शब्दब्रह्मतनुवर्णनम् — Description of the Form of Śabda-Brahman

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एवं तयोर्मुनिश्रेष्ठ दर्शनं कांक्षमाणयोः । विगर्वयोश्च सुरयोः सदा नौ स्थितयोर्मुने

Brahmā nói: “Như vậy, ôi bậc hiền triết tối thượng, khi hai vị thần ấy—đang phồng lên vì kiêu mạn—khát khao được chiêm kiến (Đấng Tối Thượng), và khi chúng ta vẫn ở đó, luôn hiện diện, ôi hiền giả,”

Verse 2

दयालुरभवच्छंभुर्दीनानां प्रतिपालकः । गर्विणां गर्वहर्ता च सवेषां प्रभुरव्ययः

Bấy giờ, Śambhu đầy lòng từ mẫn—Đấng che chở kẻ khốn cùng; Đấng dập tắt kiêu mạn của kẻ ngạo nghễ; và là Chúa Tể bất hoại của muôn loài.

Verse 3

तदा समभवत्तत्र नादो वै शब्दलक्षणः । ओमोमिति सुरश्रेष्ठात्सुव्यक्तः प्लुतलक्षणः

Rồi tại đó khởi lên nāda—âm thanh mang tự tánh của âm thanh. Từ bậc tối thượng trong hàng chư thiên, âm tiết “Om, Om” hiện rõ, ngân vang và kéo dài trong lời xướng tụng.

Verse 4

किमिदं त्विति संचिंत्य मया तिष्ठन्महास्वनः । विष्णुस्सर्वसुराराध्यो निर्वैरस्तुष्टचेतसा

Nghĩ rằng: “Đây rốt cuộc là gì?”, ta đứng yên tại đó khi tiếng vang hùng tráng vẫn còn ngân dài. Viṣṇu—đấng được chư thiên đồng tôn kính—đứng không oán thù, tâm an nhiên, hoan hỷ mãn túc.

Verse 5

लिंगस्य दक्षिणे भागे तथापश्यत्सनातनम् । आद्यं वर्णमकाराख्यमुकारं चोत्तरं ततः

Rồi ở phía nam của Liṅga, Ngài thấy thực tại vĩnh hằng: trước hết là âm tiết gọi là “A”, và sau đó, ở phía trên, là âm tiết “U”.

Verse 6

मकारं मध्यतश्चैव नादमंतेऽस्य चोमिति । सूर्यमंडलवद्दृष्ट्वा वर्णमाद्यं तु दक्षिणे

Hãy quán tưởng âm tiết “ma” an trụ ở chính giữa, và ở phần cuối là tiếng rung vi tế (nāda), hợp thành “Oṃ”. Thấy nó như một quang cầu mặt trời rực rỡ, hãy đặt chữ đầu ở phía phải (phía nam).

Verse 7

उत्तरे पावकप्रख्यमुकारमृषि सत्तम । शीतांशुमण्डलप्रख्यं मकारं तस्य मध्यतः

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, ở phương bắc là âm tiết “U” rực sáng như lửa; và ngay giữa đó là âm tiết “Ma” chiếu ngời như vầng trăng có tia sáng mát lành.

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शब्दब्रह्मतनुवर्णनो नामाष्टमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Samhitā thứ hai là Rudra-saṃhitā—ở phần thứ nhất, trong thiên truyện về Sṛṣṭi (Sáng tạo), kết thúc Chương Tám mang tên “Mô tả Thân tướng của Śabda-Brahman.”

Verse 9

निर्द्वंद्वं केवलं शून्यं बाह्याभ्यंतरवर्जितम् । स बाह्यभ्यंतरे चैव बाह्याभ्यंतरसंस्थितम्

Ngài vượt ngoài mọi nhị nguyên—thuần tịnh, độc nhất, siêu việt mọi phạm trù, như “tánh không” khó thể diễn tả—không có phân biệt ngoài và trong. Thế nhưng chính Chúa Tể ấy lại an trụ như cả nội lẫn ngoại, hiện hữu vững bền trong hai cõi: bên ngoài và bên trong.

Verse 10

आदिमध्यांतरहितमानंदस्यापिकारणम् । सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्मपरायणम्

Ngài không có khởi đầu, không có đoạn giữa, không có tận cùng; Ngài là nguyên nhân ngay cả của hỷ lạc. Ngài là Chân lý—Hỷ lạc, Bất tử, Phạm Thiên Tối thượng—mà bản thể và nơi nương tựa rốt ráo chính là Thực tại Siêu việt ấy (Śiva).

Verse 11

कुत एवात्र संभूतः परीक्षावोऽग्निसंभवम् । अधोगमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

“Điều này từ đâu mà hiện ra nơi đây—một cuộc thử thách sinh từ huyền nhiệm của lửa? Ta sẽ đi xuống dưới để khảo sát trụ lửa vô song, không gì sánh được.”

Verse 12

वेदशब्दोभयावेशं विश्वात्मानं व्यचिंतयत् । तदाऽभवदृषिस्तत्र ऋषेस्सारतमं स्मृतम्

Ngài quán niệm Đại Ngã của vũ trụ, được bao trùm hai phía bởi âm vang của lời Veda. Ngay khi ấy, tại đó một bậc Ṛṣi hiện khởi—được ghi nhớ là tinh túy tối thượng trong hàng hiền triết.

Verse 13

तेनैव ऋषिणा विष्णुर्ज्ञातवान्परमेश्वरम् । महादेवं परं ब्रह्म शब्दब्रह्मतनुं परम्

Nhờ chính vị hiền triết ấy, Viṣṇu đã nhận biết Đấng Tối Thượng—Mahādeva, Brahman siêu việt—đấng mà tự thân là Śabda-Brahman tối thượng (Tuyệt đối dưới dạng âm thanh thánh).

Verse 14

चिंतया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह । अप्राप्य तन्निवर्तंते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः

Rudra vượt ngoài mọi cấu tưởng của tâm; lời nói cùng với ý niệm đều quay lui, không thể đạt đến Ngài. Thế nhưng, Ngài vẫn được chỉ bày qua một âm tiết bất hoại duy nhất: Oṁ.

Verse 15

एकाक्षरेण तद्वाक्यमृतं परमकारणम् । सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम्

Lời thiêng được biểu lộ bằng một âm tiết duy nhất chính là Ngôn Từ bất tử và Nhân tối thượng. Đó là Chân Lý, Hỷ Lạc và Bất Tử—Phạm Thiên Tối Thượng (Brahman), vượt lên cả đỉnh cao nhất.

Verse 16

एकाक्षरादकाराख्याद्भगवान्बीजकोण्डजः । एकाक्षरादुकाराख्याद्धरिः परमकारणम्

Từ âm tiết duy nhất gọi là “A” xuất hiện Đấng Phúc Lành, Brahmā—đấng sinh từ hạt giống và trứng vũ trụ. Từ âm tiết duy nhất gọi là “U” xuất hiện Hari (Viṣṇu), nguyên nhân tối thượng cho sự gìn giữ và nâng đỡ.

Verse 17

एकाक्षरान्मकाराख्याद्भगवान्नीललोहितः । सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्युकाराख्यस्तु मोहकः

Từ âm tiết duy nhất gọi là “ma” phát sinh Đấng Thế Tôn Nīlalohita. Từ âm “ta” xuất hiện đấng tạo nên sự hiển lộ của thế giới; còn âm “hu” được biết là kẻ mê hoặc—đấng che phủ muôn loài bằng māyā.

Verse 18

मकाराख्यस्तु यो नित्यमनुग्रहकरोऽभवत् । मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्यकारो बीज उच्यते

Nguyên lý vĩnh cửu mang danh “Ma” đã trở thành đấng luôn ban ân phúc. Đấng Toàn Biến được gọi là “Ma” chính là nguồn mang hạt giống (bīja); và âm tiết “A” cũng được tuyên xưng là một bīja.

Verse 19

उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः । बीजी च बीजं तद्योनिर्नादाख्यश्च महेश्वरः

Âm “U”, được gọi là Hari, là tử cung (nguồn cội), là Đấng Chúa tể trên Pradhāna và Puruṣa. Ngài vừa là kẻ mang hạt giống, vừa chính là hạt giống; và chính tử cung ấy là Maheśvara, được gọi là Nāda—âm thanh nguyên sơ.

Verse 20

बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः । अस्य लिंगादभूद्बीजमकारो बीजिनः प्रभोः

Đấng Chúa tể mang Hạt Giống, theo ý chí tự tại của Ngài, đã tự phân chia chính mình và an lập trong sự hiển lộ. Từ Liṅga của Ngài phát sinh hạt giống—âm tiết “A”—thuộc về Đấng Tối Thượng, nguồn cội của mọi hạt giống.

Verse 21

उकारयोनौ निःक्षिप्तमवर्द्धत समंततः । सौवर्णमभवच्चांडमावेद्य तदलक्षणम्

Được gieo vào tử cung của âm “U”, hạt giống ấy lớn dậy khắp mọi phía. Rồi một trứng vũ trụ bằng vàng hiện thành, làm hiển lộ những dấu ấn đặc trưng của “Đó” (nguyên lý nguyên sơ).

Verse 22

अनेकाब्दं तथा चाप्सु दिव्यमंडं व्यवस्थितम् । ततो वर्षसहस्रांते द्विधाकृतमजोद्भवम्

Trong nhiều năm, quầng sáng thiêng ấy (trứng vũ trụ) an trụ trong nước. Rồi khi tròn một ngàn năm, nguyên lý “vô sinh mà sinh” ấy hiển lộ bằng cách tách làm hai.

Verse 23

अंडमप्सु स्थितं साक्षाद्व्याघातेनेश्वरेण तु । तथास्य सुशुभं हैमं कपालं चोर्द्ध्वसंस्थितम्

Quả Trứng vũ trụ nằm ngay trên mặt nước; rồi bởi cú chấn động quyết liệt của chính Đấng Chúa Tể, nó bị đánh bật. Khi ấy, lớp vỏ trên rực rỡ như vàng của nó vươn lên và an trụ ở phía trên.

Verse 24

जज्ञे सा द्यौस्तदपरं पृथिवी पंचलक्षणा । तस्मादंडाद्भवो जज्ञे ककाराख्यश्चतुर्मुखः

Từ nguyên lý ấy, trời cao được sinh thành; rồi tiếp đó, địa cầu mang năm tướng hiện khởi. Từ quả Trứng vũ trụ ấy, Bhava—Đấng Chúa—sinh ra bậc bốn mặt, được gọi bằng âm tiết “ka”, tức Phạm Thiên (Brahmā), để đảm nhiệm công cuộc sáng tạo.

Verse 25

स स्रष्टा सर्वलोकानां स एव त्रिविधः प्रभुः । एवमोमोमिति प्रोक्तमित्याहुर्यजुषां वराः

Chỉ một mình Ngài là Đấng Tạo Hóa của muôn cõi; chỉ một mình Ngài là Chúa Tể, hiển lộ ba phương diện. Vì thế, các bậc thánh tri của Yajurveda tuyên rằng Ngài được xưng tụng là “Om, Om”.

Verse 26

यजुषां वचनं श्रुत्वा ऋचः समानि सादरम् । एवमेव हरे ब्रह्मन्नित्याहुश्चावयोस्तदा

Nghe lời của Yajurveda, các câu Ṛk và thánh ca Sāma kính cẩn đáp: “Vâng—quả đúng như vậy, hỡi Hari. Hỡi Brahman, chúng tôi hằng nói về hai Ngài như thế.”

Verse 27

ततो विज्ञाय देवेशं यथावच्छक्तिसंभवैः । मंत्रं महेश्वरं देवं तुष्टाव सुमहोदयम्

Bấy giờ, sau khi hiểu đúng Đấng Chúa của chư thiên—Đấng hiện khởi do sự hiển lộ đúng thời của Śakti—người ấy tán thán Deva Maheśvara, bậc đại tâm, cực kỳ cát tường, chính Ngài là Thánh Mantra.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरेऽन्यच्च रूपमद्भुतसुन्दरम् । ददर्श च मया सार्द्धं भगवान्विश्वपालकः

Trong lúc ấy, Đức Thế Tôn—Đấng hộ trì vũ trụ—cùng với ta lại thấy một hình tướng khác, kỳ diệu và đẹp đẽ phi thường.

Verse 29

पंचवक्त्रं दशभुजं गौरकर्पूरवन्मुने । नानाकांति समायुक्तं नानाभूषणभूषितम्

Hỡi bậc hiền triết, ngài đã thấy Śiva trong hình tướng hiền hòa—năm mặt, mười tay, rạng ngời trắng trong như long não—đầy đủ muôn vẻ huy quang và trang nghiêm bởi vô số thánh bảo trang sức.

Verse 30

महोदारं महावीर्यं महापुरुषलणम् । तं दृष्ट्वा परमं रूपं कृतार्थोऽभून्मया हरिः

Ngài thật quảng đại, đại hùng lực, mang đủ tướng hảo của Đấng Tối Thượng. Khi chiêm ngưỡng hình tướng vô song, tối thượng ấy, ta—Hari (Viṣṇu)—liền được viên mãn, mục đích đã thành.

Verse 31

अथ प्रसन्नो भगवान्महेशः परमेश्वरः । दिव्यं शब्दमयं रूपमाख्याय प्रहसन्स्थितः

Bấy giờ Bhagavān Maheśa, Đấng Tối Thượng, liền hoan hỷ ban ân. Ngài tuyên thuyết hình tướng thiêng liêng cấu thành bởi âm thanh thánh (śabda), rồi an trụ, mỉm cười.

Verse 32

अकारस्तस्य मूर्द्धा हि ललाटो दीर्घ उच्यते । इकारो दक्षिणं नेत्रमीकारो वामलोचनम्

“Âm tiết ‘A’ chính là đỉnh đầu của Ngài; vầng trán rộng được nói là sự kéo dài của nó. Âm tiết ‘I’ là mắt phải của Ngài, và âm tiết ‘Ī’ là mắt trái.”

Verse 33

उकारो दक्षिणं श्रोत्रमूकारो वाम उच्यते । ऋकारो दक्षिणं तस्य कपोलं परमेष्ठिनः

Âm ‘U’ được nói là tai phải, còn ‘Ū’ là tai trái; và âm ‘Ṛ’ được tuyên xưng là má phải của Đấng Tối Thượng (Parameṣṭhin).

Verse 34

वामं कपोलमूकारो लृ लॄ नासापुटे उभे । एकारश्चोष्ठ ऊर्द्ध्वश्च ह्यैकारस्त्वधरो विभोः

Âm tiết “U” là má trái; các âm “Lṛ” và “Lṝ” là hai lỗ mũi. Âm “E” là môi trên, và âm “Ai” là môi dưới của Đấng Chúa bao trùm khắp mọi nơi.

Verse 35

ओकारश्च तथौकारो दन्तपंक्तिद्वयं क्रमात् । अमस्तु तालुनी तस्य देवदेवस्य शूलिनः

Theo thứ tự, các âm “o” và “au” được hiểu là hai hàng răng; còn âm “aṃ” được nói là hai vòm miệng—như vậy (các hình thái âm thanh ấy) thuộc về Đấng Thần của các thần, Chúa Śiva cầm đinh ba.

Verse 36

कादिपंचाक्षराण्यस्य पञ्च हस्ताश्च दक्षिणे । चादिपंचाक्षराण्येवं पंच हस्तास्तु वामतः

Trong sự sắp đặt linh thiêng này, năm âm bắt đầu bằng “ka” được đặt trên năm bàn tay bên phải; cũng vậy, năm âm bắt đầu bằng “ca” được đặt trên năm bàn tay bên trái.

Verse 37

टादिपंचाक्षरं पादास्तादिपंचाक्षरं तथा । पकार उदरं तस्य फकारः पार्श्व उच्यते

Nhóm năm âm bắt đầu bằng “ṭa” được đặt nơi đôi chân; cũng vậy, nhóm năm âm bắt đầu bằng “ta” cũng đặt tại đó. Âm “pa” được tuyên là bụng của Ngài, và âm “pha” được nói là sườn (mạn) của Ngài.

Verse 38

बकारो वामपार्श्वस्तु भकारः स्कंध उच्यते । मकारो हृदयं शंभोर्महादेवस्य योगिनः

“Ba” chỉ phần bên trái; “bha” được nói là bờ vai; và “ma” là trái tim của Śambhu—của Mahādeva, bậc Đại Du-gi. Vì thế, các âm tiết thiêng được quán tưởng như chính các chi thể của Đấng Tối Thượng.

Verse 39

यकारादिसकारान्ता विभोर्वै सप्तधातवः । हकारो नाभिरूपो हि क्षकारो घ्राण उच्यते

Từ âm “ya” cho đến âm “sa” quả thật được nói là bảy yếu tố sinh lực của Đấng bao trùm khắp. Âm “ha” được nói là hình tướng của rốn, và âm “kṣa” được tuyên là mũi (cơ quan ngửi).

Verse 40

एवं शब्दमयं रूपमगुणस्य गुणात्मनः । दृष्ट्वा तमुमया सार्द्धं कृतार्थोऽभून्मया हरिः

Vì thế, khi chiêm ngưỡng hình tướng kết thành từ thánh âm—của Đấng vượt ngoài mọi thuộc tính mà cũng là tinh túy của mọi thuộc tính—cùng với Umā, ta, Hari (Viṣṇu), được viên mãn, mục đích đã thành tựu.

Verse 41

एवं दृष्ट्वा महेशानं शब्दब्रह्मतनुं शिवम् । प्रणम्य च मया विष्णुः पुनश्चापश्यदूर्द्ध्वतः

Vì thế, sau khi chiêm bái Maheśāna—Śiva, đấng có thân chính là Brahman của thánh âm—Viṣṇu cúi đầu đảnh lễ. Rồi một lần nữa, Ngài ngước nhìn lên cao.

Verse 42

ओंकारप्रभवं मंत्रं कलापंचकसंयुतम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं शुभाष्टत्रिंशदक्षरम्

Sinh từ thánh âm Oṃ, thần chú này—đầy đủ năm kalā—rực sáng trong sự thanh khiết như pha lê không tì vết, và gồm ba mươi tám âm tiết cát tường.

Verse 43

मेधाकारमभूद्भूयस्सर्वधर्मार्थसाधकम् । गायत्रीप्रभवं मंत्रं सहितं वश्यकारकम्

Rồi lại nữa, một năng lực ban trí tuệ khởi lên, trở thành phương tiện thành tựu mọi dharma và các mục đích chính đáng. Mantra sinh từ Gāyatrī ấy—khi được hành trì đúng pháp—đem lại quyền năng chế ngự tâm và các căn, khiến điều cần được dẫn dắt trở nên thuận phục, dễ tiếp nhận.

Verse 44

चतुर्विंशतिवर्णाढ्यं चतुष्कालमनुत्तमम् । अथ पंचसितं मंत्रं कलाष्टक समायुतम्

Mantra ấy đầy đủ hai mươi bốn âm tiết, vô song, được ứng dụng trong bốn thời khắc thiêng. Kế đó là mantra gồm năm trăm (âm/ chữ), kết hợp cùng tám kalā (những quyền năng, phân vị thần linh).

Verse 45

आभिचारिकमत्यर्थं प्रायस्त्रिंशच्छुभाक्षरम् । यजुर्वेदसमायुक्तं पञ्चविंशच्छुभाक्षरम्

Đối với các nghi thức ābhicārika nhằm trấn áp mạnh mẽ hay đối trị ảnh hưởng thù nghịch, mantra thường gồm ba mươi âm tiết cát tường. Khi kết hợp với các công thức Yajurveda, mantra ấy gồm hai mươi lăm âm tiết cát tường.

Verse 46

कलाष्टकसमा युक्तं सुश्वेतं शांतिकं तथा । त्रयोदशकलायुक्तं बालाद्यैस्सह लोहितम्

Khi được phối hợp với tám kalā, nó rực trắng tinh khiết và ban sự an hòa. Khi được phối hợp với mười ba kalā, nó hiện sắc đỏ—cùng với các thần tùy tùng, bắt đầu từ Bāla và các vị khác.

Verse 47

बभूवुरस्य चोत्पत्तिवृद्धिसंहारकारणम् । वर्णा एकाधिकाः षष्टिरस्य मंत्रवरस्य तु

Chân ngôn tối thượng ấy trở thành nhân duyên của sự sáng tạo, tăng trưởng (gìn giữ/mở rộng) và tan hoại. Quả thật, các tự của chân ngôn tối thắng này gồm sáu mươi mốt chữ.

Verse 48

पुनर्मृत्युंजयं मन्त्रं पञ्चाक्षरमतः परम् । चिंतामणिं तथा मंत्रं दक्षिणामूर्ति संज्ञकम्

Lại nữa có thần chú Mṛtyuñjaya; rồi đến thần chú tối thượng Pañcākṣarī (năm âm). Cũng vậy có thần chú Cintāmaṇi và thần chú mang danh “Dakṣiṇāmūrti”.

Verse 49

ततस्तत्त्वमसीत्युक्तं महावाक्यं हरस्य च । पञ्चमंत्रांस्तथा लब्ध्वा जजाप भगवान्हरिः

Rồi đại ngữ “Tat tvam asi” — “Ngươi chính là Điều ấy” — được nói (với Ngài), và năm thần chú của Hara cũng được thọ nhận. Đã nhận được như vậy, Đấng Thế Tôn Hari (Viṣṇu) liền bắt đầu trì tụng japa.

Verse 50

अथ दृष्ट्वा कलावर्णमृग्यजुस्सामरूपिणम् । ईशानमीशमुकुटं पुरुषाख्यं पुरातनम्

Rồi bấy giờ, chiêm ngưỡng Īśāna—Đấng Tối Chủ mà thân chính là các Veda: Ṛk, Yajus và Sāman; Đấng mang mọi nghệ thuật và mọi sắc thái; Puruṣa cổ xưa vĩnh hằng, vương miện của mọi bậc quân vương—người ấy kính cẩn quán niệm Ngài.

Verse 51

अघोरहृदयं हृद्यं सर्वगुह्यं सदाशिवम् । वामपादं महादेवं महाभोगीन्द्रभूषणम्

Bàn chân trái của Ngài là trái tim của Aghora—êm dịu, khả ái, là bí mật tối thượng, chính là Sadāśiva; ấy là Mahādeva, được trang nghiêm bởi đại Xà-vương, biểu tượng cho uy quyền oai nghiêm của Ngài.

Verse 52

विश्वतः पादवन्तं तं विश्वतोक्षिकरं शिवम् । ब्रह्मणोऽधिपति सर्गस्थितिसंहारकारणम्

Tôi quán niệm Śiva ấy, Đấng có bàn chân khắp mọi phương, mắt và tay cũng khắp mọi phương; Ngài là Chúa Tể cả trên Brahmā, là nguyên nhân của tạo hóa, duy trì và tiêu diệt.

Verse 53

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिस्साम्बं वरदमीश्वरम् । मया च सहितो विष्णुर्भगवांस्तुष्टचेतसा

Với những lời lẽ được chọn lựa, thân thương, ta tán dương Śiva—Sāmba, Đấng Tối Chủ ban phúc. Và Bhagavān Viṣṇu cũng cùng ta tán dương Ngài, lòng hoan hỷ rạng ngời.