हिमाचलविवाहवर्णनम् — Description of Himācala’s (context for) Marriage / The Himālaya-Marriage Narrative (Chapter Opening)

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे हिमाचलविवाहवर्णनं नाम प्रथमोध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc phần thứ hai là Rudrasaṃhitā—nay mở đầu Chương thứ nhất của phân đoạn thứ ba, Pārvatī-khaṇḍa, mang nhan đề: “Mô tả hôn lễ của Himācala.”

Verse 2

कथं कृत्वा तपोऽत्युग्रम्पतिमाप शिवं च सा । एतन्मे पृच्छते सम्यक्कथय त्वं विशेषतः

“Nàng đã thực hành loại khổ hạnh (tapas) cực kỳ mãnh liệt nào mà đạt được Śiva làm phu quân? Ta hỏi điều ấy thật rõ ràng—xin hãy thuật lại trọn vẹn, thật chi tiết.”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं मुनिशार्दूल शिवाचरितमुत्तमम् । पावनं परमं दिव्यं सर्वपापहरं शुभम्

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Hỡi bậc hiền triết như hổ giữa các ẩn sĩ, hãy lắng nghe thánh truyện tối thượng về Śiva—cực kỳ thanh tịnh, tối cao và thiêng liêng, cát tường, và có năng lực trừ diệt mọi tội lỗi.”

Verse 4

यदा दाक्षायणी देवी हरेण सहिता मुदा । हिमाचले सुचिक्रीडे लीलया परमेश्वरी

Khi Nữ thần Dākṣāyaṇī, Đấng Tối Thượng, hoan hỷ hợp nhất cùng Hara (Śiva), Người vui đùa trong cuộc chơi thanh tịnh, cát tường trên Himācala (dãy Hi-mã-lạp-sơn), bằng līlā thiêng liêng.

Verse 5

मत्सुतेयमिति ज्ञात्वा सिषेवे मातृवर्चसा । हिमाचलप्रिया मेना सर्वर्द्धिभिरनिर्भरा

Nhận biết rằng: “Nàng chính là con gái của ta”, Menā—vương hậu yêu dấu của Himācala—đã phụng dưỡng và nuôi nấng nàng bằng uy quang của người mẹ, an nhiên mãn túc, được nâng đỡ bởi mọi thứ phúc lộc thịnh vượng.

Verse 6

यदा दाक्षायणी रुष्टा नादृता स्वतनुं जहौ । पित्रा दक्षेण तद्यज्ञे संगता परमेश्वरी

Khi Dakṣāyaṇī (Satī), phẫn nộ vì không được tôn kính xứng đáng, đã lìa bỏ chính thân mình, thì đó là tại lễ tế nơi phụ thân nàng là Dakṣa đã hội tụ nghi lễ; ngay tại đó, Đấng Tối Thượng Nữ Thần—Hiền Thê thiêng liêng của Śiva—hiện diện.

Verse 7

तदैव मेनका तां सा हिमाचलप्रिया मुने । शिवलोकस्थितां देवीमारिराधयिषुस्तदा

Hỡi bậc hiền triết, ngay khi ấy Menakā—người được Himācala yêu quý—đã khởi lòng sùng kính mà thờ phụng Nữ Thần đang ngự nơi cõi Śiva, cầu xin ân huệ của Ngài.

Verse 8

तस्यामहं सुता स्यामित्यवधार्य सती हृदा । त्यक्तदेहा मनो दध्रे भवितुं हिमवत्सुता

Satī, sau khi lìa bỏ thân cũ, đã khắc sâu trong tim lời nguyện: “Ta sẽ làm con gái của bà ấy”, rồi chuyên chú tâm ý để được sinh làm ái nữ của Himavān, hầu cho mối hiệp nhất thiêng liêng với Śiva được viên mãn trở lại trong sự thanh tịnh và đúng theo Dharma.

Verse 9

समयं प्राप्य सा देवी सर्वदेवस्तुता पुनः । सती त्यक्ततनुः प्रीत्या मेनकातनयाभवत्

Khi thời khắc định mệnh đến, Nữ Thần ấy—được chư thiên lại một lần tán dương—Satī, sau khi rũ bỏ thân cũ, đã hoan hỷ giáng sinh làm ái nữ của Menakā.

Verse 10

नाम्ना सा पार्वती देवी तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । नारदस्योपदेशाद्वै पतिम्प्राप शिवं पुनः

Được biết với danh hiệu Pārvatī, Nữ Thần đã thực hành khổ hạnh (tapas) vô cùng gian nan; và quả thật, nhờ lời chỉ dạy của Nārada, Ngài lại một lần nữa đạt được Śiva làm Phu Quân.

Verse 11

नारद उवाच । ब्रह्मन्विधे महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । मेनकायास्समुत्पतिं विवाहं चरितं तथा

Nārada thưa: “Bạch Brahmā, bậc Đấng An Bài (Vidhē), bậc đại trí—đệ nhất trong những người thuyết giảng—xin hãy nói cho con: nguồn gốc của Menakā, cùng hôn phối và diễn trình cuộc đời của bà.”

Verse 12

धन्या हि मेनका देवी यस्यां जाता सुता सती । अतो मान्या च धन्या च सर्वेषां सा पतिव्रता

Thật phước lành thay Nữ Thần Menakā, nơi bà sinh ra ái nữ Satī. Vì thế, bà được mọi người tôn kính và xem là hữu phúc, bởi bà là pativratā—người vợ một lòng thủ tiết với chồng.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं नारद मुने पार्वतीमातुरुद्भवम् । विवाहं चरितं चैव पावनं भक्तिवर्द्धनम्

Brahmā phán: “Hãy lắng nghe, hỡi hiền giả Nārada, về sự xuất hiện của Mẹ Pārvatī; cùng câu chuyện hôn phối và hạnh trạng của Ngài nữa—một thiên truyện thanh tịnh, làm tăng trưởng bhakti đối với Thánh Chủ Śiva.”

Verse 14

अस्त्युत्तरस्यां दिशि वै गिरीशो हिमवान्महान् । पर्वतो हि मुनिश्रेष्ठ महातेजास्समृद्धिभाक्

Quả thật, ở phương Bắc có vị chúa tể của núi non vĩ đại—Himavān, dãy Hi-mã-lạp-sơn hùng mạnh. Ôi bậc hiền thánh tối thượng, ngọn núi ấy đầy tràn quang huy linh thiêng và là nơi nắm giữ phúc lộc thịnh vượng.

Verse 15

द्वैरूप्यं तस्य विख्यातं जंगमस्थिरभेदतः । वर्णयामि समासेन तस्य सूक्ष्मस्वरूपकम्

Đấng Tối Thượng ấy nổi danh là có hai dạng hiển lộ, phân biệt thành động và tĩnh. Ta sẽ nói vắn tắt về bản thể vi tế, cốt yếu của Ngài.

Verse 16

पूर्वापरौ तोयनिधी सुविगाह्य स्थितो हि यः । नानारत्नाकरो रम्यो मानदण्ड इव क्षितेः

Ngài, như lao mình vào đại dương phương Đông và phương Tây mà vẫn đứng vững—đẹp đẽ, khả ái, là kho tàng vô số châu báu—tựa như cây thước đo được dựng trên mặt đất.

Verse 17

नानावृक्षसमाकीर्णो नानाशृंगसुचित्रितः । सिंहव्याघ्रादिपशुभिस्सेवितस्सुखिभिस्सदा

Nơi ấy đầy ắp muôn loài cây cối và được điểm trang mỹ lệ bởi nhiều đỉnh núi khác nhau; sư tử, hổ và các loài thú khác thường lui tới—tất thảy luôn an hòa, mãn nguyện.

Verse 18

तुषारनिधिरत्युग्रो नानाश्चर्यविचित्रितः । देवर्षिसिद्धमुनिभिस्संश्रितः शिवसंप्रियः

Kho tàng tuyết hùng vĩ, uy nghiêm ấy, được điểm tô bằng bao điều kỳ diệu; chư thiên hiền, các Siddha và các bậc ẩn sĩ nương về, và nơi ấy vô cùng được Đức Śiva yêu quý.

Verse 19

तपस्थानोऽतिपूतात्मा पावनश्च महात्मनाम् । तपस्सिद्धिप्रदोत्यंतं नानाधात्वाकरः शुभः

Nơi hành khổ hạnh ấy có bản thể thanh tịnh tối thượng, lại là bậc tẩy uế ngay cả cho các đại hồn. Nơi ấy ban thành tựu cao nhất của tapas, cát tường như mỏ quặng phong phú sinh ra nhiều thứ kim loại—tựa các thành tựu tâm linh.

Verse 20

स एव दिव्यरूपो हि रम्यः सर्वाङ्गसुन्दरः । विष्ण्वंशोऽविकृतः शैलराजराजस्सताम्प्रियः

Ngài quả thật mang hình tướng thần diệu—duyên dáng, mọi chi thể đều mỹ lệ. Sinh trong dòng dõi của Viṣṇu, không hề vẩn đục hay biến dạng, Ngài là bậc vương giữa các sơn vương và được người hiền đức mến yêu.

Verse 21

कुलस्थित्यै च स गिरिर्धर्म्मवर्द्धनहेतवे । स्वविवाहं कर्त्तुमैच्छत्पितृदेवहितेच्छया

Và vị sơn vương ấy (Himālaya), để giữ vững nền nếp dòng tộc và làm tăng trưởng dharma, đã mong sắp đặt hôn lễ (cho ái nữ), với tâm nguyện vì lợi ích của các Pitṛ và chư Deva.

Verse 22

तस्मिन्नवसरे देवाः स्वार्थमाचिन्त्य कृत्स्नशः । ऊचुः पितॄन्समागत्य दिव्यान्प्रीत्या मुनीश्वर

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, đúng lúc ấy chư Thiên sau khi suy xét trọn vẹn mục đích của mình, liền đến gần các Pitṛ thiêng liêng và với lòng kính ái, cung kính thưa lời.

Verse 23

देवा ऊचुः । सर्वे शृणुत नो वाक्यं पितरः प्रीतमानसाः । कर्त्तव्यं तत्तथैवाशु देवकार्य्येप्सवो यदि

Chư Thiên thưa rằng: “Hỡi các Pitṛ, xin tất cả với tâm hoan hỷ hãy lắng nghe lời chúng tôi. Nếu các ngài thật muốn việc của chư Thiên được thành tựu, thì xin hãy làm đúng như vậy—mau chóng.”

Verse 24

मेना नाम सुता या वो ज्येष्ठा मङ्गलरूपिणी । ताम्विवाह्य च सुप्रीत्या हिमाख्येन महीभृता

Trưởng nữ của các ngài tên là Menā, dung mạo cát tường; nàng đã được núi vương mang danh Himavān cưới hỏi với lòng yêu kính, trong niềm hoan hỷ lớn lao.

Verse 25

एवं सर्वमहालाभः सर्वेषां च भविष्यति । युष्माकममराणां च दुःखहानिः पदे पदे

Như vậy, một lợi ích lớn lao và cát tường sẽ đến với tất cả; và đối với các vị thần bất tử, nỗi khổ cũng sẽ được tiêu trừ ở mỗi bước đi.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यापरवचः पितरस्ते विमृश्य च । स्मृत्वा शापं सुतानां च प्रोचुरोमिति तद्वचः

Brahmā nói: Nghe những lời tiếp theo ấy, các bậc tổ tiên của các ngươi suy ngẫm; rồi nhớ đến lời nguyền liên quan đến các con trai của họ, họ đáp lại bằng tiếng “Om”.

Verse 27

ददुर्मेनां सुविधिना हिमागाय निजात्मजाम् । समुत्सवो महानासीत्तद्विवाहे सुमङ्गले

Bấy giờ Menā, theo đúng nghi lễ, đã gả chính con gái mình cho Himālaya. Hôn lễ cát tường ấy trở thành một đại lễ tưng bừng.

Verse 28

हर्य्यादयाऽपि ते देवा मुनयश्चापरोखिलाः । आजग्मुस्तत्र संस्मृत्य वामदेवं भवं धिया

Rồi Hari và các vị thần khác, cùng hết thảy các bậc hiền triết, đều đến nơi ấy—trong tâm chuyên nhất tưởng niệm Bhava, đấng Vāmadeva cát tường.

Verse 29

उत्सवं कारयामासुर्दत्त्वा दानान्यनेकशः । सुप्रशस्य पितॄन्दिव्यान्प्रशशंसुर्हिमाचलम्

Họ đã tổ chức một lễ hội trọng đại, ban phát vô số phẩm vật cúng dường. Sau khi cung kính tán dương các Pitṛ (chư Tổ linh thiêng), họ lại ca ngợi Himācala (Himalaya), vị chúa tể núi non thánh địa.

Verse 30

महामोदान्विता देवास्ते सर्वे समुनीश्वराः । संजग्मुः स्वस्वधामानि संस्मरन्तः शिवाशिवौ

Tràn đầy hoan hỷ lớn lao, tất cả chư Thiên—cùng các bậc chủ tể của hiền thánh—đều trở về cõi riêng của mình, luôn tưởng niệm Shiva và Shakti (Thánh phối cát tường của Ngài).

Verse 31

कौतुकं बहु सम्प्राप्य सुविवाह्य प्रियां च ताम् । आजगाम स्वभवनं मुदमाप गिरीश्वरः

Đạt được sự tưng bừng lớn lao và niềm vui cát tường, sau khi gả cưới chu toàn cho ái nữ của mình, Chúa Tể Núi non (Himālaya) trở về cung thất, lòng tràn đầy hân hoan.

Verse 32

ब्रह्मोवाच मेनया हि हिमागस्य सुविवाहो मुनीश्वर । प्रोक्तो मे सुखदः प्रीत्या किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Hỡi bậc tôn quý giữa các hiền thánh, ta đã ân cần thuật lại cuộc hôn phối cát tường, đem lại an lạc của Menā với Himālaya rồi. Ngươi còn muốn nghe thêm điều gì nữa?”