Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 62

अनरण्यसुता–पिप्पलादचरितम् / The Episode of Anaraṇya’s Daughter and Sage Pippalāda

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलो वसिष्ठो ज्ञानिसत्तमः । विरराम शिवं स्मृत्वा नानालीलाकरं प्रभुम्

Transliteration

brahmovāca | ityuktvā muniśārdūlo vasiṣṭho jñānisattamaḥ | virarāma śivaṃ smṛtvā nānālīlākaraṃ prabhum

Translation

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Vasiṣṭha—bậc hổ trong hàng hiền triết, người trí tuệ tối thượng—liền dừng lại, tưởng niệm Đức Śiva, Đấng Tối Thượng, bậc Chủ Tể hiển lộ vô lượng thần līlā.

Word by Word

• ब्रह्म: Brahmā
• ब्रह्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्तृ-निर्देश (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक निपात (quotative particle)

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (prior action)

• मुनिशार्दूलः: the tiger among sages
• मुनिशार्दूलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + शार्दूल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि (epithet)

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• ज्ञानिसत्तमः: best among the wise
• ज्ञानिसत्तमः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञानी + सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• विरराम: ceased / rested
• विरराम: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-रम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (prior action)

• नानालीलाकरम्: performing various divine plays
• नानालीलाकरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना + लीला + कर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of प्रभुम्)

• प्रभुम्: the Lord
• प्रभुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Characters & Entities

• Shiva
• Vasishtha
• Brahma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights śiva-smaraṇa (remembrance of Śiva) as a natural culmination of sacred discourse: even the greatest jñānī pauses by turning the mind to Pati (Śiva), the supreme Lord behind all divine acts.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By calling Śiva “Prabhu” and the doer of many līlās, the verse points to Saguna devotion—contemplating Śiva’s gracious, knowable manifestations—an attitude that supports Linga-worship as a concrete focus for remembrance.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple takeaway is daily śiva-smaraṇa: pause after recitation or study, mentally bow to Śiva and repeat the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with steady attention.