शिवशङ्खचूडयुद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Śiva and Śaṅkhacūḍa

Verse 1

व्यास उवाच । श्रुत्वा काल्युक्तमीशानो किं चकार किमुक्तवान् । तत्त्वं वद महाप्राज्ञ परं कौतूहलं मम

Vyāsa thưa rằng: “Nghe lời Kālī đã nói, thì Īśāna (Đức Śiva) đã làm gì, và Ngài đã phán điều chi? Ôi bậc đại trí, xin nói cho ta sự thật—lòng hiếu kỳ của ta thật mãnh liệt.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । काल्युक्तं वचनं श्रुत्वा शंकरः परमेश्वरः । महालीलाकरश्शंभुर्जहासाश्वासयञ्च ताम्

Sanatkumāra thưa rằng: Nghe lời nói khéo của Kālī, Śaṅkara—Đấng Tối Thượng, Śambhu, bậc thực hiện cuộc hí lộng thần diệu vĩ đại—mỉm cười và an ủi nàng.

Verse 3

व्योमवाणीं समाकर्ण्य तत्त्वज्ञानविशारदः । ययौ स्वयं च समरे स्वगणैस्सह शंकरः

Nghe tiếng nói từ cõi trời, Śaṅkara—bậc tinh thông chân lý—đích thân tiến ra chiến địa, cùng với các gaṇa của Ngài.

Verse 4

महावृषभमारूढो वीरभद्रादिसंयुतः । भैरवैः क्षेत्रपालैश्च स्वसमानैस्समन्वितः

Ngài cưỡi trên đại ngưu, cùng Vīrabhadra và các tùy tướng anh hùng khác; chung quanh là các Bhairava và Kṣetrapāla—những hộ thần dũng mãnh, uy lực sánh ngang Ngài.

Verse 5

रणं प्राप्तो महेशश्च वीररूपं विधाय च । विरराजाधिकं तत्र रुद्रो मूर्त इवांतकः

Khi Maheśa đến chiến trường, Ngài hiện thân trong dáng vẻ dũng mãnh; và tại đó Rudra rực sáng vượt bậc—tựa như Antaka, Thần Chết, hiện lộ thành hình.

Verse 6

शंखचूडश्शिवं दृष्ट्वा विमानादवरुह्य सः । ननाम परया भक्त्या शिरसा दंडवद्भुवि

Thấy Đức Śiva, Śaṅkhacūḍa liền bước xuống từ cỗ xa giá trên không; với lòng sùng kính tột bậc, ông cúi lạy, đặt đầu sát đất, phủ phục như cây gậy trên mặt đất.

Verse 7

तं प्रणम्य तु योगेन विमानमारुरोह सः । तूर्णं चकार सन्नाहं धनुर्जग्राह सेषुकम्

Sau khi đảnh lễ Ngài, nhờ năng lực yoga, ông lại lên cỗ xa giá trên không. Rồi ông vội vã chỉnh trang, mặc giáp trụ và cầm lấy cung cùng ống tên.

Verse 8

शिवदानवयोर्युद्धं शतमब्दं बभूव ह । बाणवर्षमिवोग्रं तद्वर्षतोर्मोघयोस्तदा

Cuộc chiến giữa Đức Śiva và loài Dānava kéo dài trọn một trăm năm. Khi ấy, mưa tên dữ dội tuôn xuống như bão, nhưng đối với cả hai phía, trận mưa ấy vẫn vô hiệu—không bên nào khuất phục được bên kia.

Verse 9

शंखचूडो महावीरश्शरांश्चिक्षेप दारुणान् । चिच्छेद शंकरस्तान्वै लीलया स्वशरोत्करैः

Śaṅkhacūḍa, vị dũng sĩ phi thường, phóng ra những loạt tên ghê gớm. Nhưng Śaṅkara chỉ như đùa chơi, dùng chính mưa tên của Ngài mà chém đứt, phá tan tất cả.

Verse 10

तदंगेषु च शस्त्रोघैस्ताडयामास कोपतः । महारुद्रो विरूपाक्षो दुष्टदण्डस्सतां गति

Bấy giờ, trong cơn thịnh nộ, Mahārudra—Virūpākṣa—giáng xuống các chi thể của hắn những trận mưa vũ khí. Ngài là kẻ trừng phạt ác nhân và là nơi nương tựa, con đường rốt ráo của bậc thiện.

Verse 11

दानवो निशितं खड्गं चर्म चादाय वेगवान् । वृषं जघान शिरसि शिवस्य वरवाहनम्

Tên Dānava nhanh nhẹn, cầm kiếm sắc và khiên, đã chém vào đầu con Bò—Vṛṣa—linh thú cưỡi cao quý của Śiva.

Verse 12

ताडिते वाहने रुद्रस्तं क्षुरप्रेण लीलया । खड्गं चिच्छेद तस्याशु चर्म चापि महोज्ज्वलम्

Khi chiến mã của Ngài bị đánh trúng, Rudra như đùa vui bắn mũi tên sắc như dao, chém đứt gươm của kẻ thù; và trong khoảnh khắc, Ngài cũng bổ tan tấm khiên rực sáng chói lòa ấy.

Verse 13

छिन्नेऽसौ चर्मणि तदा शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः । द्विधा चक्रे स्वबाणेन हरस्तां संमुखागताम्

Khi tấm khiên đã bị chém đứt, tên asura liền phóng ngọn giáo (śakti). Khi nó lao thẳng tới trước mặt, Hara dùng chính mũi tên của Ngài bổ nó làm đôi.

Verse 14

कोपाध्मातश्शंखचूडश्चक्रं चिक्षेप दानवः । मुष्टिपातेन तच्चाप्यचूर्णयत्सहसा हरः

Bị cơn giận nung sôi, quỷ Śaṅkhacūḍa ném chiếc đĩa (cakra). Nhưng Hara (Đức Śiva) chỉ bằng một cú đấm bất ngờ đã nghiền nát nó thành bụi ngay tức khắc.

Verse 15

गदामाविध्य तरसा संचिक्षेप हरं प्रति । शंभुना सापि सहसा भिन्ना भस्मत्वमागता

Hắn vung xoay cây chùy với sức mạnh dữ dội rồi ném thẳng về phía Hara. Nhưng Śambhu lập tức đập tan nó, khiến nó hóa thành tro bụi.

Verse 16

ततः परशुमादाय हस्तेन दानवेश्वरः । धावति स्म हरं वेगाच्छंखचूडः क्रुधाकुलः

Khi ấy, chúa tể loài Dānava là Śaṅkhacūḍa cầm lấy chiếc rìu trong tay; lòng cuộn trào phẫn nộ, hắn lao đến Hara với tốc độ như gió.

Verse 17

समाहृत्य स्वबाणौघैरपातयत शंकरः । द्रुतं परशुहस्तं तं भूतले लीलयासुरम्

Đức Śaṅkara gom tụ như thác lũ mũi tên của Ngài, liền giáng xuống thật mau, quật ngã tên asura cầm rìu ấy, hất hắn rơi xuống đất—tựa như chỉ là một cuộc chơi thong dong.

Verse 18

ततः क्षणेन संप्राप्य संज्ञामारुह्य सद्रथम् । धृतदिव्यायुधशरो बभौ व्याप्याखिलं नभः

Rồi chỉ trong khoảnh khắc, hắn tỉnh lại, lên cỗ chiến xa tuyệt hảo; mang theo vũ khí và mũi tên thần diệu, hắn rực sáng, trùm khắp bầu trời.

Verse 19

आयांतं तं निरीक्ष्यैव डमरुध्वनि मादरात् । चकार ज्यारवं चापि धनुषो दुस्सहं हर

Thấy hắn tiến đến, Hara (Đức Śiva) với lòng hăng hái liền gióng nhịp ḍamaru; và Ngài cũng làm dây cung vang lên—một tiếng bật cung ghê gớm, khó ai chịu nổi.

Verse 20

पूरयामास ककुभः शृंगनादेन च प्रभुः । स्वयं जगर्ज गिरिशस्त्रासयन्नसुरांस्तदा

Bấy giờ, Đức Chúa tể làm vang dậy khắp bốn phương bằng tiếng tù và rền rĩ; và chính Girīśa (Śiva) gầm thét lớn, khiến bọn asura khi ấy kinh hãi run sợ.

Verse 21

त्याजितेभ महागर्वैर्महानादैर्वृषेश्वरः । पूरयामास सहसा खं गां वसुदिशस्तथा

Rồi Vṛṣeśvara—Đức Śiva, Chúa tể của Bò Thánh—bằng những tiếng gầm hùng vĩ, đầy uy lực và oai nghiêm, bỗng chốc làm tràn ngập bầu trời, mặt đất và mọi phương hướng, khiến quyền uy của Ngài hiện diện khắp nơi.

Verse 22

महाकालस्समुत्पत्या ताडयद्गां तथा नभः । कराभ्यां तन्निनादेन क्षिप्ता आसन्पुरारवाः

Mahākāla bật dậy, dùng hai tay đánh vào cả đất lẫn trời; và bởi tiếng nổ như sấm của cú đánh ấy, những kẻ thù cổ xưa từ các thành trì bị hất văng đi trong cơn hỗn loạn.

Verse 23

अट्टाट्टहासमशिवं क्षेत्रपालश्चकार ह । भैरवोऽपि महानादं स चकार महाहवे

Trong trận đại chiến ấy, Kṣetrapāla bật lên tràng cười Atṭāṭṭahāsa dữ dội, điềm gở; và Bhairava cũng cất tiếng gầm vang dội trên chiến địa mênh mông.

Verse 24

महाकोलाहलो जातो रणमध्ये भयंकरः । वीरशब्दो बभूवाथ गणमध्ये समंततः

Giữa chiến trận bỗng dấy lên một tiếng ồn ào khủng khiếp, vang động; rồi khắp bốn bề trong hàng ngũ các gaṇa của Śiva, tiếng hô “Vīra! Vīra!” (Anh hùng!) dội vang.

Verse 25

संत्रेसुर्दानवास्सर्वे तैश्शब्दैर्भयदैः खरैः । चुकोपातीव तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः

Bị những âm thanh thô bạo, gieo sợ hãi ấy đánh trúng, toàn thể Dānava run rẩy kinh hoàng. Nghe vậy, chúa tể Dānava đầy đại lực bừng bừng phẫn nộ, như sắp bùng nổ ngay tức khắc.

Verse 26

तिष्ठतिष्ठेति दुष्टात्मन्व्याजहार यदा हरः । देवैर्गणैश्च तैः शीघ्रमुक्तं जय जयेति च

Khi Hara (Đức Śiva) quát: “Dừng lại, dừng lại, hỡi kẻ tâm địa ác!”, các chư thiên và các gaṇa ấy liền đồng thanh hô: “Chiến thắng! Chiến thắng!”

Verse 27

अथागत्य स दंभस्य तनयस्सुप्रतापवान् । शक्तिं चिक्षेप रुद्राय ज्वालामालातिभीषणाम्

Rồi người con trai đầy uy dũng của Dambha tiến đến và phóng vào Rudra một ngọn giáo (śakti) ghê rợn, quanh quấn những vòng lửa rực cháy.

Verse 28

वह्निकूटप्रभा यांती क्षेत्रपालेन सत्वरम् । निरस्तागत्य साजौ वै मुखोत्पन्नमहोल्कया

Rực sáng như một khối lửa bừng bừng, nó lao vút tới, được Kṣetrapāla thúc giục. Nhưng khi xông vào chiến địa, nó lập tức bị đẩy bật ra bởi một thiên thạch lửa khổng lồ phóng ra từ miệng Ngài.

Verse 29

पुनः प्रववृते युद्धं शिवदानवयोर्महत् । चकंपे धरणी द्यौश्च सनगाब्धिजलाशया

Một lần nữa, trận đại chiến giữa Đức Śiva và bọn Dānava lại bùng dậy dữ dội. Đất và trời rung chuyển, cùng với núi non, biển cả và mọi hồ ao, nguồn nước.

Verse 30

दांभिमुक्ताच्छराञ्शंभुश्शरांस्तत्प्रहितान्स च । सहस्रशश्शरैरुग्रैश्चिच्छेद शतशस्तदा

Bấy giờ Śambhu chém gãy—từng trăm—những mũi tên Dāmbhi bắn ra và cả những mũi tên nhắm vào Ngài, dùng hàng ngàn mũi tên dữ dội mà xé nát chúng.

Verse 31

ततश्शंभुस्त्रिशूलेन संकुद्धस्तं जघान ह । तत्प्रहारमसह्याशु कौ पपात स मूर्च्छितः

Rồi Śambhu, bừng lên cơn phẫn nộ chính nghĩa, dùng cây tam xoa đánh trúng hắn. Không chịu nổi đòn đánh khủng khiếp ấy, Kau lập tức ngã quỵ, ngất lịm.

Verse 32

ततः क्षणेन संप्राप संज्ञां स च तदासुरः । आजघान शरै रुद्रं तान्सर्वानात्तकार्मुकः

Rồi chỉ trong khoảnh khắc, tên Asura ấy hồi tỉnh; và, cầm lấy cung, hắn bắn mưa tên vào Rudra cùng tất cả những kẻ ở trước mặt.

Verse 33

बाहूनागयुतं कृत्वा छादयामास शंकरम् । चक्रायुतेन सहसा शंखचूडः प्रतापवान्

Bấy giờ, Śaṅkhacūḍa hùng mãnh, gom tụ vô số cánh tay và rắn, liền bất ngờ bao phủ Śaṅkara (Śiva) tứ phía, cùng muôn vàn luân xa vũ khí xoáy lượn.

Verse 34

ततो दुर्गापतिः क्रुद्धो रुद्रो दुर्गार्तिनाशनः । तानि चक्राणि चिच्छेद स्वशरैरुत्तमै द्रुतम्

Bấy giờ Rudra—Chúa tể của Durgā, đấng diệt trừ nỗi khổ của Durgā—nổi giận, và mau lẹ dùng những mũi tên tuyệt hảo của chính mình chém nát các luân xa vũ khí ấy.

Verse 35

ततो वेगेन सहसा गदामादाय दानवः । अभ्यधावत वै हंतुं बहुसेनावृतो हरम्

Bấy giờ, con dānava kia bỗng tăng tốc, chộp lấy cây chùy và lao tới để đánh hạ Hara (Đức Śiva), giữa vòng vây của đại quân đông đảo.

Verse 36

गदां चिच्छेद तस्याश्वापततः सोऽसिना हरः । शितधारेण संक्रुद्धो दुष्टगर्वापहारकः

Khi kẻ thù lao xuống khỏi ngựa, Hara (Đức Śiva) nổi giận, dùng kiếm lưỡi sắc chém đứt cây chùy của hắn; bởi Chúa là Đấng dẹp tan kiêu mạn ngạo nghễ của kẻ ác.

Verse 37

छिन्नायां स्वगदायां च चुकोपातीव दानवः । शूलं जग्राह तेजस्वी परेषां दुस्सहं ज्वलत्

Khi cây chùy của chính mình bị chém gãy, tên Dānavá bùng lên cơn giận dữ như lửa; rồi kẻ rực rỡ ấy nắm lấy cây tam xoa bốc cháy—vũ khí khiến đối phương không sao chịu nổi.

Verse 38

सुदर्शनं शूलहस्तमायांते दानवेश्वरम् । स्वत्रिशूलेन विव्याध हृदि तं वेगतो हरः

Khi chúa tể hùng mạnh của loài Dānavá lao tới, tay cầm tam xoa, dáng vẻ đáng sợ, Hara (Đức Śiva) liền dùng chính tam xoa của Ngài, với sức mạnh thần tốc, đâm thẳng vào tim hắn.

Verse 39

त्रिशूलभिन्नहृदयान्निष्क्रांतः पुरुषः परः । तिष्ठतिष्ठेति चोवाच शंखचूडस्य वीर्यवान्

Từ trái tim của Śaṅkhacūḍa bị tam xoa bổ toạc, một Đấng siêu việt hiện ra. Vị ấy đầy uy lực và rực sáng, cất tiếng kêu: “Dừng lại! Dừng lại!”

Verse 40

निष्क्रामतो हि तस्याशु प्रहस्य स्वनवत्ततः । चिच्छेद च शिरो भीम मसिनासोऽपतद्भुवि

Khi hắn nhanh chóng bước ra, cười vang và gầm thét dữ dội, đấng đáng sợ đã vung gươm chém đứt đầu hắn; và chiếc đầu bị chém đã rơi xuống đất.

Verse 41

ततः कालीं चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तान् बहून् क्रोधात् प्रसार्य स्वमुखं तदा

Sau đó, nữ thần Kali hung dữ, trong cơn thịnh nộ trào dâng, đã há to miệng và nuốt chửng nhiều asura, cổ và đầu của chúng bị nghiền nát bởi những chiếc răng nanh của bà.

Verse 42

क्षेत्रपालश्चखादान्यान्बहून्दैत्यान्क्रुधाकुलः । केचिन्नेशुर्भैरवास्त्रच्छिन्ना भिन्नास्तथापरे

Sau đó, Kshetrapala, bị chế ngự bởi cơn thịnh nộ, đã nuốt chửng nhiều Daitya khác. Một số kẻ đã bỏ mạng, bị chém gục bởi vũ khí Bhairava, trong khi những kẻ khác bị đập tan và tiêu diệt.

Verse 43

वीरभद्रोऽपरान्धीमान्बहून् क्रोधादनाशयत् । नन्दीश्वरो जघानान्यान्बहूनमरमर्दकान्

Trong cơn phẫn nộ, bậc trí Vīrabhadra đã diệt nhiều chiến binh đối địch. Nandīśvara cũng đánh ngã nhiều kẻ khác—những kẻ đang nghiền nát chư thiên.

Verse 44

एवं बहुगणा वीरास्तदा संनह्य कोपतः । व्यनाशयन्बहून्दैत्यानसुरान् देव मर्दकान्

Vì thế, nhiều toán dũng sĩ, sau khi trang bị vũ khí trong cơn giận, đã tiêu diệt vô số Daitya và Asura—những kẻ hành hạ chư thần.