Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 18

कुमाराभिषेकवर्णनम् — Description of Kumāra’s Abhiṣeka

Consecration/Installation

Devanagari script

पार्वती मंगलं चक्रे राजमार्गं मनोहरम् । पद्मरागादिमणिभिस्संस्कृतं परितः पुरम्

Transliteration

pārvatī maṃgalaṃ cakre rājamārgaṃ manoharam | padmarāgādimaṇibhissaṃskṛtaṃ paritaḥ puram

Translation

Nữ thần Pārvatī bày đặt điềm lành: Người tạo nên con đường ngự giá thật mỹ lệ, và khắp thành quách chung quanh được trang hoàng bằng hồng ngọc cùng các bảo thạch quý khác.

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मङ्गलम्: auspicious rite/auspiciousness
• मङ्गलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद (object)

• चक्रे: did/made
• चक्रे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• राजमार्गम्: royal road
• राजमार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज + मार्ग (प्रातिपदिक); समास
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः मार्गः)

• मनोहरम्: beautiful/charming
• मनोहरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (राजमार्गम्)

• पद्मरागादिमणिभिः: with gems such as rubies
• पद्मरागादिमणिभिः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: पद्मराग + आदि + मणि (प्रातिपदिक); समास
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; (पद्मराग-आदि)-मणि-समूहैः; करण (instrument)

• संस्कृतम्: adorned/embellished
• संस्कृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त) → संस्कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि विशेषण (पुरम्)

• परितः: all around
• परितः: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परितः (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश/अव्ययीभावार्थे अव्यय; अर्थे ‘सर्वतः/चारितः’

• पुरम्: the city
• पुरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: dipa

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse presents Pārvatī as Śiva’s śakti who establishes maṅgala (auspicious order) in the outer world—symbolizing inner purification and readiness for dharma and devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By highlighting sacred beautification and orderly preparation, it reflects the Saguna mode of worship—where devotees honor Śiva through tangible acts like decorating sacred spaces and preparing processional paths for divine presence.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is maṅgala-kriyā: cleaning and adorning the worship area (mandira/pujā-sthāna), offering flowers and lamps, and mentally “adorning” the inner city of the heart before japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya).