संहाररूप-प्रादुर्भावः (Manifestation of Śiva’s Saṃhāra-Form)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । नन्दीश्वर महाप्राज्ञ विज्ञातन्तदनन्तरम् । ममोपरि कृपां कृत्वा प्रीत्या त्वन्तद्वदाधुना

Sanatkumāra nói: Ôi Nandīśvara, bậc đại trí! Sau khi đã hiểu rõ điều xảy ra tiếp theo, xin vì lòng thương mến mà rủ lòng từ bi với con và nay hãy kể cho con việc ấy.

Verse 2

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तो वीरभद्रेण नृसिंहः क्रोधविह्वलः । निनदन्ननु वेगेन तं ग्रहीतुम्प्रचक्रमे

Nandīśvara nói: Được Vīrabhadra gọi như thế, Narasiṃha bị cơn phẫn nộ cuốn trùm, gầm vang dữ dội và lao tới với tốc lực, toan bắt lấy ngài.

Verse 3

अत्रान्तरे महाघोरं प्रत्यक्षभयकारणम् । गगनव्यापि दुर्धर्षं शैवतेजस्समुद्भवम्

Ngay lúc ấy, một hiện diện cực kỳ ghê rợn hiện ra—là nguyên nhân gây sợ hãi tức thì—lan trùm khắp hư không, không thể đối kháng, sinh từ hào quang Shaiva của Śiva.

Verse 4

वीरभद्रस्य तद्रूमदृश्यन्तु ततः क्षणात् । तद्वै हिरण्मयं सौम्यं न सौरन्नाग्निसम्भवम्

Rồi chỉ trong khoảnh khắc, họ thấy một quầng sáng kỳ diệu gắn liền với Vīrabhadra. Quầng sáng ấy thật vàng ròng mà dịu hiền, chẳng do ánh mặt trời, cũng không do lửa sinh ra.

Verse 5

न तडिच्चन्द्रसदृशमनौपम्यम्महेश्वरम् । तदा तेजांसि सर्वाणि तस्मिंल्लीनानि शंकरे

Mahādeva, Maheśvara vô song, chẳng rực như chớp hay như trăng; trái lại, khi ấy mọi ánh sáng và mọi hào quang đều bị thu nhiếp, tan hòa vào chính Śaṅkara.

Verse 6

न तद्व्योम महत्तेजो व्यक्तान्तश्चाभवत्ततः । रुद्रसाधारणं चैव चिह्नितं विकृताकृति

Bấy giờ, vòm trời mênh mông hóa thành một biển quang minh rực lớn; và từ đó hiện ra một giới hạn hữu hình (một hình tướng được định). Nó mang dấu ấn chỉ thuộc về Rudra, với dáng vẻ kỳ diệu, khác thường.

Verse 7

ततस्संहाररूपेण सुव्यक्तं परमेश्वरः । पश्यतां सर्वदेवानां जयशब्दादिमंगलैः

Bấy giờ, Đấng Tối Thượng Parameśvara hiển lộ rõ ràng trong hình tướng Saṃhāra—Đấng Tiêu Diệt—khi chư thiên đều chăm chú chiêm ngưỡng, vang lên những tiếng hô cát tường như “Chiến thắng!” cùng các lời tán tụng chúc phúc khác.

Verse 8

सहस्रबाहुर्जटिलश्चन्द्रार्द्धकृतशेखरः । समृद्धोग्रशरीरेण पक्षाभ्याञ्चञ्चुना द्विजः

Ngài hiện ra với ngàn cánh tay, tóc bện jata, trên vương miện đặt nửa vầng trăng. Với thân tướng uy nghi mà dữ dội, Ngài còn hóa hiện thành một “dvija” có cánh và mỏ—một hình chim—bày tỏ thêm một trong vô lượng sắc tướng hữu tướng (saguṇa) của Rudra.

Verse 9

अतितीक्ष्णो महादंष्ट्रो वज्रतुल्यनखायुधः । कण्ठे कालो महाबाहुश्चतुष्पाद्वह्निसन्निभः

Ngài cực kỳ dữ dội, có nanh lớn; móng vuốt là vũ khí như sấm sét. Trên cổ Ngài mang dấu ấn của Kāla (Thời gian/Tử thần); Ngài tay lực lưỡng, bốn chân, rực sáng như lửa—một sắc tướng hữu tướng (saguṇa) khiến người kính sợ của Đức Śiva.

Verse 10

युगान्तोद्यतजीमूतभीमगम्भीरनिस्वनः । महाकुपितकृत्याग्निव्यावृत्तनयनत्रयः

Tiếng gầm của Ngài đáng sợ và trầm sâu như tiếng sấm của mây dâng lên vào lúc tận cùng một thời đại. Ba mắt Ngài bừng cháy và đảo chuyển, như thể hóa thành ngọn lửa dữ của hành vi hủy diệt trong cơn phẫn nộ lớn—Rudra trong sắc tướng hữu tướng (saguṇa) uy nghiêm rợn ngợp.

Verse 11

स्पष्टदंष्ट्राधरोष्ठश्च हुंकारसंयुतो हरः । ईदृग्विधस्वरूपश्च ह्युग्र आविर्बभूव ह

Hara—với nanh, môi dưới và môi trên hiện rõ, lại kèm theo âm tiết sấm dậy “huṃ”—đã hiển lộ đúng như thế, quả thật là Đấng Ugra (Uy Nộ, dữ dội).

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शरभावतारवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Quyển thứ ba—Śatarudra Saṃhitā—kết thúc chương mười hai, mang nhan đề: “Mô tả về Śarabha, Hóa thân (của Đức Śiva).”

Verse 13

अथ विभ्रम्य पक्षाभ्यां नाभिपादान्विदारयन् । पादान्बबंध पुच्छेन बाहुभ्याम्बाहु मण्डलम्

Rồi Ngài xoay lượn bằng đôi cánh, xé toạc phần từ rốn xuống đến chân. Bằng đuôi, Ngài trói chặt đôi chân; và bằng hai tay, Ngài nắm giữ, siết chặt vòng tay của đối thủ.

Verse 14

भिन्दन्नुरसि बाहुभ्यान्निजग्राह हरो हरिम् । ततो जगाम गगनन्देवैस्सह महर्षिभिः

Xé toạc ngực đối phương, Hara (Śiva) dùng đôi tay nắm chặt Hari (Viṣṇu). Rồi Ngài cùng chư thiên và các đại thánh hiền bay đi giữa hư không.

Verse 15

सहसैवाभयाद्विष्णुं स हि श्येन इवोरगम् । उत्क्षिप्योत्क्षिप्य संगृह्य निपात्य च निपात्य च

Vì nỗi sợ bất chợt, hắn hung bạo chộp lấy Viṣṇu—như chim ưng vồ rắn—liên tiếp nhấc bổng lên, siết chặt, rồi hết lần này đến lần khác quăng xuống.

Verse 16

उड्डीयोड्डीय भगवान्पक्षघातविमोहितम् । हरीं हरस्तं वृषभं विवेशानन्त ईश्वरः

Nhảy vọt hết lần này đến lần khác, Đấng Hara chí phúc—Ananta, bậc Īśvara tối thượng—đã nhập vào con bò Vṛṣabha ấy, còn Hari (Viṣṇu) đứng sững mê mờ, như bị đánh gãy đôi cánh.

Verse 17

अनुयान्तं सुरास्सर्वे नमोवाक्येन तुष्टुवुः । प्रणेमुस्सादरं प्रीत्या ब्रह्माद्याश्च मुनीश्वराः

Khi Ngài tiến bước, chư thiên đều tán dương Ngài bằng lời đảnh lễ. Với lòng kính tín và hoan hỷ, Phạm Thiên cùng các bậc đại hiền thánh khác cúi mình đảnh bái Ngài.

Verse 18

नीयमानः परवशो दीनवक्त्रः कृताञ्जलिः । तुष्टाव परमेशानं हरिस्तं ललिताक्षरैः

Bị dẫn đi, bất lực và khuất phục, mặt cúi buồn, chắp tay cung kính, Hari đã ca ngợi Đấng Parameśāna ấy bằng những lời dịu dàng, tao nhã.

Verse 19

नाम्नामष्टशतेनैव स्तुत्वा ताम्मृडमेव च । पुनश्च प्रार्थयामास नृसिंहः शरभेश्वरम्

Sau khi tán dương chính Đấng Mṛḍa—Śiva nhân từ—bằng tám trăm danh hiệu, Narasiṁha lại một lần nữa khẩn cầu Śarabheśvara, bậc Chúa Tể tối thượng mang hình Śarabha.

Verse 20

यदायदा ममाज्ञेयं मतिस्स्याद्गर्वदूषिता । तदातदाऽपनेतव्या त्वयैव परमेश्वर

Bất cứ khi nào trí hiểu của con trở nên mờ đục và tâm bị nhiễm ô bởi kiêu mạn, thì ngay những lúc ấy, ôi Parameśvara, chỉ một mình Ngài mới có thể xua tan mê lầm đó.

Verse 21

नन्दीश्वर उवाच । एवं विज्ञापयन्प्रीत्या शङ्करं नरकेसरी । नत्वाऽशक्तोऽभवद्विष्णु जीवितान्त पराजितः

Nandīśvara nói: Sau khi kính cẩn bày tỏ với lòng mến kính lên Śaṅkara, Narakeśarī cúi đầu đảnh lễ. Khi ấy Viṣṇu trở nên bất lực—bại trận hoàn toàn, như thể sinh lực đã đến tận cùng.

Verse 22

तद्वक्त्रं शेषगात्रान्तं कृत्वा सर्वस्वविग्रहम् । शक्तियुक्तं तदीयांगं वीरभद्रः क्षणात्ततः

Bấy giờ Vīrabhadra trong khoảnh khắc đã kết hợp cái đầu ấy cùng những phần thân còn lại thành một hình thể trọn vẹn, rồi ban năng lực śakti thiêng liêng để làm cho thân ấy đầy quyền năng.

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । अथ ब्रह्मादयो देवाश्शारभं रूपमास्थितम् । तुष्टुवुः शंकरं देवं सर्वलोकैकशंकरम्

Nandīśvara nói: Rồi Brahmā cùng các chư thiên khác, mang hình tướng Śārabha, đã tán dương Śaṅkara—Đấng Deva cát tường, bậc duy nhất ban phúc lành cho muôn thế giới.

Verse 24

देवा ऊचुः । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रचन्द्रादिसुराः सर्वे महर्षयः । दितिजाद्याः सम्प्रसूतास्त्वत्तस्सर्वे महेश्वर

Chư Deva thưa: “Ôi Maheśvara, Brahmā, Viṣṇu, Indra, Candra cùng mọi chư thiên khác—tất cả các đại ṛṣi—và cả các chủng tộc sinh từ Diti cùng muôn loài khác nữa: hết thảy đều phát sinh từ một mình Ngài.”

Verse 25

ब्रह्मविष्णुमहेन्द्राश्च सूर्याद्यानसुरान्सुराम् । त्वं वै सृजसि पास्यत्सि त्वमेव सकलेश्वरः

Chính Ngài sinh thành Brahmā, Viṣṇu và Mahendra, cùng Sūrya và các thần khác, cả asura lẫn deva. Chỉ một mình Ngài tạo dựng và gìn giữ họ; quả thật, chỉ một mình Ngài là Chúa Tể của muôn loài.

Verse 26

यतो हरसि संसारं हर इत्युच्यते बुधैः । निगृहीतो हरिर्यस्माद्धर इत्युच्यते बुधैः

Vì Ngài cất bỏ xiềng xích của luân hồi (saṃsāra), nên bậc hiền trí gọi Ngài là “Hara”. Lại vì chính Chúa Hari cũng bị Ngài chế ngự và điều phục, nên bậc hiền trí lại gọi Ngài là “Hara”.

Verse 27

यतो बिभर्षि सकलं विभज्य तनुमष्टधा । अतोऽस्मान्पाहि भगवन् सुरादानैरभीप्सितैः

Vì Ngài nâng đỡ toàn thể vũ trụ, khi phân thân chính mình thành tám thể, nên xin che chở chúng con, ô Bhagavān, bằng những ân ban và phúc lành như ý—điều mà cả chư thiên cũng khát cầu.

Verse 28

त्वं महापुरुषः शम्भुः सर्वेशस्सुरनायकः । निःस्वात्मा निर्विकारात्मा परब्रह्म सतां गतिः

Ngài là Mahāpuruṣa, là Śambhu—Chúa tể muôn loài, thủ lĩnh chư thiên. Ngài là Tự Ngã vượt ngoài ngã chấp, Tự Ngã không bị biến đổi chạm đến; Ngài là Brahman Tối Thượng, nơi nương tựa và cứu cánh của bậc hiền thiện.

Verse 29

दीनबन्धुर्दया सिन्धुऽरद्भुतोतिः परात्मदृक् । प्राज्ञो विराट्विभुस्सत्यः सच्चिदानन्दलक्षणः

Ngài là bạn của kẻ khốn cùng, là nơi nương tựa của người bất lực; là biển cả từ bi, rực rỡ huy hoàng nhiệm mầu. Ngài chiêm kiến Tối Thượng Ngã; Ngài là Bậc Trí—mang hình vũ trụ, thấm khắp muôn nơi, chính là Chân Lý—có tự tánh là Hữu, Tri và Lạc (Sat–Cit–Ānanda).

Verse 30

नन्दीश्वर उवाच । इत्याकर्ण्य वचः शम्भुर्देवानां परमेश्वरः । उवाच तान् सुरान्देवमहर्षींश्च पुरातनान्

Nandīśvara thưa: Nghe những lời ấy xong, Śambhu—Đấng Tối Thượng của chư thiên—liền phán bảo các vị thần ấy cùng các đại thánh hiền thần linh thuở xưa.

Verse 31

यथा जलं जले क्षिप्तं क्षीरे क्षीरं घृते घृतम् । एक एव तदा विष्णुः शिवे लीनो न चान्यथा

Như nước đổ vào nước liền thành một; như sữa hòa vào sữa, như bơ tinh (ghī) hòa vào bơ tinh, không còn phân biệt—cũng vậy, vào lúc ấy, chỉ riêng Viṣṇu hòa nhập trong Śiva, tuyệt nhiên không khác.

Verse 32

एको विष्णुर्नृसिंहात्मा सदर्पश्च महाबलः । जगत्संहारकरणे प्रवृत्तो नरकेसरी

Chỉ riêng Viṣṇu, mang bản thể Narasiṁha, đầy kiêu dũng và sức mạnh vô song—Sư tử giữa loài người—đã khởi động để thực hiện sự tiêu vong của thế gian.

Verse 33

प्रार्थनीयो नमस्तस्मै मद्भक्तैस्सिद्धिकारिभिः । मद्भक्तप्रवरश्चैव मद्भक्तवर दायकः

Ngài đáng được các tín đồ của Ta—những người ban thành tựu tâm linh (siddhi)—tha thiết cầu nguyện và đảnh lễ. Ngài là bậc tối thượng trong hàng tín đồ của Ta, và quả thật là đấng ban ân phúc cho các tín đồ của Ta.

Verse 34

नन्दीश्वर उवाच । एतावदुक्त्वा भगवान् पक्षिराजो महाबलः । पश्यतां सर्वदेवानान्तत्रैवान्तरधीयत

Nandīśvara nói: Nói chỉ bấy nhiêu, đức vua của loài chim—đầy uy lực—liền biến mất ngay tại đó, trong khi chư thiên đều đang chứng kiến.

Verse 35

वीरभद्रोऽपि भगवान्गणाध्यक्षो महाबलः । नृसिंहकृत्तिं निष्कृष्य समादाय ययौ गिरिम्

Rồi Vīrabhadra cũng vậy—đấng đáng tôn kính, uy lực vô song, vị thống lĩnh các gaṇa của Śiva—xé lấy tấm áo da sư tử, cầm lên và đi về núi.

Verse 36

नृसिंहकृत्तिवसनस्तदाप्रभृति शंकरः । तद्वक्त्रं मुण्डमालायां नायकत्वेन कल्पितम्

Từ đó về sau, Śaṅkara khoác da Sư Tử–Nhân (Nṛsiṃha) làm y phục; và gương mặt (của sư tử ấy) được đặt làm biểu tượng đứng đầu trong chuỗi tràng đầu lâu của Ngài.

Verse 37

ततो देवा निरातङ्का कीर्त्तयन्तः कथामिमाम् । विस्मयोत्फुल्लनयना जग्मुः सर्वे यथागतम्

Bấy giờ chư thiên, đã thoát khỏi sợ hãi, cứ mãi thuật lại câu chuyện thiêng này. Mắt họ mở to vì kinh ngạc, và tất cả đều ra đi, ai nấy trở về như lúc đã đến.

Verse 38

य इदम्परमाख्यानं पुण्यं वेदरसान्वितम् । पठति शृणुयाच्चैव सर्व्वान्कामानवाप्नुयात्

Ai đọc hoặc chỉ cần nghe bản thánh truyện tối thượng này—thấm nhuần tinh túy Veda—thì nhờ ân điển của Đức Śiva sẽ đạt được sự viên mãn mọi ước nguyện chân chính.

Verse 39

धन्यं यशस्यमायुष्यमारोग्यम्पुष्टिवर्द्धनम् । सर्वविघ्रप्रशमनं सर्वव्याधिविनाशनम्

Bản kinh ấy ban phúc lành, danh tiếng, thọ mạng, sức khỏe, cùng sự tăng trưởng sức lực và dưỡng chất; lại dẹp yên mọi chướng ngại và tiêu trừ mọi bệnh tật.

Verse 40

दुःखप्रशमनं वाञ्छासिद्धिदं मंगलालयम् । अपमृत्युहरं बुद्धिप्रदं शत्रुविनाशनम्

Ấy là pháp môn dập tắt khổ sầu, ban thành tựu điều ước nguyện, là nơi nương tựa của cát tường; trừ tai chết yểu, ban trí tuệ chân chánh, và diệt kẻ thù.

Verse 41

इदन्तु शरभाकारं परं रूपम्पिनाकिनः । प्रकाशनीयं भक्तेषु शंकरस्य चरेषु वै

Đây chính là thượng hình tối thắng của Đấng cầm Pināka—Śaṅkara trong dáng Śarabha. Điều này chỉ nên được truyền bày giữa hàng tín đồ, và thật sự chỉ nơi những ai bước đi theo đạo hạnh và kỷ luật của Śaṅkara.

Verse 42

तैरेव पठितव्यं च श्रोतव्यं च शिवात्मभिः । नवधा भक्तिदं दिव्यमन्तःकरणबुद्धिदम्

Vì thế, những ai một lòng thuộc về Shiva chỉ nên học tụng và lắng nghe điều này mà thôi; đó là pháp môn linh diệu, ban cho chín bậc bhakti, và đem sự thanh tịnh cùng chánh tri cho nội tâm (antaḥkaraṇa) và trí tuệ.

Verse 43

शिवोत्सवेषु सर्वेषु चतुर्दश्यष्टमीषु च । पठेत्प्रतिष्ठाकाले तु शिवसन्निधिकारणम्

Trong mọi lễ hội của Śiva, và cả vào ngày trăng mười bốn và ngày trăng tám, nên tụng đọc bài này—đặc biệt vào lúc pratiṣṭhā (lễ an vị); vì sự tụng đọc ấy trở thành nhân duyên khiến Śiva hiện diện tức thời.

Verse 44

चौरव्याघ्रनृसिंहात्मकृत राजभयेषु च । अन्येषूत्पातभूकम्पदस्य्वादिपांसुवृष्टिषु

Trong những nỗi sợ do trộm cướp, hổ dữ và Nhân-sư (Nṛsiṃha) gây nên, cũng như trong kinh hãi do vua chúa; và cả trong các tai ương khác—điềm gở, động đất, bọn cướp tấn công và những điều tương tự, thậm chí mưa bụi—(niệm danh và nương tựa Rudra sẽ trừ sợ hãi và ban sự che chở).

Verse 45

उल्कापाते महावाते विनावृष्ट्यतिवृष्टिषु । पठेद्यः प्रयतो विद्वाञ् शिवभक्तो दृढव्रतः

Khi sao băng rơi, khi gió lớn nổi lên, và trong lúc hạn hán hay mưa quá nhiều—ai, với tâm chuyên cần, có học, là người sùng kính Śiva, kiên cố trong giới nguyện, tụng đọc bài này, sẽ được ân điển của Chúa tể che chở về mặt tâm linh.

Verse 46

यः पठेच्छृणुयाद्वापि निष्कामो व्रतमैश्वरम् । रुद्रलोकं समासाद्य रुद्रस्यानुचरो भवेत्

Ai không cầu tư lợi mà tụng đọc hoặc chỉ lắng nghe giới nguyện thiêng liêng của Đấng Tối Thượng này, sẽ đạt đến cõi Rudra và trở thành kẻ tùy tùng phụng sự Rudra (Śiva).

Verse 47

रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रेण सह मोदते । ततस्सायुज्यमाप्नोति शिवस्य कृपया मुने

Đã đến cõi Rudra, người ấy hoan hỷ cùng Rudra. Rồi sau đó, nhờ ân điển của Śiva, hỡi hiền triết, người ấy đạt sāyujya—hợp nhất với Śiva.