पूजाविधान-व्याख्या (Pūjāvidhāna-vyākhyā) — Exposition of the Procedure of Worship

Verse 1

उपमन्युरुवाच । व्याख्यां पूजाविधानस्य प्रवदामि समासतः । शिवशास्त्रे शिवेनैव शिवायै कथितस्य तु

Upamanyu nói: Ta sẽ trình bày vắn tắt lời giải về nghi thức thờ phụng theo quy định, như được dạy trong Śiva-śāstra—lời do chính Śiva thuyết cho Śivā (Pārvatī).

Verse 2

अंगमभ्यंतरं यागमग्निकार्यावसानकम् । विधाय वा न वा पश्चाद्बहिर्यागं समाचरेत्

Sau khi đã thực hiện—hoặc dù chưa thực hiện—sự thờ phụng nội tại, là một chi phần (aṅga) của nghi lễ và kết thúc bằng các việc cúng lửa theo quy định, thì về sau cũng nên đúng pháp mà tiến hành lễ bái bên ngoài.

Verse 3

तत्र द्रव्याणि मनसा कल्पयित्वा विशोध्य च । ध्यात्वा विनायकं देवं पूजयित्वा विधानतः

Tại đó, sau khi dùng tâm mà sắp đặt các vật phẩm nghi lễ cần thiết và thanh tịnh hóa chúng, người ta nên quán niệm về Thần Vināyaka; rồi theo đúng nghi quỹ, thờ phụng vị Thần linh ấy.

Verse 4

दक्षिणे चोत्तरे चैव नंदीशं सुयशं तथा । आराध्य मनसा सम्यगासनं कल्पयेद्बुधः

Ở bên phải và bên trái, người hành giả trí tuệ nên dùng tâm mà kính lễ Nandīśa—bậc hiển danh rạng rỡ; sau khi đã tôn kính Ngài trong nội tâm một cách đúng đắn, liền sắp đặt và an tọa trên pháp tọa để hành lễ thờ phụng.

Verse 5

आराधनादिकैर्युक्तस्सिंहयोगासनादिकम् । पद्मासनं वा विमलं तत्त्वत्रयसमन्वितम्

Được trang bị bởi sự thờ phụng và các pháp trợ hạnh, hành giả nên an tọa trong Sư tử tọa và các thế ngồi yoga khác, hoặc trong Liên hoa tọa thanh tịnh—nương trên sự hiểu biết về ba nguyên lý: Pati, Paśu và Pāśa.

Verse 6

तस्योपरि शिवं ध्यायेत्सांबं सर्वमनोहरम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वावयवशोभनम्

Trên đó, hãy quán niệm Đức Śiva cùng với Ambā (Umā)—Đấng làm say lòng muôn tâm—đầy đủ mọi tướng lành cát tường, và rực rỡ bởi vẻ đẹp của từng chi thể.

Verse 7

सर्वातिशयसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । रक्तास्यपाणिचरणं कुंदचंद्रस्मिताननम्

Ngài hội đủ mọi sự thù thắng và được trang sức bằng mọi bảo vật; miệng, tay và chân ánh sắc hồng đỏ, còn dung nhan—mỉm cười như hoa nhài và vầng trăng—rạng ngời.

Verse 8

शुद्धस्फटिकसंकाशं फुल्लपद्मत्रिलोचनम् । चतुर्भुजमुदाराङ्गं चारुचंद्रकलाधरम्

Ngài rực sáng như pha lê thanh tịnh, ba mắt như đóa sen nở tròn; bốn tay, thân tướng cao quý, đội vầng trăng lưỡi liềm khả ái—đó là thánh tướng hữu tướng (saguṇa) cát tường của Đức Śiva để hành giả quán niệm.

Verse 9

वरदाभयहस्तं च मृगटंकधरं हरम् । भुजंगहारवलयं चारुनीलगलांतरम्

Ngài chiêm thấy Hara: đôi tay ban ân và trừ sợ hãi; cầm nai và rìu; lấy rắn làm vòng hoa và vòng tay; cổ họng khả ái mang dấu xanh thẳm—chính là Śiva, Đấng Pati từ bi, che chở paśu bị ràng buộc và ban giải thoát cát tường.

Verse 10

सर्वोपमानरहितं सानुगं सपरिच्छदम् । ततः संचिंतयेत्तस्य वामभागे महेश्वरीम्

Hành giả nên quán niệm Ngài—Đấng vượt ngoài mọi ví dụ so sánh—cùng với các tuỳ tùng và thánh chúng hộ vệ; rồi tiếp đó, hãy quán Maheśvarī ở bên trái của Ngài.

Verse 11

प्रफुल्लोत्पलपत्राभां विस्तीर्णायतलोचनाम् । पूर्णचंद्राभवदनां नीलकुंचितमूर्धजाम्

Đôi mắt của Nàng dài rộng như cánh sen xanh nở rộ; dung nhan rạng ngời như trăng tròn; mái tóc đen thẫm uốn lượn mềm mại, duyên dáng.

Verse 12

नीलोत्पलदलप्रख्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् । अतिवृत्तघनोत्तुंगस्निग्धपीनपयोधराम्

Nàng rực sáng như cánh sen xanh, đội vầng trăng lưỡi liềm làm miện. Bầu ngực Nàng vô cùng đầy đặn—tròn, cao, dày, mịn bóng và săn chắc—tỏa vẻ đẹp cát tường.

Verse 13

तनुमध्यां पृथुश्रोणीं पीतसूक्ष्मवराम्बराम् । सर्वाभरणसंपन्नां ललाटतिलकोज्ज्वलाम्

Ngài chiêm ngưỡng nàng—eo thon, hông nở—khoác y phục vàng mỏng mịn rực đẹp, trang sức đủ mọi bảo vật, và rạng ngời bởi dấu tilaka sáng trên trán.

Verse 14

विचित्रपुष्पसंकीर्णकेशपाशोपशोभिताम् । सर्वतो ऽनुगुणाकारां किंचिल्लज्जानताननाम्

Tóc nàng được điểm tô bằng những chùm hoa muôn sắc. Dáng hình nàng hài hòa cân xứng mọi bề, và gương mặt hơi cúi xuống, dịu dàng nghiêng mình trong nét thẹn thùng.

Verse 15

हेमारविंदं विलसद्दधानां दक्षिणे करे । दंडवच्चापरं हस्ते न्यस्यासीनां महासने

Ngự trên đại bảo tọa, nàng rực rỡ huy hoàng, tay phải nâng đóa sen vàng; tay còn lại đặt yên như một trượng, thân tướng vững chãi và điềm tĩnh.

Verse 16

पाशविच्छेदिकां साक्षात्सच्चिदानंदरूपिणीम् । एवं देवं च देवीं च ध्यात्वासनवरे शुभे

Quán niệm như vậy: về Nữ Thần đích thực chặt đứt mọi dây trói (pāśa), hiện thân của Sat–Cit–Ānanda (Hữu–Tri–Lạc); và cũng quán niệm về Thần và Nữ Thần, khi an tọa trên một pháp tọa tối thắng, cát tường.

Verse 17

सर्वोपचारवद्भक्त्या भावपुष्पैस्समर्चयेत् । अथवा परिकल्प्यैवं मूर्तिमन्यतमां विभोः

Với lòng bhakti như thể dâng đủ mọi nghi lễ phụng sự, hãy thờ phụng Ngài bằng những “đóa hoa” của kính tín nội tâm. Hoặc, sau khi quán tưởng như vậy, có thể thờ phụng Đấng Chúa bao trùm muôn phương trong bất cứ hình tướng nào tùy chọn.

Verse 18

शैवीं सदाशिवाख्यां वा तथा माहेश्वरीं पराम् । षड्विंशकाभिधानां वा श्रीकंठाख्यामथापि वा

Dù gọi là giáo pháp Śaivī, hay xưng danh Sadāśiva; dù tôn kính Đấng Māheśvarī tối thượng; hay niệm danh “Hai Mươi Sáu” (các tattva); hoặc cũng gọi Ngài là Śrīkaṇṭha—bằng những thánh danh đáng tôn ấy, vẫn chỉ một Đại Chúa Tể duy nhất được nêu lên.

Verse 19

मन्त्रन्यासादिकां चापि कृत्वा स्वस्यां तनौ यथा । अस्यां मूर्तौ मूर्तिमंतं शिवं सदसतः परम्

Sau khi thực hành mantra-nyāsa và các nghi thức liên hệ trên chính thân mình đúng theo phép tắc, hành giả nên quán niệm Śiva—Đấng vì ban ân mà hiện thân có hình tướng, nhưng vẫn tối thượng vượt ngoài cả hữu và vô—đang hiện diện ngay nơi đây, trong chính pho mūrti này.

Verse 20

ध्यात्वा बाह्यक्रमेणैव पूजां निर्वर्तयेद्धिया । समिदाज्यादिभिः पश्चान्नाभौ होमं च भावयेत्

Trước hết, sau khi quán niệm, hành giả nên hoàn tất việc thờ phụng bằng tâm, theo đúng trật tự nghi lễ bên ngoài đã được quy định. Kế đó, với củi tế (samid), bơ tinh khiết (ājya) và các phẩm vật khác, hãy quán tưởng lễ hỏa cúng nơi rốn—dâng vào ngọn lửa nội tại như một hành vi bhakti hướng về Śiva.

Verse 21

भ्रूमध्ये च शिवं ध्यायेच्छुद्धदीपशिखाकृतिम् । इत्थमंगे स्वतंत्रे वा योगे ध्यानमये शुभे

Hãy thiền quán Śiva nơi khoảng giữa hai chân mày, thấy Ngài như ngọn lửa tinh khiết của đèn. Trong pháp yoga cát tường này—thuần là sự nhập định bằng quán niệm—có thể thực hành nương một điểm (một chi phần, một vị trí yogic) hoặc cũng có thể tự tại, trực tiếp thiền quán.

Verse 22

अग्निकार्यावसानं च सर्वत्रैव समो विधिः । अथ चिंतामयं सर्वं समाप्याराधनक्रमम्

Nghi thức kết thúc lễ hỏa tế là như nhau ở mọi nơi. Sau đó, khi đã hoàn tất toàn bộ trình tự thờ phụng—thuần là sự quán niệm tỉnh thức—thì nên khép lại nghi lễ tôn thờ một cách đúng pháp.

Verse 23

लिंगे च पूजयेद्देवं स्थंडिले वानले ऽपि वा

Nên thờ phụng Đấng Thần Chủ trong Liṅga; hoặc cũng có thể thờ phụng trên đàn thờ đã được thánh hóa (sthaṇḍila), hay ngay trong ngọn lửa thiêng (anala).