अग्नीषोमात्मकविश्ववर्णनम् / The Universe as Agni–Soma (Fire and Nectar)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । देवीं समादधानेन देवेनेदं किमीरितम् । अग्निषोमात्मकं विश्वं वागर्थात्मकमित्यपि

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Khi Đức Chúa tôn lập Thánh Nữ (Devī), Ngài đã tuyên thuyết điều gì cho thật rõ—rằng toàn thể vũ trụ mang bản tính của Agni và Soma, và cũng là sự hợp nhất của lời nói và ý nghĩa chăng?”

Verse 2

आज्ञैकसारमैश्वर्यमाज्ञा त्वमिति चोदितम् । तदिदं श्रोतुमिच्छामो यथावदनुपूर्वशः

Ngài đã tuyên rằng quyền uy tối thượng của Đấng Tự Tại, cốt tủy chỉ là “Mệnh lệnh”, và lại dạy rằng: “Ngươi chính là Mệnh lệnh ấy.” Vì vậy, chúng con ước được nghe điều này cho minh bạch, đúng pháp và theo thứ tự.

Verse 3

वायुरुवाच । अग्निरित्युच्यते रौद्री घोरा या तैजसी तनुः । सोमः शाक्तो ऽमृतमयः शक्तेः शान्तिकरी तनुः

Vāyu nói: “Thân thể rực cháy như lửa—Rudrī, dữ dội và đầy quang huy—được gọi là ‘Agni’. Còn ‘Soma’ là thân thể Śākta, tựa cam lộ, chính là Śakti ban sự an hòa.”

Verse 4

अमृतं यत्प्रतिष्ठा सा तेजो विद्या कला स्वयम् । भूतसूक्ष्मेषु सर्वेषु त एव रसतेजसी

Nền tảng ấy chính là amṛta—tinh túy bất tử. Chính Nàng là tejas (quang huy), là vidyā (tri kiến chân thật), và là kalā (thần lực). Trong mọi trạng thái vi tế của các đại, chỉ riêng Nàng an trụ như cả rasa (tinh chất) lẫn tejas (rạng ngời)—nội lực gìn giữ và nâng đỡ muôn loài.

Verse 5

द्विविधा तेजसो वृत्तिसूर्यात्मा चानलात्मिका । तथैव रसवृत्तिश्च सोमात्मा च जलात्मिका

Công năng của nguyên lý tejas (hỏa năng) có hai mặt: một mang bản tính mặt trời, và một mang bản tính ngọn lửa. Cũng vậy, công năng của rasa (tinh chất) cũng có hai mặt: một mang bản tính mặt trăng—Soma, và một mang bản tính thủy—nước.

Verse 6

विद्युदादिमयन्तेजो मधुरादिमयो रसः । तेजोरसविभेदैस्तु धृतमेतच्चराचरम्

Tejas (quang năng) được cấu thành bởi những dạng như tia chớp v.v.; còn rasa (vị/tinh chất) được cấu thành bởi những thể như vị ngọt v.v. Quả thật, nhờ các sai biệt của tejas và rasa mà toàn thể thế gian này—cả động lẫn tĩnh—được nâng đỡ và duy trì.

Verse 7

अग्नेरमृतनिष्पत्तिरमृतेनाग्निरेधते । अत एव हि विक्रान्तमग्नीषोमं जगद्धितम्

Từ Agni phát sinh amṛta—tinh túy bất tử; và chính nhờ amṛta ấy mà Agni được nuôi dưỡng, tăng trưởng. Bởi vậy, nguyên lý Agnīṣoma—Agni hiệp nhất với Soma—thật hùng mạnh, và hành tác vì phúc lợi của toàn thể thế gian.

Verse 8

हविषे सस्यसम्पत्तिर्वृष्टिः सस्याभिवृद्धये । वृष्टेरेव हविस्तस्मादग्नीषोमधृतं जगत्

Nhờ havis (lễ vật cúng tế) mà mùa màng được thịnh vượng; để mùa màng tăng trưởng thì có mưa. Và chính mưa lại sinh từ lễ vật ấy; vì thế thế gian này được nâng đỡ bởi Agni và Soma.

Verse 9

अग्निरूर्ध्वं ज्वलत्येष यावत्सौम्यं परामृतम् । यावदग्न्यास्पदं सौम्यममृतं च स्रवत्यधः

Ngọn lửa này bốc cháy hướng lên chừng nào cam lộ hiền hòa, tối thượng còn hiện hữu. Và chừng nào cam lộ hiền hòa ấy—an trụ trên chỗ ngự của lửa—vẫn tiếp tục nhỏ xuống phía dưới.

Verse 10

अत एव हि कालाग्निरधस्ताच्छक्तिरूर्ध्वतः । यावदादहनं चोर्ध्वमधश्चाप्लावनं भवेत्

Vì thế, Kālāgni—ngọn Lửa của Thời Gian—ở phía dưới, còn Śakti (Thần Lực) ở phía trên; chừng nào còn có sự thiêu đốt hướng lên và sự tràn ngập chảy xuống, trật tự vũ trụ này vẫn tiếp diễn.

Verse 11

आधारशक्त्यैव धृतः कालाग्निरयमूर्ध्वगः । तथैव निम्नगः सोमश्शिवशक्तिपदास्पदः

Ngọn Lửa Thời Gian (kālāgni) hướng thượng chỉ được nâng đỡ bởi Ādhāra-Śakti, Năng Lực Nâng Đỡ. Cũng vậy, Soma hướng hạ chính là nền tảng và tòa ngự của Śakti nơi Śiva-Śakti được an lập.

Verse 12

शिवश्चोर्ध्वमधश्शक्तिरूर्ध्वं शक्तिरधः शिवः । तदित्थं शिवशक्तिभ्यान्नाव्याप्तमिह किञ्चन

Śiva ở trên, Śakti ở dưới; lại cũng vậy, Śakti ở trên và Śiva ở dưới. Vì thế, trong vũ trụ này không có điều gì dù nhỏ nhất mà không được Śiva và Śakti thấm nhuần, bao trùm.

Verse 13

असकृच्चाग्निना दग्धं जगद्यद्भस्मसात्कृतम् । अग्नेर्वीर्यमिदं चाहुस्तद्वीर्यं भस्म यत्ततः

Người ta tuyên rằng tro (bhasma) chính là uy lực của Lửa; bởi thế gian, hết lần này đến lần khác, bị lửa thiêu đốt và hóa thành tro; nên tro còn lại ấy được gọi là sức mạnh của Agni.

Verse 14

यश्चेत्थं भस्मसद्भावं ज्ञात्वा स्नाति च भस्मना । अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैर्बद्धः पाशात्प्रमुच्यते

Ai hiểu đúng như vậy về bản tánh chân thật và sự linh thiêng của bhasma, rồi tắm và xoa bhasma, được gia trì (bảo hộ và thánh hóa) bởi các thần chú mở đầu bằng “Agni…”, người ấy sẽ được giải thoát khỏi dây trói pāśa ràng buộc linh hồn.

Verse 15

अग्नेर्वीर्यं तु यद्भस्म सोमेनाप्लावितम्पुनः । अयोगयुक्त्या प्रकृतेरधिकाराय कल्पते

Tro ấy—chính là uy lực của Agni—lại được thấm ướt lần nữa bằng Soma; nhưng nếu thoa dùng mà không có kỷ luật Yoga, thì chỉ hợp với phạm vi Prakṛti (tánh tự nhiên thế tục), chứ không hướng đến cứu cánh Shaiva tối thượng.

Verse 16

योगयुक्त्या तु तद्भस्म प्लाव्यमानं समन्ततः । शाक्तेनामृतवर्षेण चाधिकारान्निवर्तयेत्

Nhưng bằng phương pháp yoga, tro thiêng ấy—được thấm nhuần khắp mọi phía—nên khiến tâm rút lui khỏi mọi quyền lợi và đòi hỏi thế tục, nhờ năng lực (Śakti) của cơn mưa cam lộ tuôn rơi từ nội tâm.

Verse 17

अतो मृत्युंजयायेत्थममृतप्लावनं सदा । शिवशक्त्यमृतस्पर्शे लब्धं येन कुतो मृतिः

Vì thế, để trở thành Đấng Chiến Thắng Tử Thần, “con thuyền cam lộ” luôn sẵn có này được đạt được nhờ sự chạm đến bất tử của Śakti nơi Śiva. Người đã được tiếp xúc cam lộ ấy rồi, tử vong còn từ đâu mà sinh?

Verse 18

यो वेद दहनं गुह्यं प्लावनं च यथोदितम् । अग्नीषोमपदं हित्वा न स भूयो ऽभिजायते

Ai thật sự biết, đúng như lời dạy, “sự thiêu đốt” bí mật bên trong và “sự vượt qua” (saṃsāra), từ bỏ cảnh giới gắn chặt với Agni và Soma (tình trạng nghi lễ, nhị nguyên), người ấy không còn tái sinh nữa.

Verse 19

शिवाग्निना तनुं दग्ध्वा शक्तिसौम्या मृतेन यः । प्लावयेद्योगमार्गेण सो ऽमृतत्वाय कल्पते

Người nào thiêu đốt cảm thức thân xác trong ngọn lửa của Śiva, rồi—bằng con đường yoga—làm cho nó tràn đầy bởi năng lực Śakti dịu lành như cam lộ (amṛta), người ấy trở nên xứng hợp với sự bất tử, tức giải thoát.

Verse 20

हृदि कृत्वेममर्थं वै देवेन समुदाहृतम् । अग्नीषोमात्मकं विश्वं जगदित्यनुरूपतः

Khi đã khắc ghi vững chắc trong tim lời dạy này do chính Thần Chủ tuyên thuyết, hãy hiểu đúng theo ý nghĩa chân thật rằng toàn thể vũ trụ, cả thế giới động tịnh, đều mang bản tính của Agni và Soma (hai năng lực bổ sung).