāda, the Guru—revered as a Śiva-bhakta and spiritual conduit—sanctifies water and food by association with Śiva; honoring such prasāda is an act of Saguna-Śiva devotion expressed through visible sacred forms.

Practice guru-sevā and accept guru-prasāda (water/food) with a purified attitude, mentally offering it to Śiva and receiving it as Śiva’s blessing; this can be accompanied by japa of the Pañcākṣarī mantra, “Om Namaḥ Śivāya.”

←Previous Verse
Next Verse→