Manu’s Progeny and the Birth of Iḍā (Genealogy and Dharma-Choice)

Verse 1

सूत उवाच । मनोर्वैवस्वतस्यासन्पुत्रा वै नव तत्समाः । पश्चान्महोन्नता धीराः क्षत्रधर्मपरायणाः

Sūta nói: Manu Vaivasvata có chín người con trai, ai nấy đều ngang nhau về uy lực. Về sau, những bậc kiên định và cao quý ấy chuyên tâm phụng hành bổn phận chính pháp của hàng kṣatriya.

Verse 2

इक्ष्वाकुः शिबिनाभागौ धृष्टः शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभागः करूषश्च प्रियव्रतः

Ikṣvāku, Śibi, Nābhāga, Dhṛṣṭa, Śaryāti, Nariṣyanta, và lại Nābhāga; cùng Karūṣa và Priyavrata—những bậc vương giả ấy được kể theo đúng thứ tự.

Verse 3

अकरोत्पुत्त्रकामस्तु मनुरिष्टिं प्रजापति । अनुत्पन्नेषु पुत्रेषु तत्रेष्ट्यां मुनिपुंगवः

Vì khát vọng có con, Prajāpati Manu đã cử hành lễ tế iṣṭi. Khi các người con vẫn chưa sinh ra, bậc hiền thánh tối thượng ấy vẫn tiếp tục iṣṭi ấy, cầu xin ân điển thiêng liêng.

Verse 4

सा हि दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता । दिव्यसंहनना चैवमिला जज्ञे हि विश्रुता

Nàng khoác y phục cõi trời và được trang sức bằng bảo vật thần linh. Với thân tướng rạng ngời như thiên giới, người thiếu nữ lừng danh mang tên Milā đã ra đời.

Verse 5

तामिडेत्येव होवाच मनुर्दण्डधरस्तथा । अनुगच्छत्व मामेति तमिडा प्रत्युवाच ह

Bấy giờ Manu, đấng cầm trượng quyền uy, nói: “Hỡi Iḍā, hãy đến đây; hãy theo ta.” Khi ấy Iḍā liền đáp lời ngài.

Verse 6

इडोवाच । धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् । मित्रावरुणयोरंशैर्जातास्मि वदतां वर

Iḍā nói: “Lời này hợp với dharma. Hỡi Prajāpati khát khao có con trai—xin biết rằng ta được sinh ra từ phần năng lực của Mitra và Varuṇa. Xin hãy nói, hỡi bậc thiện thuyết nhất.”

Verse 7

तयोस्सकाशं यास्यामि न मे धर्मे रुचिर्भवेत् । एवमुक्त्वा सती सा तु मित्रावरुणयोस्ततः

“Ta sẽ đến trước mặt họ; vì lòng ta chẳng vui thích với (thứ) dharma này.” Nói xong, nàng Satī rời nơi ấy, hướng về Mitra và Varuṇa.

Verse 8

गत्वांतिकं वरारोहा प्रांजलिर्वाक्यमब्रवीत् । अंशैस्तु युवयोर्जाता मनुयज्ञे महामुनी

Đến gần họ, thiếu nữ cao quý chắp tay cung kính và thưa: “Bạch đại hiền, trong lễ tế của Manu, con đã sinh ra như một phần hiển lộ từ cả hai ngài.”

Verse 9

आगता भवतोरंति ब्रूतं किं करवाणि वाम् । अन्यान्पुत्रान्सृज विभो तैर्वंशस्ते भविष्यति

“Cả hai ngài đã đến,” họ nói. “Xin hãy bảo—ta phải làm gì cho hai ngài? Bạch Chúa tể, hãy tạo ra những người con trai khác; nhờ họ mà dòng dõi của ngài sẽ được tiếp nối.”

Verse 10

सूत उवाच । तां तथावादिनीं साध्वीमिडां मन्वध्वरोद्भवाम् । मित्रावरुणानामानौ मुनी ऊचतुरादरात्

Sūta nói: Thấy nàng Iḍā hiền đức—người đã nói như vậy và sinh khởi từ lễ tế của Manu—hai vị hiền triết tên Mitra và Varuṇa liền cung kính lên tiếng với nàng.

Verse 11

मित्रावरुणावूचतुः । अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयेण दमेन च । सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ द्वौ वरवर्णिनि

Mitra và Varuṇa nói: “Hỡi người am tường dharma, hỡi người đẹp dáng—nhờ sự khiêm cung của nàng, nhờ tự chế, và nhờ chân thật, hỡi bậc ưu tú giữa các nữ nhân, chúng ta hai vị đều hết lòng hoan hỷ.”

Verse 12

आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं चैव गमिष्यसि । मनोर्वशकरः पुत्रस्त्वमेव च भविष्यसि

Hỡi người đại phúc, nhờ chúng ta nàng sẽ thật sự đạt được danh tiếng lẫy lừng; và chính nàng sẽ trở thành người con của Manu, mang tên Vaśakara.

Verse 13

सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । जगत्प्रियो धर्मशीलौ मनुवंशविवर्द्धनः

Ngài nổi danh với danh xưng Sudyumna, vang dội khắp ba cõi; được muôn loài yêu mến, kiên định trong Chánh pháp, và là bậc làm hưng thịnh dòng vương tộc của Manu.

Verse 14

सूत उवाच । निवृत्ता सा तु तच्छ्रुत्वा गच्छंती पितुरंतिके । बुधेनांतरमासाद्य मैधुनायोपमंत्रिता

Sūta nói: Nghe lời ấy, nàng liền quay lại; trên đường đến gần phụ vương, Budha gặp dịp thuận liền khẩn mời nàng bước vào sự hòa hợp ái ân.

Verse 15

सोमपुत्रात्ततो जज्ञे तस्यां राजा पुरूरवाः । पुत्रोऽतिसुन्दरः प्राज्ञ उर्वशी पतिरुन्नतः

Rồi từ ái nữ của Soma, vua Purūravas ra đời—bậc tôn quý, dung mạo tuyệt mỹ, trí tuệ sáng suốt, lừng danh là phu quân của Urvaśī.

Verse 16

जनयित्वा च सा तत्र पुरूरवसमादरात् । पुत्रं शिवप्रसादात्तु पुनस्सुद्युम्नतां गतः

Tại đó, nàng ân cần sinh cho Purūravas một người con; và nhờ ân phúc của Đức Śiva, chàng lại một lần nữa trở về trạng thái Sudyumna.

Verse 17

सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः । उत्कलश्च गयश्चापि विनताश्वश्च वीर्यवान्

Sudyumna có ba người thừa tự, đều chí thiện và tối mực theo chánh pháp—Utkala, Gaya, và Vinatāśva dũng mãnh, đầy uy lực.

Verse 18

उत्कलस्योत्कला विप्रा विनताश्वस्य पश्चिमाः । दिक्पूर्वा मुनि शार्दूल गयस्य तु गया स्मृताः

Hỡi bậc thánh hiền tối thượng, các bậc học giả nói rằng: Utkalā là phương Đông của xứ Utkala; phương Tây được gọi là Vinatāśva; còn đối với vùng Gaya, phương Đông được ghi nhớ là Gayā.

Verse 19

प्रविष्टे तु मनौ तात दिवाकरतनुं तदा । दशधा तत्र तत्क्षेत्रमकरोत्पृथिवीं मनुः

Hỡi người thân yêu, khi Manu bước vào hình thể mang thân mặt trời (cõi của Thái Dương), bấy giờ ngài chia vùng đất ấy thành mười phần và sắp đặt cõi đất thành mười lãnh vực một cách đúng pháp.

Verse 20

इक्ष्वाकुः श्रेष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान् । वसिष्ठवचनादासीत्प्रतिष्ठानं महात्मनः

Ikṣvāku, người thừa tự ưu việt nhất, đã đạt được xứ Madhyadeśa; và theo lời dạy của Vasiṣṭha, bậc đại tâm ấy đã thiết lập ngôi vị trị vì vững bền mang tên Pratiṣṭhāna.

Verse 21

प्रतिष्ठां धर्मराज्यस्य सुद्युम्नोथ ततो ददौ । तत्पुरूरवसे प्रादाद्राज्यं प्राप्य महायशाः

Bấy giờ Sudyumna đã dựng lập nền tảng vững bền cho một vương quốc trị vì theo chính pháp. Khi đã nắm quyền tối thượng, vị vua lừng danh ấy trao lại vương quyền cho Purūravas.

Verse 22

मानवो यो मुनिश्रेष्ठाः स्त्रीपुंसोर्लक्षणः प्रभुः । नरिष्यंताच्छकाः पुत्रा नभगस्य सुतो ऽभवत्

Hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, vị chúa Mānava ấy—người mang đủ tướng trạng của cả nữ lẫn nam—đã sinh làm con của Nabhaga; và từ Nariṣyantā đã sinh ra các người con được gọi là dòng Śaka.

Verse 23

अंबरीषस्तु बाह्लेयो बाह्लकं क्षेत्रामाप्तवान् । शर्यातिर्मिथुनं त्वासीदानर्तो नाम विश्रुतः

Ambariṣa, con của Bāhleyā, đã nhận lãnh lãnh thổ mang tên Bāhlaka. Śaryāti có con sinh đôi; một người trong số ấy nổi danh với tên Ānarta.

Verse 24

पुत्रस्सुकन्या कन्या च या पत्नी च्यवनस्य हि । आनर्तस्य हि दायादो रैभ्यो नाम स रैवतः

Sukanyā—người trở thành hiền thê của thánh giả Cyavana—sinh được một người con trai. Người con ấy là người thừa tự của Ānarta; tên là Raibhya, và cũng được gọi là Raivata.

Verse 25

आनर्तविषये यस्य पुरी नाम कुशस्थली । महादिव्या सप्तपुरीमध्ये या सप्तमी मता

Trong vùng Ānarta có một thành tên Kuśasthalī. Thành ấy cực kỳ linh thiêng, được tôn xưng là thành thứ bảy trong Saptapurī—bảy thánh thành.

Verse 26

तस्य पुत्रशतं त्वासीत्ककुद्मी ज्येष्ठ उत्तमः । तेजस्वी सुबलः पारो धर्मिष्ठो ब्रह्मपालकः

Ông có một trăm người con trai. Trong số ấy, Kakudmī là trưởng nam và ưu tú nhất—rạng ngời oai quang, mạnh mẽ phi thường, kiên định, chí hướng về dharma, và là người hộ trì trật tự Bà-la-môn (Brahmanical dharma).

Verse 27

ककुद्मिनस्तु संजाता रेवती नाम कन्यका । महालावण्यसंयुक्ता दिव्यलक्ष्मीरिवापरा

Với Kakudmin, sinh ra một thiếu nữ tên Revatī—được ban cho dung sắc tuyệt mỹ, như một Lakṣmī thiên giới khác.

Verse 28

प्रष्टुं कन्यावरं राजा ककुद्मी कन्यया सह । ब्रह्मलोके विधेस्सम्यक्सर्वाधीशो जगाम ह

Để hỏi về một chàng rể xứng đáng cho con gái, vua Kakudmī—chúa tể cõi đất—cùng con gái lên Brahmaloka, cung kính thỉnh vấn Đấng Tạo Hóa Brahmā cho thật chu toàn.

Verse 29

आवर्तमाने गांधर्वे स्थितो लब्धक्षणः क्षणम् । शुश्राव तत्र गांधर्वं नर्तने ब्रह्मणोंऽतिके

Khi khúc nhạc Gandharva dâng lên và cuộn trào, nhà vua đứng đó, nắm được một cơ hội ngắn ngủi. Trong khoảnh khắc, gần bên Brahmā—nơi vũ điệu đang diễn ra—ngài lắng nghe giai điệu Gandharva cõi trời.

Verse 30

मुहूर्तभूतं तत्काले गतं बहुयुगं तदा । न किंचिद्बुबुधे राजा ककुद्मी मुनयस्स तु

Hỡi các bậc hiền triết, ở cõi ấy điều tưởng như chỉ một sát-na, kỳ thực đã là sự trôi qua của nhiều yuga. Thế nhưng vua Kakudmī hoàn toàn chẳng hề hay biết.

Verse 31

तदासौ विधिमा नम्य स्वाभिप्रायं कृतांजलिः । न्यवेदयद्विनीतात्मा ब्रह्मणे परमात्मने

Bấy giờ, người ấy cúi mình đảnh lễ Brahmā—Đấng thiết lập pháp tắc—và chắp tay, với tâm khiêm cung, bày tỏ ý nguyện của mình lên Brahmā, Đấng Tối Thượng (Paramātman).

Verse 32

तदभिप्रायमाकर्ण्य स प्रहस्य प्रजापतिः । ककुद्मिनं महाराजं समाभाष्य समब्रवीत्

Nghe rõ ý định ấy, Prajāpati (Phạm Thiên) mỉm cười; rồi Ngài gọi và nói với đại vương Kakudmin như sau.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । शृणु राजन्रैभ्यसुत ककुद्मिन्पृथिवपिते । मद्वचः प्रीतितस्सत्यं प्रवक्ष्यामि विशेषतः

Phạm Thiên nói: “Hãy lắng nghe, hỡi vua Kakudmin, con của Raibhya—bậc chúa tể và người che chở cho địa cầu. Với lòng thiện ý, Ta sẽ nói lời Ta một cách chân thật, và đặc biệt minh bạch.”

Verse 34

कालेन संहृतास्ते वै वरा ये ते कृता हृदि । न तद्गोत्रं हि तत्रास्ति कालस्सर्वस्य भक्षकः

Quả thật, theo dòng Thời gian, chính những ân huệ mà ngươi từng ấp ủ trong lòng cũng đã tan biến. Nơi ấy không còn một dòng tộc nào—Thời gian nuốt chửng muôn loài.

Verse 35

त्वत्पुर्य्यपि हता पुण्यजनैस्सा राक्षसैर्नृप । अष्टाविंशद्द्वापरेऽद्य कृष्णेन निर्मिता पुनः

Hỡi Đại vương, ngay cả thành của ngươi thuở trước cũng đã bị bọn Rākṣasa hủy diệt, cùng với các đoàn Puṇyajana. Nhưng nay, trong Dvāpara thứ hai mươi tám này, thành ấy đã được Kṛṣṇa dựng lại.

Verse 36

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां मनुनवपुत्रवंशवर्णनंनाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ ba mươi sáu, có tựa đề "Mô tả về dòng dõi chín người con trai của Manu," trong Umā-saṃhitā, phần thứ năm của Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 37

तद्गच्छ तत्र प्रीतात्मा वासुदेवाय कन्यकाम् । बलदेवाय देहि त्वमिमां स्वतनयां नृप

Vì vậy, hãy đến đó với một trái tim vui vẻ và tin tưởng, hỡi đức vua, và hãy gả thiếu nữ này—con gái của chính ngài—cho Vāsudeva hoặc Baladeva.

Verse 38

सूत उवाच । इत्यादिष्टो नृपोऽयं तं नत्वा तां च पुरीं गतः । गतान्बहून्युगाञ्ज्ञात्वा विस्मितः कन्यया युतः

Sūta nói: Được chỉ dẫn như vậy, vị vua này đã cúi chào ông và sau đó đi đến thành phố đó. Nhận ra rằng nhiều thời đại (yugas) đã trôi qua, ngài vô cùng kinh ngạc—trong khi vẫn đi cùng thiếu nữ.

Verse 39

ततस्तु युवतीं कन्यां तां च स्वां सुविधानतः । कृष्णभ्रात्रे बलायाशु प्रादात्तत्र स रेवतीम्

Sau đó, một cách phù hợp và đúng đắn, ngài đã nhanh chóng gả cô con gái trẻ trung Revatī của mình cho Balarāma, anh trai của Kṛṣṇa, tại đó.

Verse 40

ततो जगाम शिखरं मेरोर्दिव्यं महाप्रभुः । शिवमाराधयामास स नृपस्तपसि स्थितः

Bấy giờ vị đại vương rực rỡ uy danh lên đỉnh thiêng của núi Meru. An trú trong khổ hạnh, ngài thờ phụng Đức Śiva với lòng sùng kính kiên định.

Verse 41

ऋषय ऊचुः । तत्र स्थितो बहुयुगं ब्रह्मलोके स रेवतः । युवैवागान्मर्त्यलोकमेतन्नः संशयो महान्

Các hiền triết thưa: “Revata ở đó, trong cõi của Phạm Thiên, suốt nhiều yuga; vậy mà trở lại cõi người vẫn còn trẻ. Điều ấy thật là mối nghi lớn của chúng tôi.”

Verse 42

सूत उवाच । न जरा क्षुत्पिपासा वा विकारास्तत्र संति वै । अपमृत्युर्न केषांचिन्मुनयो ब्रह्मणोंऽतिके

Sūta đáp: “Ở đó quả thật không có già nua, không có đói khát, cũng không có các biến hoại của thân. Và đối với một số hiền giả ở gần Phạm Thiên, lại không có cái chết yểu.”

Verse 43

अतो न राजा संप्राप जरां मृत्युं च सा सुता । स युवैवागतस्तत्र संमंत्र्य तनयावरम्

Vì thế nhà vua không rơi vào già chết, và con gái ngài cũng vậy. Vẫn giữ tuổi xuân, ngài đến đó và sau khi cân nhắc thỏa đáng, đã chọn cho con gái một người chồng ưu tú.

Verse 44

गत्वा द्वारावतीं दिव्यां पुरीं कृष्णविनिर्मिताम् । विवाहं कारयामास कन्यायाः स बलेन हि

Đến thành Dvāravatī linh thiêng, kinh đô huy hoàng do Kṛṣṇa kiến lập, ông đã dùng uy quyền của mình mà cử hành lễ thành hôn trang nghiêm cho thiếu nữ ngay tại đó.

Verse 45

तस्य पुत्रशतं त्वासीद्धार्मिकस्य महाप्रभो । कृष्णस्यापि सुता जाता बहुस्त्रीभ्योऽमितास्ततः

Ôi Đại Chúa, bậc chính trực ấy có một trăm người con trai. Còn từ Kṛṣṇa nữa, về sau cũng sinh ra vô số con cái qua nhiều người vợ.

Verse 46

अन्ववायो महांस्तत्र द्वयोरपि महात्मनोः । क्षत्रिया दिक्षु सर्वासु गता हृष्टास्सुधार्मिकाः

Tại đó, một dòng dõi lớn lao đã phát sinh từ hai bậc đại hồn ấy. Những Kṣatriya đức hạnh, vững lập trong dharma, hân hoan tỏa đi khắp bốn phương, lan rộng khắp các miền.

Verse 47

इति प्रोक्तो हि शर्यातेर्वंशोऽन्येषां वदाम्यहम् । मानवानां हि संक्षेपाच्छृणुतादरतो द्विजाः

Như vậy, dòng dõi của Śaryāti đã được thuật lại. Nay ta sẽ nói thêm về các dòng họ khác của loài người—hãy lắng nghe cung kính, hỡi các bậc nhị sinh, bản tường thuật vắn tắt này.

Verse 48

नाभागो दिष्टपुत्रोऽभूत्स तु ब्राह्मणतां गतः । स्वक्षत्रवंशं संस्थाप्य ब्रह्मकर्मभिरावृतः

Nabhāga sinh ra là con của Diṣṭa, nhưng lại đạt đến địa vị Bà-la-môn. Sau khi dựng lập dòng dõi Sát-đế-lỵ của riêng mình, ông chí thành chuyên chú vào các bổn phận và kỷ luật của hạnh nghiệp Phạm hạnh thánh thiện.

Verse 49

धृष्टाद्धार्ष्टमभूत्क्षत्रं ब्रह्मभूयं गतं क्षितौ । करूषस्य तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः

Từ Dhṛṣṭa phát sinh dòng Sát-đế-lỵ gọi là Dhārṣṭa, và trên cõi đất ấy dòng này còn đạt đến địa vị Bà-la-môn. Còn từ Karūṣa sinh ra người Kārūṣa—những Sát-đế-lỵ say men kiêu hãnh của chiến trận.

Verse 50

नृगो यो मनुपुत्रस्तु महादाता विशेषतः । नानावसूनां सुप्रीत्या विप्रेभ्यश्च गवां तथा

Nṛga, con trai của Manu, nổi danh hơn cả như một bậc đại thí chủ. Với lòng thành kính hoan hỷ, ông vui vẻ ban tặng nhiều loại tài vật cho các Bà-la-môn, và cũng bố thí cả bò nữa.

Verse 51

गोदातव्यत्ययाद्यस्तु स्वकुबुद्ध्या स्वपापतः । कृकलासत्वमापन्नः श्रीकृष्णेन समुद्धृतः

Nhưng kẻ nào, do sự đảo lộn điều đáng phải bố thí—bị thúc đẩy bởi trí ngu của chính mình và tội lỗi của mình—đã sa vào thân phận thằn lằn, về sau được Śrī Kṛṣṇa cứu vớt và nâng lên.

Verse 52

तस्येकोभूत्सुतः श्रेष्ठः प्रयातिर्धर्मवित्तथा । इति श्रुतं मया व्यासात्तत्प्रोक्तं हि समासतः

Ông chỉ có một người con trai—thật ưu tú—tên là Prayāti, cũng là bậc thông hiểu dharma. Như vậy, tôi đã nghe từ Vyāsa; và chính điều ấy nay tôi đã thuật lại một cách vắn tắt.

Verse 53

वृषघ्नस्तु मनोः पुत्रो गोपालो गुरुणा कृतः । पालयामास गा यत्तो रात्र्यां वीरासनव्रतः

Vṛṣaghna, con trai của Manu, được thầy truyền dạy bổ nhiệm làm người chăn bò. Chàng tận tụy bảo hộ đàn bò; và ban đêm giữ giới nguyện vīrāsana, ngồi thế anh hùng trong sự tỉnh giác kỷ luật.

Verse 54

स एकदाऽऽगतं गोष्ठे व्याघ्रं गा हिंसितुं बली । श्रुत्वा गोकदनं बुद्धो हंतुं तं खड्गधृग्ययौ

Một lần, một con hổ dữ đầy sức mạnh xông vào chuồng bò để hại đàn bò. Nghe tiếng bò bị cắn xé, người trí, tay cầm gươm, liền tiến ra để diệt con thú ấy.

Verse 55

अजानन्नहनद्बभ्रोश्शिरश्शार्दूलशंकया । निश्चक्राम सभीर्व्याघ्रो दृष्ट्वा तं खड्गिनं प्रभुम्

Không nhận ra Ngài, ông chém đứt đầu con thú lông nâu, tưởng lầm là hổ. Nhưng khi con hổ thấy vị Chúa tể cầm gươm, nó sợ hãi mà rút lui.

Verse 56

मन्यमानो हतं व्याघ्रं स्वस्थानं स जगाम ह । रात्र्यां तस्यां भ्रमापन्नो वर्षवातविनष्टधीः

Tưởng rằng con hổ đã bị giết, ông trở về chỗ của mình. Nhưng đêm ấy, lạc lối trong mê muội, trí xét đoán bị mưa gió làm tan nát, ông lang thang trong rối bời.

Verse 57

व्युष्टायां निशि चोत्थाय प्रगे तत्र गतो हि सः । अद्राक्षीत्स हतां बभ्रुं न व्याघ्रं दुःखितोऽभवत्

Khi đêm đã qua, ông thức dậy và lúc rạng đông đi đến đó. Tại nơi ấy, ông thấy con nai lông vàng nâu nằm chết, chứ không phải con hổ; và ông trở nên đau buồn.

Verse 58

श्रुत्वा तद्वृत्तमाज्ञाय तं शशाप कृतागसम् । अकामतोविचार्य्येति शूद्रो भव न क्षत्रियः

Nghe việc ấy và hiểu rõ điều đã xảy ra, ngài liền nguyền rủa kẻ phạm tội: “Vì ngươi hành động không có sự phân biệt và không suy xét đúng đắn, hãy trở thành một śūdra—không còn là kṣatriya nữa.”

Verse 59

एवं शप्तस्तु गुरुणा कुलाचार्य्येण कोपतः । निस्सृतश्च पृषध्रस्तु जगाम विपिनं महत्

Vì thế, bị vị guru—bậc gia sư của dòng tộc—nguyền rủa trong cơn phẫn nộ, Pṛṣadhra bị đuổi đi và lên đường vào khu rừng mênh mông.

Verse 60

निर्विण्णः स तु कष्टेन विरक्तोऽभूत्स योगवान् । वनाग्नौ दग्धदेहश्च जगाम परमां गतिम्

Bị dày vò bởi gian khổ, ông trở nên chán lìa trần thế và vững bền trong yoga. Khi thân xác bị lửa rừng thiêu rụi, ông đạt đến cảnh giới tối thượng—giải thoát nhờ ân điển của Đấng Chúa Tể, Pati tối thượng (Śiva).

Verse 61

कविः पुत्रो मनोः प्राज्ञश्शिवानुग्रहतोऽभवत् । भुक्त्वा सुखं दिव्यं मुक्तिं प्राप सुदुर्लभाम्

Kavi, người con hiền trí của Manu, đạt được sự thù thắng nhờ ân sủng của Śiva. Sau khi hưởng niềm an lạc thiên giới, ông chứng đắc giải thoát—điều vô cùng khó được.