Śiva’s Freedom from Bondage and His Cosmic Support (शिवस्य अबन्धत्वं तथा सर्वाधिष्ठानत्वम्)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । नशिवस्याणवो बंधः कार्यो मायेय एव वा । प्राकृतो वाथ बोद्धा वा ह्यहंकारात्मकस्तथा

Upamanyu thưa: “Đối với Śiva không hề có trói buộc—không phải trói buộc āṇava, cũng không phải trói buộc do nghiệp (karma) hay do māyā; cũng chẳng có trói buộc ‘prākṛta’ (thuộc tự nhiên vật chất) hay ‘boddhā’ (của kẻ tri hạn hẹp), vì mọi trói buộc ấy đều bắt rễ từ ngã chấp (ahaṅkāra), điều không thuộc về Ngài.”

Verse 2

नैवास्य मानसो बंधो न चैत्तो नेंद्रियात्मकः । न च तन्मात्रबंधो ऽपि भूतबंधो न कश्चन

Đối với Ngài không có trói buộc của tâm (manas), không có trói buộc của thức tư duy (citta), cũng không có trói buộc của các căn (indriya). Lại không có trói buộc do các vi trần (tanmātra), và tuyệt nhiên không có bất cứ trói buộc nào do các đại (bhūta).

Verse 3

न च कालः कला चैव न विद्या नियतिस्तथा । न रागो न च विद्वेषः शंभोरमिततेजसः

Đối với Śambhu có quang uy vô lượng, không có Thời gian, không có kala—bất kỳ phần hạn hay đo lường nào; không có tri thức bị điều kiện hóa, cũng không có niyati—định mệnh. Trong Ngài không có ái nhiễm, cũng không có oán ghét.

Verse 4

न चास्त्यभिनिवेशो ऽस्य कुशला ऽकुशलान्यपि । कर्माणि तद्विपाकश्च सुखदुःखे च तत्फले

Trong Ngài không có sự bám víu hay chấp thủ cố định. Đối với Ngài, ngay cả những hành nghiệp được gọi là thiện và bất thiện—cùng sự chín muồi của chúng—cũng không trói buộc; và lạc cùng khổ phát sinh như quả báo cũng không cưỡng ép Ngài, vì Ngài an trụ trong tự do của Đấng Tối Thượng (Śiva).

Verse 5

आशयैर्नापि संबन्धः संस्कारैः कर्मणामपि । भोगैश्च भोगसंस्कारैः कालत्रितयगोचरैः

Ngài không hề liên hệ, dù với các āśaya (khuynh hướng tiềm ẩn), cũng không với các saṃskāra—những ấn tượng nghiệp của hành động; lại càng không với các kinh nghiệm thọ hưởng (bhoga) và những ấn tượng sinh từ thọ hưởng ấy—tất cả đều thuộc phạm vi của ba thời: quá khứ, hiện tại và vị lai.

Verse 6

न तस्य कारणं कर्ता नादिरंतस्तथांतरम् । न कर्म करणं वापि नाकार्यं कार्यमेव च

Đối với Ngài, không có nguyên nhân và cũng không có kẻ tạo tác; không có khởi đầu, không có kết thúc, cũng chẳng có “bên trong” hay “ở giữa.” Ngài không có hành động và không có công cụ của hành động; đối với Ngài, không có điều “không nên làm,” mà cũng không có cả điều “nên làm.”

Verse 7

नास्य बंधुरबंधुर्वा नियंता प्रेरको ऽपि वा । न पतिर्न गुरुस्त्राता नाधिको न समस्तथा

Đối với Ngài, không có thân thuộc hay không thân thuộc; không có kẻ điều khiển hay kẻ xúi giục ở trên Ngài. Ngài không có chủ; không ai là guru hay là đấng hộ trì của Ngài. Không ai cao hơn Ngài—và cũng không ai ngang bằng Ngài.

Verse 8

न जन्ममरणे तस्य न कांक्षितमकांक्षितम् । न विधिर्न निषेधश्च न मुक्तिर्न च बन्धनम्

Đối với Ngài, không có sinh cũng không có tử; không có điều mong cầu cũng không có điều không mong cầu. Đối với Ngài, không có điều phải làm hay điều bị cấm; không có giải thoát cũng không có ràng buộc.

Verse 9

नास्ति यद्यदकल्याणं तत्तदस्य कदाचन । कल्याणं सकलं चास्ति परमात्मा शिवो यतः

Mọi điều bất tường—chẳng bao giờ thuộc về Ngài. Tất cả cát tường đều an trụ nơi Ngài, vì Tối Thượng Ngã chính là Śiva.

Verse 10

स शिवस्सर्वमेवेदमधिष्ठाय स्वशक्तिभिः । अप्रच्युतस्स्वतो भावः स्थितः स्थाणुरतः स्मृतः

Chính Śiva ấy, nương nơi các Śakti của Ngài mà nâng đỡ toàn thể vũ trụ này. Ngài không hề suy chuyển, tự hữu trong bản thể chân như của chính mình. An trụ kiên cố mãi mãi, nên Ngài được tưởng niệm là Sthāṇu—Đấng Bất Động.

Verse 11

शिवेनाधिष्ठितं यस्माज्जगत्स्थावरजंगमम् । सर्वरूपः स्मृतश्शर्वस्तथा ज्ञात्वा न मुह्यति

Vì toàn thể vũ trụ—cả bất động lẫn hữu động—đều do Śiva chủ trì và nâng đỡ; và vì Śarva được tưởng niệm là Đấng mang mọi hình tướng, nên người biết chân lý ấy không rơi vào mê lầm.

Verse 12

शर्वो रुद्रो नमस्तस्मै पुरुषः सत्परो महान् । हिरण्यबाहुर्भगवान्हिरण्यपतिरीश्वरः

Xin đảnh lễ Rudra—Śarva—Đấng là Tối Thượng Nhân, bậc Đại Hùng an lập trong Chân Thực (Sat). Ngài là Bhagavān với đôi tay vàng, là Chúa Tể của mọi huy hoàng và phú quý, là Īśvara tối thượng.

Verse 13

अंबिकापतिरीशानः पिनाकी वृषवाहनः । एको रुद्रः परं ब्रह्म पुरुषः कृष्णपिंगलः

Ngài là Īśāna, Đấng Tối Chủ và là phu quân của Ambikā; Đấng cầm cung Pināka, Đấng cưỡi bò. Chỉ một mình Ngài là Rudra—Brahman Tối Thượng, Nhân Thể siêu việt—sắc thân thẫm đen với ánh nâu vàng rực.

Verse 14

बालाग्रमात्रो हृन्मध्ये विचिंत्यो दहरांतरे । हिरण्यकेशः पद्माक्षो ह्यरुणस्ताम्र एव च

Trong hoa sen của trái tim, nơi không gian vi tế bên trong (dahara), hãy quán niệm Ngài nhỏ như đầu sợi tóc—tóc vàng rực, mắt như hoa sen, và tỏa sáng sắc đỏ hồng như đồng.

Verse 15

यो ऽवसर्पत्य सौ देवो नीलग्रीवो हिरण्मयः । सौम्यो घोरस्तथा मिश्रश्चाक्षारश्चामृतो ऽव्ययः

Chính vị Deva ấy, khi hiển lộ vận hành—cổ xanh và rực sáng như vàng—hiện ra khi thì hiền hòa, khi thì đáng sợ, khi thì dung hợp; Ngài là Đấng Bất Hoại, Cam Lộ Bất Tử, và Đấng Bất Biến.

Verse 16

स पुंविशेषः परमो भगवानन्तकांतकः । चेतनचेतनोन्मुक्तः प्रपञ्चाच्च परात्परः

Ngài là Nhân Vị tối thượng, siêu việt—Bhagavān Śiva, Đấng diệt trừ Tử Thần. Không bị ràng buộc bởi cả hữu tình lẫn vô tình, Ngài vượt ngoài toàn thể vũ trụ hiển lộ, cao hơn cả điều được gọi là tối cao.

Verse 17

शिवेनातिशयत्वेन ज्ञानैश्वर्ये विलोकिते । लोकेशातिशयत्वेन स्थितं प्राहुर्मनीषिणः

Khi khảo xét tri thức và quyền năng tối thượng, các bậc hiền triết tuyên bố rằng chúng được an lập trong sự xuất chúng vô song nhờ Śiva; và họ khẳng định rằng uy thế ấy còn vượt trên cả sự vĩ đại gán cho các chúa tể của các cõi.

Verse 18

प्रतिसर्गप्रसूतानां ब्रह्मणां शास्त्रविस्तरम् । उपदेष्टा स एवादौ कालावच्छेदवर्तिनाम्

Đối với các Brahmā sinh ra trong mỗi chu kỳ tái tạo của vũ trụ, chính Ngài—ngay từ thuở ban đầu—là Đấng duy nhất khai triển trọn vẹn giáo điển cho những hữu tình sống trong giới hạn của thời gian.

Verse 19

कालावच्छेदयुक्तानां गुरूणामप्यसौ गुरुः । सर्वेषामेव सर्वेशः कालावच्छेदवर्जितः

Ngài là Đạo Sư ngay cả của những bậc thầy còn bị ràng buộc bởi sự phân chia của thời gian. Ngài là Chúa tể của mọi chúa tể, Đấng Tối Thượng của muôn loài—tự thân hoàn toàn vượt ngoài mọi giới hạn do thời gian áp đặt.

Verse 20

शुद्धा स्वाभाविकी तस्य शक्तिस्सर्वातिशायिनी । ज्ञानमप्रतिमं नित्यं वपुरत्यन्तनिर्मितम्

Thần lực (Śakti) của Ngài thanh tịnh, tự nhiên sẵn có và vượt trên tất cả. Trí tuệ của Ngài vô song, thường hằng; và thân tướng của Ngài được thành tựu viên mãn tối thượng—không tì vết, không giới hạn.

Verse 21

ऐश्वर्यमप्रतिद्वंद्वं सुखमात्यन्तिकं बलम् । तेजःप्रभावो वीर्यं च क्षमा कारुण्यमेव च

Uy quyền vô địch, an lạc tối thượng không cùng, sức mạnh; quang huy rực rỡ, dũng lực anh hùng; cùng với lòng tha thứ và từ bi—đó chính là những đức tính thần thánh được nói đến nơi đây.

Verse 22

परिपूर्णस्य सर्गाद्यैर्नात्मनो ऽस्ति प्रयोजनम् । परानुग्रह एवास्य फलं सर्वस्य कर्मणः

Đối với Tự Ngã vốn viên mãn thường hằng, những hành vi như sáng tạo v.v. không hề vì nhu cầu riêng. Quả duy nhất của mọi hoạt động nơi Ngài chính là ân điển ban rải cho các hữu tình khác.

Verse 23

प्रणवो वाचकस्तस्य शिवस्य परमात्मनः । शिवरुद्रादिशब्दानां प्रणवो हि परस्स्मृतः

Praṇava (Om) là danh xưng hiển lộ của Đấng Tự Ngã Tối Thượng, Śiva. Quả thật, giữa các danh từ như “Śiva”, “Rudra” và những danh khác, Praṇava được ghi nhớ là tối thượng.

Verse 24

शंभो प्रणववाच्यस्य भवनात्तज्जपादपि । या सिद्धिस्सा परा प्राप्या भवत्येव न संशयः

Hỡi Śambhu, nhờ quán niệm Đấng được biểu thị bởi âm tiết thiêng Oṃ, và cũng nhờ trì tụng chính Praṇava ấy, sự thành tựu tối thượng—bất cứ siddhi cao nhất nào—ắt sẽ đạt được; không còn nghi ngờ.

Verse 25

तस्मादेकाक्षरं देवमाहुरागमपारगाः । वाच्यवाचकयोरैक्यं मन्यमाना मनस्विनः

Vì thế, những bậc trí giả đã vượt đến bờ kia của các Āgama tuyên bố rằng Thần Tính một âm tiết (Śiva) là tối thượng, vì họ nhận biết sự hợp nhất giữa điều được biểu đạt và âm thanh biểu đạt—thật ra là một.

Verse 26

अस्य मात्राः समाख्याताश्चतस्रो वेदमूर्धनि । अकारश्चाप्युकारश्च मकारो नाद इत्यपि

Trong đỉnh cao của Veda (giáo huấn thiêng), bốn “mātrā” của âm này được tuyên dạy: âm “A”, âm “U”, âm “M”, và cả rung động ngân vang gọi là Nāda.

Verse 27

अकारं बह्वृचं प्राहुरुकारो यजुरुच्यते । मकारः सामनादोस्य श्रुतिराथर्वणी स्मृताः

Người ta tuyên rằng âm “A” là Ṛgveda (Bahvṛc), “U” được gọi là Yajurveda, và “M” là âm Sāma của nó; còn Śruti của nó được ghi nhớ là Atharvaveda.

Verse 28

अकारश्च महाबीजं रजः स्रष्टा चतुर्मुखः । उकारः प्रकृतिर्योनिः सत्त्वं पालयिता हरिः

Âm ‘A’ là đại chủng tử (mahābīja), là rajas-guṇa, và là Đấng Sáng tạo bốn mặt (Brahmā). Âm ‘U’ là Prakṛti, là yoni (bào thai), là sattva-guṇa, và là Hari (Viṣṇu), Đấng Bảo hộ.

Verse 29

मकारः पुरुषो बीजं तमः संहारको हरः । नादः परः पुमानीशो निर्गुणो निष्क्रियः शिवः

Âm tiết “Ma” là Puruṣa, thật là hạt giống (bīja). Ngài là Hara, Đấng hủy diệt, thu nhiếp các thế giới bằng tamas. Ngài là Nāda siêu việt, Chúa Tể tối thượng, Nhân Thượng—Śiva, vô thuộc tính (nirguṇa) và vô tác (niṣkriya).

Verse 30

सर्वं तिसृभिरेवेदं मात्राभिर्निखिलं त्रिधा । अभिधाय शिवात्मानं बोधयत्यर्धमात्रया

Tất cả—toàn thể vũ trụ trong ba phân—được diễn tả bởi ba mātrā (của Oṃ). Nhưng nhờ nửa-mātrā, người ta được khai ngộ rằng Śiva chính là Tự Ngã—Đấng siêu việt vượt ngoài tam bộ, ban tri kiến giải thoát.

Verse 31

यस्मात्परं नापरमस्ति किंचिद्यस्मान्नाणीयो न ज्यायो ऽस्ति किंचित् । वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्येकस्तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम्

Vượt trên Ngài không có gì cao hơn, và ngoài Ngài chẳng có gì khác. Không gì vi tế hơn, cũng không gì vĩ đại hơn Ngài. Như cây đứng lặng, Đấng Duy Nhất an trụ giữa cõi trời bao la; bởi Nhân Tối Thượng ấy, toàn thể vũ trụ này được thấm nhuần trọn vẹn và viên mãn.