रुद्राविर्भावकारणम् — Causes and Pattern of Rudra’s Manifestation (Pratikalpa)

Verse 1

वायुरुवाच । प्रतिकल्पं प्रवक्ष्यामि रुद्राविर्भावकारणम् । यतो विच्छिन्नसंताना ब्रह्मसृष्टिः प्रवर्तते

Vāyu nói: “Trong mỗi chu kỳ tái tạo, ta sẽ giảng rõ nguyên nhân khiến Rudra hiển lộ; nhờ đó tiến trình sáng tạo của Brahmā vẫn vận hành, dù dòng giống hữu tình có bị đứt đoạn.”

Verse 2

कल्पेकल्पे प्रजाः सृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मांडसंभवः । अवृद्धिहेतोर्भूतानां मुमोह भृशदुःखितः

Trong mỗi đại kiếp, Brahmā—đấng sinh từ trứng vũ trụ—tạo dựng muôn loài; nhưng khi không tìm thấy nguyên nhân khiến chúng sinh sôi nảy nở, Ngài bối rối, chìm trong nỗi sầu khổ sâu dày.

Verse 3

तस्य दुःखप्रशांत्यर्थं प्रजानां च विवृद्धये । तत्तत्कल्पेषु कालात्मा रुद्रो रुद्रगणाधिपः

Để dập tắt khổ đau của họ và làm cho muôn loài tăng trưởng, Rudra—đấng có bản thể chính là Thời Gian—hiển lộ trong từng kiếp, với tư cách Chúa Tể các Rudra-gaṇa.

Verse 4

निर्दिष्टः पममेशेन महेशो नीललोहितः । पुत्रो भूत्वानुगृह्णाति ब्रह्माणं ब्रह्मणोनुजः

Vì thế, theo mệnh lệnh của Đấng Tối Thượng, Maheśa hiện thân với danh xưng Nīlalohita; như thể trở thành một người con, vị em của Brahmā đã từ bi trợ giúp chính Brahmā.

Verse 5

स एव भगवानीशस्तेजोराशिरनामयः । अनादिनिधनोधाता भूतसंकोचको विभुः

Chỉ riêng Ngài là Đấng Bhagavān, là Īśa—một khối đại quang minh thần thánh, không vướng chút khổ não. Vô thủy vô chung, Ngài là Đấng Nâng Đỡ, là Chủ Tể trùm khắp, có thể thu nhiếp muôn loài trở về trong chính Ngài.

Verse 6

परमैश्वर्यसंयुक्तः परमेश्वरभावितः । तच्छक्त्याधिष्ठितश्शश्वत्तच्चिह्नैरपि चिह्नितः

Ngài được ban đầy quyền uy tối thượng, thấm nhuần chính thể tính của Đấng Tối Cao. Ngài hằng được nâng đỡ bởi Thần Lực (Śakti) của Ngài, và cũng mang những dấu hiệu đặc thù của chính Thượng Chủ.

Verse 7

तन्नामनामा तद्रूपस्तत्कार्यकरणक्षमः । तत्तुल्यव्यवहारश्च तदाज्ञापरिपालकः

Ngài mang cùng danh xưng, cùng hình tướng; đủ năng lực thực thi mọi công việc của Thượng Chủ. Hạnh nghi của Ngài hòa hợp với Ngài ấy, và Ngài trung tín gìn giữ, thi hành mệnh lệnh của Thượng Chủ.

Verse 8

सहस्रादित्यसंकाशश्चन्द्रावयवभूषणः । भुजंगहारकेयूरवलयो मुंजमेखलः

Ngài rực sáng như ngàn mặt trời, trang sức bằng những bảo vật kết từ tinh túy của nguyệt quang. Ngài đeo rắn làm tràng hoa, mang vòng tay và vòng cổ tay, thắt đai bằng cỏ muñja. Ngài hiện bày như Đấng Chúa saguṇa cát tường—rạng ngời và đầy uy lực yogin—ban giải thoát cho các linh hồn còn bị trói buộc.

Verse 9

जलंधरविरिंचेन्द्रकपालशकलोज्ज्वलः । गङ्गातुंगतरंगार्धपिंगलाननमूर्धजः

Ngài Mahêśvara rực sáng, được trang nghiêm bằng những mảnh sọ—của Jalandhara, Virinci (Phạm Thiên) và Indra; còn đỉnh đầu và mái tóc Ngài được tô điểm bởi những đợt sóng cao, cuộn trào của sông Hằng, khiến dung nhan ánh lên sắc vàng nâu như hoàng kim.

Verse 10

भग्नदंष्ट्रांकुराक्रान्तप्रान्तकान्तधराधरः । सव्यश्रवणपार्श्वांतमंडलीकृतकुण्डलः

Cổ Ngài đẹp như núi, nơi rìa còn in dấu vết do những mũi ngà gãy ép vào; và bên tai trái, chiếc khuyên tai của Ngài cuộn lại thành một vòng tròn.

Verse 11

महावृषभनिर्याणो महाजलदनिःस्वनः । महानलसमप्रख्यो महाबलपराक्रमः

Ngài tiến bước, cưỡi Đại Ngưu Nandin; tiếng rống vang dội như sấm của mây lớn. Ngài rực sáng như ngọn lửa hùng vĩ, và sức mạnh cùng oai dũng của Ngài không thể lường.

Verse 12

एवं घोरमहारूपो ब्रह्मपुत्रीं महेश्वरः । विज्ञानं ब्रह्मणे दत्त्वा सर्गे सहकरोति च

Như vậy, Mahādeva—đấng có đại hình uy nghiêm khiến người kính sợ—trước hết hiển lộ Nữ Nhi của Phạm Thiên; rồi ban trao trí tuệ chân thật cho Phạm Thiên, và cũng cùng Ngài cộng tác trong công cuộc sáng tạo.

Verse 13

तस्माद्रुद्रप्रसादेन प्रतिकल्पं प्रजापतेः । प्रवाहरूपतो नित्या प्रजासृष्टिः प्रवर्तते

Vì thế, nhờ ân sủng của Rudra, trong mỗi chu kỳ tạo hóa, Prajāpati—Chúa tể muôn loài—khởi động sự sinh thành của chúng hữu tình; và dòng sáng tạo ấy tuôn chảy mãi, như một mạch nước không dứt.

Verse 14

कदाचित्प्रार्थितः स्रष्टुं ब्रह्मणा नीललोहितः । स्वात्मना सदृशान् सर्वान् ससर्ज मनसा विभुः

Có lần, khi Phạm Thiên thỉnh cầu Ngài đảm nhận việc sáng tạo, Nīlalohita—Đấng Chúa Tể bao trùm khắp—chỉ bằng ý chí của tâm, đã hóa sinh muôn loài đồng một bản tánh với chính Ngài.

Verse 15

कपर्दिनो निरातंकान्नीलग्रीवांस्त्रिलोचनान् । जरामरणनिर्मुक्तान् दीप्तशूलवरायुधान्

Họ chiêm ngưỡng những bậc tóc bện (Kapardin), vô úy, cổ xanh (Nīlagrīva), tam nhãn; thoát khỏi già và chết, tay cầm cây đinh ba rực sáng cùng các vũ khí thù thắng khác.

Verse 16

तैस्तु संच्छादितं सर्वं चतुर्दशविधं जगत् । तान्दृष्टा विविधान्रुद्रान् रुद्रमाह पितामहः

Nhờ họ, toàn thể vũ trụ mười bốn cõi đều bị thấm nhuần và bao phủ trọn vẹn. Thấy các Rudra hiện ra muôn hình vạn trạng, Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên) liền ngỏ lời với Rudra (Śiva).

Verse 17

नमस्ते देवदेवेश मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः । अन्याः सृज त्वं भद्रं ते प्रजा मृत्युसमन्विताः

Kính lễ Ngài, Đấng Chúa Tể của chư thiên! Xin đừng tạo ra chúng sinh như thế này. Xin Ngài tạo ra loài khác—nguyện điều lành thuộc về Ngài—những chúng sinh có tử vong đi kèm, tức chịu luật vô thường.

Verse 18

इत्युक्तः प्रहसन्प्राह ब्रह्माणं परमेश्वरः । नास्ति मे तादृशस्सर्गस्सृज त्वमशुभाः प्रजाः

Được thưa như vậy, Đấng Tối Thượng (Śiva) mỉm cười và nói với Phạm Thiên: “Cách sáng tạo như thế không thuộc về Ta. Chính ông hãy tạo ra các chúng sinh aśubha—những loài mang khuynh hướng bất tịnh.”

Verse 19

ये त्विमे मनसा सृष्टा महात्मानो महाबलाः । चरिष्यंति मया सार्धं सर्व एव हि याज्ञिकाः

Tất cả những bậc đại hồn, đại lực này—do chính Ta tạo ra bằng ý niệm—quả thật sẽ cùng Ta vận hành và hành tác; vì không một ai ngoại lệ, họ đều xứng đáng thực hiện và gìn giữ các nghi lễ tế tự (yajña).

Verse 20

इत्युक्त्वा विश्वकर्माणं विश्वभूतेश्वरो हरः । सह रुद्रैः प्रजासर्गान्निवृत्तात्मा व्यतिष्ठत

Nói như thế với Viśvakarmā xong, Hara—Đấng Chủ Tể của muôn loài trong vũ trụ—đứng vững cùng các Rudra, tâm Ngài đã rút lui khỏi việc tiếp tục tạo sinh dòng giống.

Verse 21

ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते प्रजाः शुभाः । ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

Từ đó về sau, vị Deva ấy không còn sinh ra dòng giống cát tường nữa. Vững như Sthāṇu, Ngài an trụ trong trạng thái ūrdhvareta—năng lực sinh thành được chuyển thượng, thăng hoa trong yoga—cho đến khi muôn loài tan rã trong đại hồng thủy của kiếp hoại.