शङ्खचूडस्य मायायुद्धं तथा माहेश्वरास्त्रप्रभावः | Śaṅkhacūḍa’s Māyā-Warfare and the Power of the Māheśvara Astra

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । स्वबलं निहतं दृष्ट्वा मुख्यं बहुतरं ततः । तथा वीरान् प्राणसमान् चुकोपातीव दानवः

Sanatkumāra nói: Thấy quân mình—nhất là những tướng lĩnh và rất nhiều chiến sĩ ưu tú—bị giết, lại thấy các dũng sĩ thân thiết như chính sinh mạng mình cũng ngã xuống, tên Dānava bừng bừng nổi giận dữ dội.

Verse 2

उवाच वचनं शंभुं तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव । किमेतैर्निहतैर्मेद्य संमुखे समरं कुरु

Hắn nói với Śambhu: “Ta đứng vững giữa chiến trường—ngươi cũng hãy vững lòng. Giết những kẻ khác này thì ích gì? Hãy đến đối diện ta, giao chiến trực tiếp trước mặt ta.”

Verse 3

इत्युक्त्वा दानवेन्द्रोसौ सन्नद्धस्समरे मुने । अगच्छन्निश्चयं कृत्वाऽभिमुखं शंकरस्य च

Nói xong, hỡi hiền giả, chúa tể loài Dānava ấy, đã trang bị đầy đủ cho chiến trận, liền lên đường với quyết tâm sắt đá—tiến thẳng đến đối diện Śaṅkara (Đức Śiva).

Verse 4

दिव्यान्यस्त्राणि चिक्षेप महारुद्राय दानवः । चकार शरवृष्टिञ्च तोयवृष्टिं यथा घनः

Tên Dānava phóng những vũ khí thiên giới về phía Mahārudra; rồi hắn trút xuống một cơn mưa tên, như mây đen đổ ào ào mưa lớn.

Verse 5

मायाश्चकार विविधा अदृश्या भयदर्शिताः । अप्रतर्क्याः सुरगणैर्निखिलैरपिः सत्तमैः

Rồi hắn thi triển muôn dạng huyễn lực—vô hình mà phô bày kinh hãi—những điều kỳ diệu đến nỗi toàn thể chư thiên, dẫu tối thắng, cũng không thể suy lường.

Verse 6

ता दृष्ट्वा शंकरस्तत्र चिक्षे पास्त्रं च लीलया । माहेश्वरं महादिव्यं सर्वमायाविनाशनम्

Thấy họ ở đó, Śaṅkara liền ung dung phóng ra vũ khí Maheśvara—tối thượng, đại thần diệu—có năng lực phá tan mọi loại māyā (ảo lực).

Verse 7

तेजसा तस्य तन्माया नष्टाश्चासन् द्रुतं तदा । दिव्यान्यस्त्राणि तान्येव निस्तेजांस्यभवन्नपि

Nhờ uy quang của Ngài, ảo lực ấy của họ lập tức bị tiêu diệt trong khoảnh khắc; và chính những vũ khí thần linh kia, tuy thuộc cõi trời, cũng trở nên mất hết hào quang.

Verse 8

अथ युद्धे महेशानस्तद्वधाय महाबलः । शूलं जग्राह सहसा दुर्निवार्यं सुतेजसाम्

Rồi giữa chiến trận, Mahēśāna—Đấng Chúa tể đại lực—lập tức nắm lấy cây tam xoa để giết hắn; vũ khí rực lửa uy quang, đến bậc sáng chói nhất cũng khó lòng chống nổi.

Verse 9

तदैव तन्निषेद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी । क्षिप शूलं न चेदानीं प्रार्थनां शृणु शंकर

Ngay lúc ấy, để ngăn việc đó, một tiếng nói vô hình cất lên: “Hỡi Śaṅkara, xin chớ phóng cây tam xoa ngay bây giờ; hãy lắng nghe lời khẩn cầu này.”

Verse 10

सर्वथा त्वं समर्थो हि क्षणाद् ब्रह्माण्डनाशने । किमेकदानवस्येश शङ्खचूडस्य सांप्रतम्

Dù theo cách nào, Ngài quả có thể hủy diệt cả vũ trụ chỉ trong khoảnh khắc. Ôi Chúa tể, vậy thì con ác ma đơn độc này—Śaṅkhacūḍa—hiện nay có là gì đối với Ngài?

Verse 11

तथापि वेदमर्यादा न नाश्या स्वामिना त्वया । तां शृणुष्व महादेव सफलं कुरु सत्यतः

Dẫu vậy, ôi Chúa Tể, ranh giới thiêng liêng của Veda không nên bị Ngài—bậc Chủ nhân—xâm phạm. Vì thế, ôi Mahādeva, xin lắng nghe pháp lệnh Veda ấy và trong chân thật, làm cho điều ấy được thành tựu (bằng cách gìn giữ).

Verse 12

यावदस्य करेऽत्युग्रं कवचं परमं हरेः । यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्या अस्य हि योषितः

Chừng nào áo giáp hộ thân tối thượng, vô cùng dữ dội của Hari còn ở trên tay hắn, và chừng nào đức trinh tiết—sự thủy chung chân thật—của người vợ hắn còn bền vững, thì hắn không thể bị khuất phục.

Verse 13

तावदस्य जरामृत्युश्शंखचूडस्य शंकर । नास्तीत्यवितथं नाथ विधेहि ब्रह्मणो वचः

Ôi Śaṅkara, chừng nào lời định đoạt ấy còn hiệu lực, thì đối với Śaṅkhacūḍa này, già và chết đều không tồn tại. Ôi Chúa Tể, xin đừng để lời của Brahmā trở thành hư dối—xin hãy khiến nó đúng như vậy.

Verse 14

इत्याकर्ण्य नभोवाणीं तथेत्युक्ते हरे तदा । हरेच्छयागतो विष्णुस्तं दिदेश सतां गतिः

Nghe tiếng nói từ cõi trời, Hari liền đáp: “Được như vậy.” Rồi Viṣṇu, đến theo ý chỉ của Hari, đã chỉ dạy Ngài—Viṣṇu, nơi nương tựa và con đường định mệnh của bậc hiền thiện.

Verse 15

वृद्धब्राह्मणवेषेण विष्णुर्मायाविनां वरः । शङ्खचूडोपकंठं च गत्वोवाच स तं तदा

Viṣṇu—bậc tối thượng trong nghệ thuật huyễn hóa thần linh—khoác hình một bà-la-môn già. Ngài đến gần Śaṅkhacūḍa và ngay lúc ấy cất lời với hắn.

Verse 16

वृद्धब्राह्मण उवाच । देहि भिक्षां दानवेन्द्र मह्यं प्राप्ताय सांप्रतम्

Vị bà-la-môn già nói: “Hỡi chúa tể loài Dānava, xin ban cho ta chút bố thí ngay bây giờ, vì ta vừa đến đây vào lúc này.”

Verse 17

नेदानीं कथयिष्यामि प्रकटं दीनवत्सलम् । पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुनस्सत्यं करिष्यसि

Chưa phải bây giờ; ta sẽ công khai nói rõ chân lý về Đấng thương xót kẻ khốn cùng. Về sau ta sẽ nói thêm với ngươi—khi ấy ngươi sẽ lại giữ vững điều chân thật.

Verse 18

ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः । कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचेति सच्छलात्

Với gương mặt an nhiên và ánh nhìn hiền hòa, nhà vua đáp: “Om.” Rồi lấy cớ khéo léo, ông nói thêm: “Ta cũng là kẻ cầu xin—người đến tìm cầu áo giáp hộ thân (kavaca).”

Verse 19

तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रोसौ ब्रह्मण्यः सत्यवाग्विभुः । तद्ददौ कवचं दिव्यं विप्राय प्राणसंमतम्

Nghe vậy, chúa tể loài Dānava—kính trọng Bà-la-môn, lời nói chân thật và đầy uy lực—đã ban cho vị Bà-la-môn một áo giáp hộ thân thiêng liêng, quý như chính mạng sống.

Verse 20

मायायेत्थं तु कवचं तस्माज्जग्राह वै हरिः । शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति

Vì thế, nhờ quyền năng māyā, Hari (Viṣṇu) đã lấy áo giáp ấy từ ông; rồi mang hình Śaṅkhacūḍa mà đi về phía Tulasī. Theo lập trường Śaiva, điều này cho thấy mọi sự che chở thế gian (kavaca) và cả mưu lược thần linh đều vận hành trong trường māyā, còn thắng lợi tối thượng rốt cuộc thuộc về Śiva, Đấng Chủ vượt ngoài mê vọng.

Verse 21

गत्वा तत्र हरिस्तस्या योनौ मायाविशारदः । वीर्याधानं चकाराशु देवकार्यार्थमीश्वरः

Đến nơi ấy, Hari—bậc tinh thông māyā thần diệu—liền mau chóng gieo hạt giống của mình vào lòng nàng; Đấng Chúa làm vậy để hoàn thành mục đích của chư thiên.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे शंभुमीरयन् स्ववचः प्रभुः । शंखचूडवधार्थाय शूलं जग्राह प्रज्वलत्

Trong lúc ấy, Đức Chúa, cất lời phán quyết định của chính mình, liền cầm lấy cây tam xoa rực cháy để giết Śaṅkhacūḍa.

Verse 23

तच्छूलं विजयं नाम शङ्करस्य परमात्मनः । सञ्चकाशे दिशस्सर्वा रोदसी संप्रकाशयन्

Cây tam xoa ấy, mang danh “Vijaya”, thuộc về Śaṅkara—Đấng Tự Ngã Tối Thượng—bừng sáng rực rỡ, soi khắp mười phương, khiến cả trời và đất đều chói ngời.

Verse 24

कोटिमध्याह्नमार्तंडप्रलयाग्निशिखोपमम् । दुर्निवार्यं च दुर्द्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम्

Nó như đỉnh lửa của hỏa diệt tận (pralaya), như muôn triệu mặt trời giữa trưa—không thể ngăn cản, không thể khuất phục; không hề sai lạc, đánh gục kẻ thù đúng mục đích.

Verse 25

तेजसां चक्रमत्युग्रं सर्वशस्त्रास्त्रसायकम् । सुरासुराणां सर्वेषां दुस्सहं च भयंकरम्

Một luân xa rực lửa, hung bạo tột cùng—tự nó là mọi vũ khí, mọi phi tiễn, mọi mũi tên—khiến tất thảy, dù chư thiên hay a-tu-la, đều không thể chịu nổi và kinh hãi.

Verse 26

संहर्तुं सर्वब्रह्माडमवलंब्य च लीलया । संस्थितं परमं तत्र एकत्रीभूय विज्वलत्

Muốn tiêu dung toàn thể “trứng vũ trụ”, Thực Tại Tối Thượng ấy chỉ trong cuộc hí lộng thần linh đã nắm trọn vũ trụ, gom lại thành một khối duy nhất nơi đó và bừng cháy rực rỡ.

Verse 27

धनुस्सहस्रं दीर्घेण प्रस्थेन शतहस्तकम् । जीवब्रह्मास्वरूपं च नित्यरूपमनिर्मितम्

Nó vươn dài đến ngàn tầm cung, bề ngang trăm gang tay—mang bản tính của ngã thể (jīva) và Phạm Thể Tối Thượng (Brahman); hình tướng ấy thường hằng, không do tạo tác.

Verse 28

विभ्रमद् व्योम्नि तच्छूलं शंख चूडोपरि क्षणात् । चकार भस्म तच्छीघ्रं निपत्य शिवशासनात्

Xoáy lượn giữa hư không, cây tam xoa ấy trong khoảnh khắc rơi xuống Śaṅkhacūḍa và, theo thánh lệnh của Śiva, mau chóng thiêu ông thành tro bụi.

Verse 29

अथ शूलं महेशस्य द्रुतमावृत्य शंकरम । ययौ विहायसा विप्रमनोयायि स्वकार्यकृत्

Bấy giờ, cây tam xoa của Maheśa liền mau chóng bao bọc Śaṅkara bằng uy lực hộ trì, rồi lướt qua hư không với ý chí không sai lệch, tiến đi để hoàn thành sứ mệnh đã định.

Verse 30

नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे जगुर्गंधर्वकिन्नराः । तुष्टुवुर्मुनयो देवा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

Trên cõi trời, trống dundubhi vang rền; các Gandharva và Kinnara cất tiếng ca. Các bậc hiền triết và chư thiên dâng lời tán thán, còn đoàn Apsarā múa hát—mừng chiến thắng của uy lực chính pháp của Đấng Chúa Tể trong cuộc chiến vũ trụ.

Verse 31

बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि संततम् । प्रशशंस हरिर्ब्रह्मा शक्राद्या मुनयस्तथा

Một trận mưa hoa liên tục rơi xuống trên Đức Śiva. Hari (Viṣṇu), Phạm Thiên (Brahmā), Đế Thích (Indra) cùng các chư thiên khác và các bậc hiền thánh đều ca ngợi Ngài.

Verse 32

शंखचूडो दानवेन्द्रः शिवस्य कृपया तदा । शाप मुक्तो बभूवाथ पूर्वरूपमवाप ह

Bấy giờ Śaṅkhacūḍa, chúa tể loài Dānavas, nhờ lòng từ bi của Đức Śiva mà được giải thoát khỏi lời nguyền và trở lại bản thể nguyên sơ.

Verse 33

अस्थिभिश्शंखचूडस्य शंखजातिर्बभूव ह । प्रशस्तं शंखतोयं च सर्वेषां शंकरं विना

Từ xương của Śaṅkhacūḍa, giống loài ốc tù và (śaṅkha) đã sinh khởi. Nước trong ốc tù và được ca tụng cho muôn loài; nhưng nếu lìa Śaṅkara (Śiva) thì chẳng thể là ân nhân và nơi nương tựa chân thật.

Verse 34

विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् । संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने

Bạch đại hiền giả, nước từ ốc tù và đặc biệt được Hari và Lakṣmī yêu quý; những ai liên hệ với các Ngài cũng quý trọng như vậy—nhưng đối với Hara (Śiva) thì không phải là vật đặc biệt ưa thích.

Verse 35

तमित्थं शंकरो हत्वा शिवलोकं जगाम सः । सुप्रहृष्टो वृषारूढः सोमस्कन्दगणैर्वृतः

Như vậy, sau khi Śaṅkara giết kẻ thù theo cách ấy, Ngài trở về Śivaloka. Vô cùng hoan hỷ, cưỡi trên Bò Thánh, Ngài được các gaṇa vây quanh, cùng với Soma và Skanda.

Verse 36

हरिर्जगाम वैकुंठं कृष्णस्स्ववस्थो बभूव ह । सुरास्स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः

Hari trở về Vaikuṇṭha; còn Kṛṣṇa an trụ trong bản thể chân thật của Ngài. Chư thiên về đến các cõi của mình, tràn đầy đại lạc—nhờ trật tự vũ trụ được an định cát tường dưới quyền tối thượng của Śiva.

Verse 37

जगत्स्वास्थ्यमतीवाप सर्वनिर्विघ्नमापकम् । निर्मलं चाभवद्व्योम क्षितिस्सर्वा सुमंगला

Bấy giờ toàn thế gian trở nên vô cùng an ổn, không còn mọi chướng ngại. Bầu trời trong sạch, quang đãng; và khắp mặt đất đều hóa thành cát tường, tốt lành mọi bề.

Verse 38

इति प्रोक्तं महेशस्य चरितं प्रमुदावहम् । सर्वदुःखहरं श्रीदं सर्वकामप्रपूरकम्

Như vậy đã được tuyên thuyết thánh truyện của Maheśa (Đức Śiva), đem lại hoan hỷ—đấng trừ sạch mọi khổ đau, ban phúc cát tường thịnh vượng, và viên mãn mọi ước nguyện chân chánh.

Verse 39

धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वविघ्ननिवारणम् । भुक्तिदं मुक्तिदं चैव सर्वकामफलप्रदम्

“Điều ấy cát tường và phúc lành, ban danh tiếng tốt và thọ mạng lâu dài; trừ diệt mọi chướng ngại. Nó ban lạc thú thế gian và cả giải thoát, lại cho quả của mọi ước nguyện chân chánh.”

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखडे शंखचूडवधोपाख्यानं नाम चत्वारिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ hai—Rudra Saṃhitā—thuộc phần thứ năm, Yuddha-khaṇḍa, kết thúc Chương bốn mươi mang tên “Tích chuyện về việc diệt trừ Śaṅkhacūḍa.”

Verse 41

धनं धान्यं सुतं सौख्यं लभेतात्र न संशयः । सर्वान्कामानवाप्नोति शिवभक्तिं विशेषतः

Không nghi ngờ gì, nhờ điều này người ta đạt được của cải, lương thực, con cái và an lạc. Quả thật, mọi mục đích mong cầu đều thành tựu—và hơn hết là được ân phúc sùng kính đặc biệt đối với Śiva.

Verse 42

इदमाख्यानमतुलं सर्वोपद्रवनाशनम् । परमज्ञानजननं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

Đây là thánh truyện vô song, diệt trừ mọi tai ương; làm phát sinh trí tuệ tối thượng và tăng trưởng lòng sùng kính đối với Đức Śiva.

Verse 43

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनाढ्यो वैश्यजश्शूद्रश्शृण्वन् सत्तमतामियात्

Nhờ lắng nghe thánh truyện này, một brāhmaṇa được rạng ngời hào quang Brahman; một kṣatriya trở nên chiến thắng; một vaiśya được giàu có; và một śūdra, do nghe, đạt địa vị của bậc hiền thiện tối thượng—đó là quả lành cát tường của lòng sùng kính giáo huấn của Śiva.