शक्त्यादिसृष्टिनिरूपणम् / The Account of Creation Beginning with Śakti

Verse 1

मुनय ऊचुः । कथं जगदिदं कृत्स्नं विधाय च निधाय च । आज्ञया परमां क्रीडां करोति परमेश्वरः

Các bậc hiền triết thưa: “Đấng Tối Thượng—sau khi tạo dựng trọn vẹn vũ trụ này rồi lại thu nhiếp trở về—bằng thánh lệnh tự tại của chính Ngài, Ngài thực hiện cuộc thần du hí tối thượng ấy như thế nào?”

Verse 2

किं तत्प्रथमसंभूतं केनेदमखिलं ततम् । केना वा पुनरेवेदं ग्रस्यते पृथुकुक्षिणा

Điều gì là cái đầu tiên sinh khởi? Bởi ai mà toàn thể vũ trụ này được thấm nhuần, tràn khắp? Và bởi ai nữa mà tất cả lại bị nuốt trọn—khi tan rã—trở vào bào thai mênh mông?

Verse 3

वायुरुवाच । शक्तिः प्रथमसम्भूता शांत्यतीतपदोत्तरा । ततो माया ततो ऽव्यक्तं शिवाच्छक्तिमतः प्रभोः

Vāyu thưa: Trước hết phát sinh Śakti, vượt lên cả cảnh giới tối thượng của tịch tĩnh (śānti). Từ Nàng phát sinh Māyā; rồi tiếp đó, Avyakta—cõi chưa hiển lộ—xuất hiện, từ Śiva, Đấng Chúa tể đầy đủ Śakti.

Verse 4

शान्त्यतीतपदं शक्तेस्ततः शान्तिपदक्रमात् । ततो विद्यापदं तस्मात्प्रतिष्ठापदसंभवः

Từ Śakti phát sinh cảnh giới vượt ngoài an tịnh; rồi theo thứ lớp thăng tiến của cõi An tịnh, đạt đến cõi Vidyā (Tri thức). Từ cõi Tri thức ấy hiển lộ cõi mang danh “Pratiṣṭhā” — nền tảng thiết lập.

Verse 5

निवृत्तिपदमुत्पन्नं प्रतिष्ठापदतः क्रमात् । एवमुक्ता समासेन सृष्टिरीश्वरचोदिता

Theo đúng thứ lớp, cảnh giới mang tên “Nivṛtti” phát sinh từ cảnh giới “Pratiṣṭhā”. Như vậy, nói tóm lược, sự sáng tạo này được tuyên thuyết là vận hành dưới sự thúc đẩy và quyền nhiếp trì của Đấng Chúa Tể (Īśvara).

Verse 6

आनुलोम्यात्तथैतेषां प्रतिलोम्येन संहृतिः । अस्मात्पञ्चपदोद्दिष्टात्परस्स्रष्टा समिष्यते

Theo thứ tự thuận, sự hiển lộ của chúng diễn tiến; theo thứ tự nghịch, sự thu nhiếp trở về diễn ra. Từ giáo huấn được nêu trong khuôn thức năm phần này, cần nhận biết Đấng Tạo Hóa Tối Thượng.

Verse 7

कलाभिः पञ्चभिर्व्याप्तं तस्माद्विश्वमिदं जगत् । अव्यक्तं कारणं यत्तदात्मना समनुष्ठितम्

Vì thế, toàn thể vũ trụ này thấm nhuần năm kalā (năm quyền năng thiêng); và nhân duyên vô hiển (avyakta-kāraṇa) ấy được thiết lập và điều ngự bởi Tự Ngã—bởi Đấng Chúa Tể ngự trong làm bậc nội trị.

Verse 8

महदादिविशेषांतं सृजतीत्यपि संमतम् । किं तु तत्रापि कर्तृत्वं नाव्यक्तस्य न चात्मनः

Quả thật người ta thừa nhận rằng tiến trình triển khai của tạo hóa diễn ra—từ Mahat và các tầng tiếp theo—cho đến những yếu tố đã biệt hóa. Nhưng ngay cả ở đó, quyền tác nghiệp chân thật không thuộc về Vô Hiển (Prakṛti), cũng chẳng thuộc về Ātman.

Verse 9

अचेतनत्वात्प्रकृतेरज्ञत्वात्पुरुषस्य च । प्रधानपरमाण्वादि यावत्किञ्चिदचेतनम्

Vì Prakṛti là vô tri, và vì puruṣa (bị ràng buộc) không có tri kiến chân thật, nên mọi thứ từ Pradhāna cho đến các nguyên tử—hễ thuộc trong phạm vi ấy—đều phải hiểu là tự thân vô tri.

Verse 10

तत्कर्तृकं स्वयं दृष्टं बुद्धिमत्कारणं विना । जगच्च कर्तृसापेक्षं कार्यं सावयवं यतः

Thế giới trật tự này được thấy rõ là sản phẩm của một tác nhân; nó không thể tồn tại nếu không có nguyên nhân trí tuệ. Vì vũ trụ là một quả, nương nơi Đấng tạo tác, bởi nó là hợp thể gồm nhiều phần.

Verse 11

तस्माच्छक्तस्स्वतन्त्रो यः सर्वशक्तिश्च सर्ववित् । अनादिनिधनश्चायं महदैश्वर्यसंयुतः

Vì thế, Ngài có năng lực và hoàn toàn tự tại—đầy đủ mọi quyền năng và thấu biết tất cả. Đấng Chúa Tể này vô thủy vô chung, viên mãn đại uy quyền (aiśvarya).

Verse 12

स एव जगतः कर्ता महादेवो महेश्वराः । पाता हर्ता च सर्वस्य ततः पृथगनन्वयः

Chỉ riêng Ngài là Đấng Tạo Hóa của vũ trụ—Mahādeva, Đại Chúa Tể. Chỉ riêng Ngài gìn giữ và cũng thu nhiếp muôn loài. Vì thế, Ngài siêu việt mọi sự, không có đối sánh hay tương đương.

Verse 13

परिणामः प्रधानस्य प्रवृत्तिः पुरुषस्य च । सर्वं सत्यव्रतस्यैव शासनेन प्रवर्तते

Sự biến hiện của Pradhāna (tự nhiên nguyên sơ) và hoạt dụng của Puruṣa (nguyên lý ý thức)—tất thảy đều vận hành chỉ dưới sự cai quản của Satyavrata, Đấng Chúa Tể của lời nguyện chân thật (Śiva).

Verse 14

इतीयं शाश्वती निष्ठा सतां मनसि वर्तते । न चैनं पक्षमाश्रित्य वर्तते स्वल्पचेतनः

Vì thế, niềm xác tín bền vững, vĩnh cửu ấy an trú trong tâm của bậc hiền thiện. Nhưng kẻ trí hiểu nhỏ hẹp không sống nương tựa nơi lập trường của Chân lý ấy.

Verse 15

यावदादिसमारंभो यावद्यः प्रलयो महान् । तावदप्येति सकलं ब्रह्मणः शारदां शतम्

Từ khởi nguyên của tạo hóa cho đến đại hủy diệt—quả thật, toàn bộ chu kỳ vũ trụ kéo dài đến thế: tính ra bằng một trăm năm thu của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 16

परमित्यायुषो नाम ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । तत्पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिधीयते

Đối với Phạm Thiên (Brahmā)—đấng có sự sinh khởi không hiển lộ—thọ mạng của Ngài được gọi là “Parama”. Trong thước đo thời gian ấy, phần được gọi là “Parā” và cả một nửa của nó được định danh là “Parārdha”.

Verse 17

परार्धद्वयकालांते प्रलये समुपस्थिते । अव्यक्तमात्मनः कार्यमादायात्मनि तिष्ठति

Vào lúc kết thúc hai parārdha, khi đại hoại diệt (pralaya) đã đến, Đấng Vô Hiển (Avyakta) thu hồi mọi tác dụng của chính mình trở về trong tự thể và an trụ nơi Tự Ngã của mình.

Verse 18

आत्मन्यवस्थिते ऽव्यक्ते विकारे प्रतिसंहृते । साधर्म्येणाधितिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ

Khi Thực Tại Vô Hiển an trụ trong Tự Ngã và mọi biến dị đã được thu nhiếp, thì do sự tương tợ bề ngoài, cả Pradhāna (Tự Nhiên nguyên sơ) và Puruṣa (nguyên lý ý thức cá thể) như thể cùng đứng yên nơi đó, được an lập trong trạng thái ấy.

Verse 19

तमः सत्त्वगुणावेतौ समत्वेन व्यवस्थितौ । अनुद्रिक्तावनन्तौ तावोतप्रोतौ परस्परम्

Tamas và sattva—hai guṇa ấy—an trụ trong thế quân bình. Không dao động và vô thủy, chúng đan xen lẫn nhau, như sợi dọc sợi ngang, thấm nhập vào nhau.

Verse 20

गुणसाम्ये तदा तस्मिन्नविभागे तमोदये । शांतवातैकनीरे च न प्राज्ञायत किंचन

Bấy giờ, khi các guṇa ở trong thế quân bình tuyệt đối—không còn phân biệt và bóng tối trỗi dậy—khi cả gió cũng lặng yên và mọi sự chỉ là một khoảng mênh mông không chia cắt, thì chẳng thể nhận biết được bất cứ điều gì.

Verse 21

अप्रज्ञाते जगत्यस्मिन्नेक एव महेश्वरः । उपास्य रजनीं कृत्स्नां परां माहेश्वरीं ततः

Khi thế gian này còn chưa hiển lộ và chưa được biết đến, chỉ riêng Mahādeva (Maheśvara) hiện hữu. Rồi sau đó, Ngài suốt trọn một đêm phụng thờ thực tại Śaiva tối thượng (Māheśvarī), và sự khai triển thiêng liêng tiếp tục diễn ra.

Verse 22

प्रभातायां तु शर्वर्यां प्रधानपुरुषावुभौ । प्रविश्य क्षोभयामास मायायोगान्महेश्वरः

Vào lúc rạng đông, Mahādeva—nhờ năng lực māyā-yoga của Ngài—đi vào cả Pradhāna (Tự nhiên nguyên sơ) và Puruṣa (nguyên lý ý thức), rồi khuấy động chúng vào hoạt động.

Verse 23

ततः पुनरशेषाणां भूतानां प्रभवाप्ययात् । अव्यक्तादभवत्सृष्टिराज्ञया परमेष्ठिनः

Rồi lại nữa, đối với muôn loài—qua sự sinh khởi và tan diệt của chúng—công cuộc tạo hóa tiến ra từ Avyakta (Vô hiển), theo mệnh lệnh của Đấng Tối Thượng Parameṣṭhin, bậc Chúa tể siêu việt.

Verse 24

विश्वोत्तरोत्तरविचित्रमनोरथस्य यस्यैकशक्तिशकले सकलस्समाप्तः । आत्मानमध्वपतिमध्वविदो वदंति तस्मै नमः सकललोकविलक्षणाय

Đảnh lễ Đấng Chúa tể vượt ngoài vũ trụ—ý nguyện kỳ diệu, càng lúc càng siêu việt của Ngài bao trùm tất cả. Chỉ một mảnh nhỏ quyền năng của Ngài cũng khiến toàn thể hiện hữu được viên mãn. Những bậc thông đạt đạo lộ nói rằng Ngài chính là Tự Ngã, là Chúa của Đạo (Pati), khác biệt và vượt hơn mọi thế giới. Xin kính lễ Ngài.