कालतत्त्वनिर्णयः / Doctrine of Kāla (Time) and Its Subordination to Śiva

Verse 1

मुनय ऊचुः । कालादुत्पद्यते सर्वं कालदेव विपद्यते । न कालनिरपेक्षं हि क्वचित्किंचन विद्यते

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Từ Thời gian, muôn vật sinh khởi; cũng bởi Thời gian mà chúng tiêu vong. Quả thật, chẳng nơi nào có bất cứ điều gì tồn tại mà không nương vào Thời gian.”

Verse 2

यदास्यांतर्गतं विश्वं शश्वत्संसारमण्डलम् । सर्गसंहृतिमुद्राभ्यां चक्रवत्परिवर्तते

Khi vũ trụ này—bánh xe bất tận của vòng luân hồi—an trụ trong Ngài, nó xoay vần như bánh xe quay, nhờ ấn quyết của sự sáng tạo và sự tiêu dung.

Verse 3

ब्रह्मा हरिश्च रुद्रश्च तथान्ये च सुरासुराः । यत्कृतां नियतिं प्राप्य प्रभवो नातिवर्तितुम्

Phạm Thiên, Hari (Viṣṇu) và Rudra, cùng các chư thiên và a-tu-la khác, khi đã ở dưới định luật (niyati) do Đấng Tối Thượng thiết lập, thì dầu hùng lực cũng không thể vượt qua.

Verse 4

भूतभव्यभविष्याद्यैर्विभज्य जरयन् प्रजाः । अतिप्रभुरिति स्वैरं वर्तते ऽतिभयंकरः

Chia muôn loài thành quá khứ, hiện tại và vị lai, Ngài làm cho chúng sinh hao mòn, già cỗi. Tự cho mình là “đấng tối thượng quyền năng”, Ngài tự do đi lại—thật đáng kinh hãi vô cùng.

Verse 5

क एष भगवान् कालः कस्य वा वशवर्त्ययम् । क एवास्य वशे न स्यात्कथयैतद्विचक्षण

Bạch bậc hiền trí, Thời Gian (Kāla) tôn kính ấy là ai? Nó vận hành dưới quyền ai? Và có ai, nếu có, lại không rơi vào quyền lực của nó chăng? Xin hãy giảng rõ điều này.

Verse 6

वायुरुवाच । कालकाष्ठानिमेषादिकलाकलितविग्रहम् । कालात्मेति समाख्यातं तेजो माहेश्वरं परम्

Vāyu thưa rằng: “Hào quang tối thượng của Mahā-īśvara, với hình tướng hiển lộ được kết thành bởi các lượng đo thời gian như kāla, kāṣṭhā, nimeṣa và các kalā khác, được gọi là ‘Kālātman’—chính là Tự Ngã của Thời Gian.”

Verse 7

यदलंघ्यमशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च । नियोगरूपमीशस्य बलं विश्वनियामकम्

Quyền năng của Đấng Tối Thượng—mang hình thái của thánh lệnh tối cao—là điều không ai vượt qua được đối với mọi loài, cả bất động lẫn hữu động; ấy là sức lực điều ngự và điều hòa toàn thể vũ trụ.

Verse 8

तस्यांशांशमयी मुक्तिः कालात्मनि महात्मनि । ततो निष्क्रम्य संक्रांता विसृष्टाग्रेरिवायसी

Giải thoát—kết thành từ phần này chồng phần khác của chính bản thể Ngài—an trú nơi bậc Đại Ngã là Thời Gian. Từ đó, nó xuất ly và chuyển đi—như mũi tên sắt phóng ra từ lửa.

Verse 9

तस्मात्कालवशे विश्वं न स विश्ववशे स्थितः । शिवस्य तु वशे कालो न कालस्य वशे शिवः

Vì thế, vũ trụ ở dưới quyền của Thời Gian; nhưng Thời Gian không ở dưới quyền của vũ trụ. Thời Gian ở dưới chủ quyền của Śiva, còn Śiva thì chẳng bao giờ ở dưới chủ quyền của Thời Gian.

Verse 10

यतो ऽप्रतिहतं शार्वं तेजः काले प्रतिष्ठितम् । महती तेन कालस्य मर्यादा हि दुरत्यया

Bởi hào quang Śaiva bất khả khuất đã được an lập ngay trong Thời Gian, nên pháp độ và giới hạn của Thời Gian trở nên thật rộng lớn—và không thể vượt phạm.

Verse 11

कालं प्रज्ञाविशेषेण को ऽतिवर्तितुमर्हति । कालेन तु कृतं कर्म न कश्चिदतिवर्तते

Ai, nhờ một thứ minh tuệ đặc biệt nào, có thể thật sự vượt qua Thời Gian? Và mọi nghiệp do Thời Gian tạo tác—không ai có thể vượt khỏi quả báo đã được định phần.

Verse 12

एकच्छत्रां महीं कृत्स्नां ये पराक्रम्य शासति । ते ऽपि नैवातिवर्तंते कालवेलामिवाब्धयः

Dẫu có kẻ nhờ dũng lực mà cai trị trọn cõi địa cầu dưới một ngôi chủ quyền, cũng không thể vượt qua giới hạn đã định của Thời gian—như biển cả chẳng vượt bờ cõi do thủy triều an bài.

Verse 13

ये निगृह्येंद्रियग्रामं जयंति सकलं जगत् । न जयंत्यपि ते कालं कालो जयति तानपि

Những ai đã chế ngự đoàn quân các căn và chinh phục cả thế gian—ngay cả họ cũng chẳng chinh phục được Thời gian. Chính Thời gian lại chinh phục họ.

Verse 14

आयुर्वेदविदो वैद्यास्त्वनुष्ठितरसायनाः । न मृत्युमतिवर्तंते कालो हि दुरतिक्रमः

Ngay cả các lương y tinh thông Ayurveda, dẫu chuyên cần hành trì pháp dưỡng sinh hoàn nguyên, cũng không thể vượt qua cái chết—vì Kāla (Thời gian) quả thật khó bề vượt thoát.

Verse 15

श्रिया रूपेण शीलेन बलेन च कुलेन च । अन्यच्चिंतयते जंतुः कालो ऽन्यत्कुरुते बलात्

Chúng sinh toan tính một điều, nương vào của cải, sắc đẹp, hạnh đức, sức lực và dòng dõi; nhưng Thời Gian, bằng sức mạnh không thể cưỡng, lại khiến thành tựu điều khác.

Verse 16

अप्रियैश्च प्रियैश्चैव ह्यचिंतितगमागमैः । संयोजयति भूतानि वियोजयति चेश्वरः

Bằng những việc vừa trái ý vừa vừa lòng—những cuộc đến đi bất ngờ—Đấng Chúa Tể (Īśvara) khiến các hữu tình hội tụ, rồi lại chia lìa; mọi hợp tan của đời hữu thân đều dưới quyền Ngài.

Verse 17

यदैव दुःखितः कश्चित्तदैव सुखितः परः । दुर्विज्ञेयस्वभावस्य कालास्याहो विचित्रता

Ngay đúng lúc một người chìm trong khổ não, thì cũng chính lúc ấy người khác lại hoan lạc. Ôi—tánh của Thời gian (Kāla) thật kỳ diệu mà khó dò biết thay!

Verse 18

यो युवा स भवेद्वृद्धो यो बलीयान्स दुर्बलः । यः श्रीमान्सो ऽपि निःश्रीकः कालश्चित्रगतिर्द्विजा

Người trẻ rồi cũng thành già; kẻ mạnh rồi cũng hóa yếu; và cả người phú quý cũng có lúc mất hết vinh quang. Hỡi các bậc nhị sinh, Thời gian vận hành kỳ dị, khó lường thay.

Verse 19

नाभिजात्यं न वै शीलं न बलं न च नैपुणम् । भवेत्कार्याय पर्याप्तं कालश्च ह्यनिरोधकः

Không phải dòng dõi cao sang, không phải hạnh kiểm tốt, không phải sức mạnh, cũng không phải tài nghệ—tự thân từng thứ—đủ để thành tựu một việc. Vì Thời gian quả thật là sức lực không thể ngăn cản.

Verse 20

ये सनाथाश्च दातारो गीतवाद्यैरुपस्थिताः । ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः

Dù là người có chỗ nương tựa, bậc thí chủ phú túc được vây quanh bởi ca khúc và nhạc khí, hay là kẻ cô độc bất lực, sống nhờ cơm người khác—thì Thời gian (Kāla) vẫn tác động với một sức mạnh như nhau lên tất cả.

Verse 21

फलंत्यकाले न रसायनानि सम्यक्प्रयुक्तान्यपि चौषधानि । तान्येव कालेन समाहृतानि सिद्धिं प्रयांत्याशु सुखं दिशंति

Dẫu là linh dược dưỡng sinh và thuốc men được bào chế đúng phép, nếu dùng sai thời thì cũng không kết quả. Chính những phương dược ấy, khi được hái gom và ứng dụng đúng mùa đúng lúc, liền mau thành tựu và ban sự an lạc.

Verse 22

नाकालतो ऽयं म्रियते जायते वा नाकालतः पुष्टिमग्र्यामुपैति । नाकालतः सुखितं दुःखितं वा नाकालिकं वस्तु समस्ति किंचित्

Không ai chết hay sinh trước thời của mình; cũng không ai đạt sự hưng thịnh tối thượng trước thời đã định. Không ai vui hay buồn trước thời—quả thật, chẳng có vật gì gọi là “phi thời” tồn tại cả.

Verse 23

कालेन शीतः प्रतिवाति वातःकालेन वृष्टिर्जलदानुपैति । कालेन चोष्मा प्रशमं प्रयाति कालेन सर्वं सफलत्वमेति

Nhờ Thời (Kāla), gió lạnh thổi đúng mùa; nhờ Thời, mưa đến theo những đám mây ban nước. Nhờ Thời, cái nóng lắng dịu; nhờ Thời, muôn sự đạt quả chín đúng phần. Vậy Thời—dưới sự nhiếp trì của Đấng Chúa (Śiva)—làm cho mọi duyên và mọi quả được chín muồi.

Verse 24

कालश्च सर्वस्य भवस्य हेतुः कालेन सस्यानि भवंति नित्यम् । कालेन सस्यानि लयं प्रयांति कालेन संजीवति जीवलोकः

Thời (Kāla) là nguyên nhân của mọi sự trở thành. Nhờ Thời, mùa màng luôn sinh khởi; nhờ Thời, mùa màng đi vào tiêu hoại. Nhờ Thời, thế giới hữu tình được nâng đỡ và duy trì sự sống.

Verse 25

इत्थं कालात्मनस्तत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः । कालात्मानमतिक्रम्य कालातीतं स पश्यति

Vì thế, ai thật sự biết đúng như thật nguyên lý của Thời gian như một năng lực của Tự Ngã, người ấy vượt qua bản ngã bị thời gian ràng buộc và chiêm kiến Śiva—Thực tại Vô Thời.

Verse 26

न यस्य कालो न च बंधमुक्ती न यः पुमान्न प्रकृतिर्न विश्वम् । विचित्ररूपाय शिवाय तस्मै नमःपरस्मै परमेश्वराय

Kính lễ Đấng Tối Thượng, Parameśvara Śiva—Đấng mà thời gian không thể áp đặt; nơi Ngài không có cả trói buộc lẫn giải thoát; Ngài chẳng phải puruṣa, chẳng phải prakṛti, cũng chẳng phải vũ trụ hiển lộ; vậy mà Ngài hiện bày muôn hình tướng kỳ diệu.