शिवतेजसः समुद्रे बालरूपप्रादुर्भावः (Śiva’s Tejas Manifesting as a Child in the Ocean)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते । श्रुतेयमद्भुता मेऽद्य कथा शंभोर्महात्मनः

Vyāsa thưa: “Ôi Sanatkumāra, bậc toàn tri, con của Phạm Thiên (Brahmā), xin đảnh lễ Ngài. Hôm nay con đã được nghe câu chuyện kỳ diệu về đấng đại hồn Śaṃbhu (Śiva).”

Verse 2

क्षिप्ते स्वतेजसि ब्रह्मन्भालनेत्रसमुद्भवे । लवणांभसि किं ताताभवत्तत्र वदाशु तत्

Bạch bậc Phạm hạnh, khi ngọn lửa ấy—phát sinh từ con mắt nơi trán của Đức Chúa và mang trọn uy lực rực cháy của chính nó—bị ném vào biển mặn, thì ở đó đã xảy ra điều gì, hỡi hiền giả? Xin nói mau.

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ शिवलीलां महाद्भुताम् । यच्छ्रुत्वा श्रद्धया भक्तो योगिनां गतिमाप्नुयात्

Sanatkumāra nói: “Hỡi người con hiền trí, hãy lắng nghe cuộc Līlā nhiệm mầu của Thánh Śiva. Ai nghe với lòng tín thành, người sùng kính ấy sẽ đạt đến cảnh giới cao thượng—con đường và cứu cánh mà các yogin chứng ngộ.”

Verse 4

अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् । क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालत्वमाप ह

Bấy giờ, luồng hào quang rực lửa của Chúa Śiva—phát sinh từ con mắt nơi trán—được ném vào biển mặn; và tức khắc nó mang hình hài một hài nhi.

Verse 5

तत्र वै सिंधुगंगायाः सागरस्य च संगमे । रुरोदोच्चैस्स वै बाल सर्वलोक भयंकरः

Tại nơi hợp lưu của sông Sindhu và sông Gaṅgā với biển cả, hài nhi ấy đã khóc thét vang trời, khiến muôn cõi đều kinh hãi.

Verse 6

रुदतस्तस्य शब्देन प्राकंपद्धरणी मुहुः । स्वर्गश्च सत्यलोकश्च तत्स्वनाद्बधिरीकृतः

Vì tiếng khóc của ngài, mặt đất rung chuyển liên hồi; và bởi tiếng gầm ấy, ngay cả Svarga và Satyaloka cũng như bị làm cho điếc lặng.

Verse 7

बालस्य रोदनेनैव सर्वे लोकाश्च तत्रसुः । सर्वतो लोकपालाश्च विह्वलीकृतमानसाः

Chỉ bởi tiếng khóc của đứa trẻ thiêng ấy, mọi cõi thế gian đều chấn động; các Hộ Thế ở khắp bốn phương cũng rối bời nội tâm, tâm trí hoang mang.

Verse 8

किं बहूक्तेन विप्रेन्द्र चचाल सचराचरम् । भुवनं निखिलं तात रोदनात्तच्छिशोर्विभो

Còn cần nói gì nữa, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn? Vì tiếng khóc của đứa trẻ đại lực ấy, toàn thể vũ trụ—mọi loài động và bất động—đều run rẩy, hỡi người thân mến.

Verse 9

अथ ते व्याकुलास्सर्वे देवास्समुनयो द्रुतम् । पितामहं लोकगुरुं ब्रह्माणं शरणं ययुः

Bấy giờ, tất cả chư Thiên cùng các bậc hiền thánh (muni) đều bối rối, sầu não, liền mau chóng đến nương tựa nơi Brahmā—Đấng Tổ Phụ và Thầy của muôn cõi.

Verse 10

तत्र गत्वा च ते देवा सुनयश्च सवासवाः । प्रणम्य च सुसंस्तुत्य प्रोचुस्तं परमेष्ठिनम्

Đến nơi ấy, các vị thần—cùng những bậc thiện tâm và cả Indra—đều cúi lạy, tán dương trang nghiêm, rồi thưa với Parameṣṭhin, Đấng Tối Thượng, bậc Tạo Hóa.

Verse 11

देवा ऊचुः । लोकाधीश सुराधीश भयन्नस्समुपस्थितम् । तन्नाशय महायोगिञ्जातोयं ह्यद्भुतो रवः

Chư Thiên thưa rằng: “Ôi Đấng Chúa tể muôn cõi, Ôi Chúa tể chư thần, nỗi sợ đã đến với chúng con và đứng ngay trước mặt. Ôi bậc Đại Du-gi, xin xua tan nó—tiếng gầm kỳ diệu này quả thật đã phát khởi.”

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । गंतुमैच्छत्ततस्तत्र किमेतदिति विस्मितः

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy, Phạm Thiên (Brahmā), bậc Tổ phụ và là Cha của muôn thế giới, bèn kinh ngạc và muốn đến nơi kia, tự hỏi: “Rốt cuộc đây là điều gì?”

Verse 13

ततो ब्रह्मा सुरैस्तातावतरत्सत्यलोकतः । रसां तज्ज्ञातुमिच्छन्स समुद्रमगमत्तदा

Rồi Phạm Thiên cùng chư Thiên từ cõi Satyaloka giáng xuống. Muốn thấu rõ “rasa” — tinh túy chân thật của sự việc ấy — Ngài liền đi đến đại dương khi đó.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलं धरवधोपाख्याने जलंधरोत्पत्तिविवाहवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Saṃhitā thứ hai, Rudra-saṃhitā, phần thứ năm gọi là Yuddha-khaṇḍa, trong thiên truyện về việc diệt Jalandhara—kết thúc Chương mười bốn, mang tên “Mô tả sự ra đời và hôn phối của Jalandhara.”

Verse 15

आगतं विधिमालोक्य देवरूप्यथ सागरः । प्रणम्य शिरसा बालं तस्योत्संगे न्यवेशयत्

Thấy Phạm Thiên (Brahmā) đến trong hình tướng thần linh, Hải Thần Sāgara cúi đầu đảnh lễ; rồi bồng đứa trẻ, nhẹ nhàng đặt lên lòng Phạm Thiên.

Verse 16

ततो ब्रह्माब्रवीद्वाक्यं सागरं विस्मयान्वितः । जलराशे द्रुतं ब्रूहि कस्यायं शिशुरद्भुतः

Bấy giờ Phạm Thiên, lòng đầy kinh ngạc, nói với Đại Dương: “Hỡi khối nước mênh mông, hãy mau cho Ta biết—đứa trẻ kỳ diệu này là con của ai?”

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मणो वाक्यमाकर्ण्य मुदितस्सागरस्तदा । प्रत्युवाच प्रजेशं स नत्वा स्तुत्वा कृतांजलिः

Sanatkumāra nói: Nghe lời Phạm Thiên, Hải Thần Sāgara hoan hỷ. Rồi ông cúi lạy, tán thán Đấng Chúa Tể muôn loài, chắp tay mà thưa đáp.

Verse 18

समुद्र उवाच । भो भो ब्रह्मन्मया प्राप्तो बालकोऽयमजानता । प्रभवं सिंधुगंगायामकस्मात्सर्वलोकप

Biển cả thưa: “Ôi bậc Bà-la-môn đáng tôn kính! Đứa trẻ này đến trong sự giữ gìn của ta mà ta chẳng biết vì sao. Nó bỗng nhiên hiện ra nơi chỗ hợp lưu giữa đại dương và sông Hằng—hỡi Đấng hộ trì muôn cõi!”

Verse 19

जातकर्मादिसंस्कारान्कुरुष्वास्य जगद्गुरो । जातकोक्तफलं सर्वं विधातर्वक्तुमर्हसि

“Ôi bậc Đạo sư của muôn loài, xin hãy cử hành cho người ấy các lễ nghi khai sinh, bắt đầu từ Jātakarma. Và ôi Đấng An bài (Phạm Thiên Brahmā), xin Ngài hoan hỷ tuyên thuyết đầy đủ mọi quả phúc được nói là phát sinh từ những nghi lễ dành cho trẻ sơ sinh ấy.”

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । एवं वदति पाथोधौ स बालस्सागरात्मजः । ब्रह्माणमग्रहीत्कण्ठे विधुन्वंतं मुहुर्मुहुः

Sanatkumāra nói: Khi Biển cả đang nói như thế, chàng thiếu niên—đứa con của đại dương—bỗng nắm lấy cổ Phạm Thiên Brahmā và lắc mạnh hết lần này đến lần khác, liên tiếp không ngừng.

Verse 21

विधूननं च तस्यैवं सर्वलोककृतो विधेः । पीडितस्य च कालेय नेत्राभ्यामगमज्जलम्

Vì thế, Đấng Tạo Hóa Brahmā—bậc khai sinh mọi thế giới—bị lắc mạnh, tâm thân chấn động. Còn quỷ Kāleya, bị hành hạ, nước (lệ) chảy ra từ cả hai mắt.

Verse 22

कराभ्यामब्धिजातस्य तत्सुतस्य महौजसः । कथंचिन्मुक्तकण्ठस्तु ब्रह्मा प्रोवाच सादरम्

Với đôi tay, Brahmā khó nhọc lắm mới gỡ được cổ mình khỏi tay đứa con đại dương đầy uy lực ấy. Khi thoát khỏi sự nghẹt thở, Brahmā liền cất lời, cung kính và thận trọng.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । शृणु सागर वक्ष्यामि तवास्य तनयस्य हि । जातकोक्तफलं सर्वं समाधानरतः खलु

Phạm Thiên nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Sāgara. Ta sẽ nói cho ngươi biết trọn vẹn mọi kết quả đã được nêu trong điềm báo lúc sinh về người con này của ngươi, với tâm ý chuyên chú để giải bày cho minh bạch và thỏa đáng.”

Verse 24

नेत्राभ्यां विधृतं यस्मादनेनैव जलं मम । तस्माज्जलंधरेतीह ख्यातो नाम्ना भवत्वसौ

“Vì kẻ này đã dùng chính đôi mắt mình giữ lại nước của ta, nên ở đây hãy để hắn được biết đến với danh xưng ‘Jalaṁdhara’.”

Verse 25

अधुनैवैष तरुणस्सर्वशास्त्रार्थपारगः । महापराक्रमो धीरो योद्धा च रणदुर्मदः

Ngay lúc này, chàng trai ấy đã thông suốt ý nghĩa của mọi kinh điển. Chàng có dũng lực lớn—vững vàng, can đảm, là chiến sĩ chân chính—không nao núng và đầy tự tin mãnh liệt giữa chiến trường.

Verse 26

भविष्यति च गंभीरस्त्वं यथा समरे गुहः । सर्वजेता च संग्रामे सर्वसंपद्विराजितः

Ngươi sẽ trở nên vững bền và thâm trầm trong chí nguyện—như Guha (Kārttikeya) giữa chiến trận. Trong chiến tranh, ngươi sẽ là kẻ chinh phục tất cả, và sẽ rực sáng, được trang nghiêm bởi mọi phú quý và đức hạnh.

Verse 27

दैत्यानामधिपो बालः सर्वेषां च भविष्यति । विष्णोरपि भवेज्जेता न कुत श्चित्पराभवः

Bāla ấy sẽ trở thành chúa tể của các Daitya, và quả thật là bậc đứng đầu trong muôn loài. Người ấy sẽ thắng cả Viṣṇu; với người ấy, sẽ không có thất bại từ bất cứ phương nào.

Verse 28

अवध्यस्सर्वभूतानां विना रुद्रं भविष्यति । यत एष समुद्भूतस्तत्रेदानीं गमिष्यति

Nếu không có Rudra, hắn sẽ bất khả bị hại đối với mọi loài. Vì hắn sinh khởi từ chính nguồn ấy, nay hắn sẽ trở về nơi đó nữa.

Verse 29

पतिव्रतास्य भविता पत्नी सौभाग्यवर्द्धिनी । सर्वाङ्गसुन्दरी रम्या प्रियवाक्छीलसागरा

Nàng sẽ là người vợ trinh chính, thủy chung, làm tăng thêm phúc lộc cho chồng. Dung nhan đẹp khắp mọi chi thể, duyên dáng khả ái, nàng như biển cả của lời nói êm dịu và hạnh nết cao quý.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शुक्रमाहूय राज्ये तं चाभ्यषेचयत् । आमंत्र्य सरितान्नाथं ब्रह्मांतर्द्धानमन्वगात्

Sanatkumāra nói: Nói xong như vậy, Phạm Thiên triệu thỉnh Śukra và làm lễ quán đảnh, tấn phong ông nắm quyền vương trị. Rồi sau khi cáo biệt Chúa tể các dòng sông, Phạm Thiên liền ẩn mất khỏi tầm mắt.

Verse 31

अथ तद्दर्शनोत्फुल्लनयनस्सागरस्तदा । तमात्मजं समादाय स्वगेहमगमन्मुदा

Bấy giờ, Sāgara—đôi mắt nở rộ niềm vui khi vừa trông thấy con—liền bồng lấy con trai mình, lòng hân hoan, rồi trở về nhà.

Verse 32

अपोषयन्महोपायैस्स्वबालं मुदितात्मकः । सर्वांगसुन्दरं रम्यं महाद्भुतसुतेजसम्

Vui mừng trong lòng, ông nuôi dưỡng đứa con của mình bằng những phương cách tốt đẹp nhất—một hài nhi có mọi chi thể đều xinh đẹp, duyên dáng, và tỏa sáng bằng quang huy kỳ diệu, cát tường.

Verse 33

अथाम्बुधिस्समाहूय कालनेमिं महासुरम् । वृन्दाभिधां सुतां तस्य तद्भार्यार्थमयाचत

Bấy giờ Ambudhi triệu mời đại A-tu-la Kālanemi và xin người con gái tên Vṛndā của ông để làm vợ.

Verse 34

कालनेम्यसुरो वीरोऽसुराणां प्रवरस्सुधीः । साधु येनेम्बुधेर्याञ्चां स्वकर्मनिपुणो मुने

Hỡi hiền giả, A-tu-la Kālanemi dũng mãnh—bậc đứng đầu trong loài A-tu-la và thật sự trí tuệ—tinh thông mưu lược của mình; nhờ tài ấy, ông khéo tìm đường vượt biển.

Verse 35

जलंधराय वीराय सागरप्रभवाय च । ददौ ब्रह्मविधानेन स्वसुतां प्राणवल्लभाम्

Đối với Jalandhara dũng mãnh, sinh từ Đại Dương, ông đã gả con gái ruột—người ông yêu quý như chính mạng sống—theo sắc lệnh của Phạm Thiên và đúng nghi lễ được định.

Verse 36

तदोत्सवो महानासीद्विवाहे च तयोस्तदा । सुखं प्रापुर्नदा नद्योऽसुराश्चैवाखिला मुने

Hỡi hiền giả, khi ấy lễ cưới của đôi bên trở thành đại lễ vô cùng huy hoàng; và tất cả—suối, sông, cùng toàn thể đoàn A-tu-la—đều được an lạc.

Verse 37

समुद्रोऽति सुखं प्राप सुतं दृष्ट्वा हि सस्त्रियम् । दानं ददौ द्विजातिभ्योऽप्यन्येभ्यश्च यथाविधि

Thấy con trai mình sánh cùng tân nương, Samudra hoan hỷ vô cùng. Rồi theo đúng nghi thức, Ngài bố thí lễ vật cho hàng lưỡng sinh và cả những người khác.

Verse 38

ये देवैर्निर्जिताः पूर्वं दैत्याः पाताल संस्थिताः । ते हि भूमंडलं याता निर्भयास्तमुपाश्रिताः

Những Daitya xưa kia bị chư Thiên đánh bại, đang cư ngụ nơi Pātāla, bấy giờ kéo lên cõi địa vực. Trở nên không còn sợ hãi, họ nương tựa nơi người ấy.

Verse 39

ते कालनेमिप्रमुखास्ततोऽसुरास्तस्मै सुतां सिंधुसुताय दत्त्वा । बभूवुरत्यन्तमुदान्विता हि तमाश्रिता देव विनिर्जयाय

Bấy giờ các Asura, đứng đầu là Kālanemi, gả con gái mình cho con trai của Sindhu. Hân hoan tột độ, họ nương tựa nơi người ấy, ôi Deva, để khiến chư Thiên bại vong hoàn toàn.

Verse 40

स चापि वीरोम्बुधिबालकोऽसौ जलंधराख्योऽसुरवीरवीरः । संप्राप्य भार्यामतिसुन्दरी वशी चकार राज्यं हि कविप्रभावात्

Vị anh hùng ấy—sinh từ Đại Dương—nổi danh là Jalandhara, bậc tối thượng trong hàng dũng sĩ asura. Khi cưới được người vợ tuyệt sắc, chàng khiến vương quốc quy phục dưới quyền mình, quả thật nhờ uy lực của bậc hiền triết (Kavi).