Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 30

संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇanam) — “Narration of Sandhyā’s Austerity and Encounter with Śiva”

Devanagari script

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्मि तपसा भद्रे भवत्याः परमेण वै । स्तवेन च शुभप्राज्ञे वरं वरय सांप्रतम्

Transliteration

maheśvara uvāca | prītosmi tapasā bhadre bhavatyāḥ parameṇa vai | stavena ca śubhaprājñe varaṃ varaya sāṃpratam

Translation

Maheśvara phán: “Hỡi người phúc lành, Ta thật sự hoan hỷ trước khổ hạnh tối thượng của nàng và trước bài tán tụng của nàng, hỡi người trí tuệ cát tường. Ngay lúc này, hãy chọn một ân huệ.”

Word by Word

• महेश्वरः: Maheśvara
• महेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.), परस्मैपद

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रीत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP from √प्री), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (sg.), परस्मैपद

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg.)

• भद्रे: O auspicious one
• भद्रे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), संबोधन (Voc. 8), एकवचन (sg.)

• भवत्याः: of you
• भवत्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भवती (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)

• परमेण: supreme
• परमेण: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.)/पुंलिङ्ग (m.) as per ‘तपसा’ (n.) agreement: तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg.); ‘with supreme (austerity)’

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: vai (अव्यय)
• Form: अव्यय, निश्चयार्थक/खल्वर्थक (emphatic particle)

• स्तवेन: by (your) hymn of praise
• स्तवेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg.)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शुभ-प्राज्ञे: O wise and auspicious one
• शुभ-प्राज्ञे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), संबोधन (Voc. 8), एकवचन (sg.); कर्मधारय: शुभा प्राज्ञा या सा

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• वरय: choose
• वरय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (sg.), परस्मैपद; causative sense not intended here: ‘choose’

• सांप्रतम्: now
• सांप्रतम्: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb): ‘at present/now’

Speaker

Lord Shiva (Maheśvara)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse shows the Shaiva principle that Śiva, as Pati (the Lord), responds to sincere tapas (self-discipline) and stotra (devotional praise), granting grace that can mature into spiritual upliftment and liberation-oriented blessings.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It reflects Saguna Śiva’s compassionate accessibility: through embodied worship—praise, vows, and disciplined practice—devotees approach Śiva (often via Liṅga-upāsanā) and receive tangible blessings that can be directed toward dharma and mokṣa.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to combine tapas (vows/fasting, especially on Mahāśivarātri) with stotra-japa (recitation of Śiva hymns or the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”), then consciously dedicate the “boon” sought toward purity, devotion, and liberation.