Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 2

कुमाराभिषेकवर्णनम् — Description of Kumāra’s Abhiṣeka

Consecration/Installation

Devanagari script

शतचक्रं सुविस्तीर्णं मनोयायि मनोहरम् । प्रस्थापितं च पार्वत्या वेष्टितं पार्षदैर्वरैः

Transliteration

śatacakraṃ suvistīrṇaṃ manoyāyi manoharam | prasthāpitaṃ ca pārvatyā veṣṭitaṃ pārṣadairvaraiḥ

Translation

Một cỗ xa giá huy hoàng với trăm bánh—rộng lớn, nhanh như ý niệm và vô cùng mê hoặc—được Nữ thần Pārvatī chuẩn bị sẵn, đứng đó giữa vòng vây các thị tùng cao quý của Người.

Word by Word

• शतचक्रम्: hundred-wheeled (structure/vehicle)
• शतचक्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2/1), एकवचन; द्विगुसमासः (शतानि चक्राणि यस्य तत्/शतसंख्यकं चक्रसमूहः)

• सुविस्तीर्णम्: very expansive
• सुविस्तीर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + विस्तीर्ण (कृदन्त; √स्तॄ/स्तृ (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2/1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)

• मनोयायि: mind-moving / swift as thought
• मनोयायि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मनो + यायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2/1), एकवचन; तत्पुरुषः (मनसा यायि = मनोगामी)

• मनोहरम्: charming
• मनोहरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2/1), एकवचन; तत्पुरुषः (मनः हरति इति)

• प्रस्थापितम्: set forth / placed
• प्रस्थापितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र + स्थापि (कृदन्त; √स्था (धातु) + णिच् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2/1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (causative PPP)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• पार्वत्या: by Pārvatī
• पार्वत्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• वेष्टितम्: wrapped / surrounded
• वेष्टितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √वेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2/1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• पार्षदैः: by attendants
• पार्षदैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पार्षद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• वरैः: excellent
• वरैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषणम् (पार्षदैः इति विशेष्यस्य)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: creative

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Śakti’s (Pārvatī’s) divine initiative and loving service—devotion expressed as sacred preparation—showing that grace and auspicious momentum arise when the Goddess supports a dharmic purpose.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though the Liṅga is not named here, the scene reflects Saguna devotion: divine forms, attendants (gaṇas), and sacred arrangements that support the Lord’s and the Goddess’s līlā—an outer expression that can mature into inner contemplation of Shiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse suggests bhakti expressed through careful preparation and purity of intent; as a takeaway, one may prepare a clean worship space and perform japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with focused, “mind-swift” attention.