Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 58

कार्त्तिकेयान्वेषण-नन्दिसंवाद-वर्णनम्

Search for Kārttikeya and the Nandī Dialogue

Devanagari script

योगीन्द्रो नाऽनुलिप्तश्च भागी चेत्परिपोषणे । नैव लिप्तो यथात्मा च कर्मयोगेषु जीविनाम्

Transliteration

yogīndro nā'nuliptaśca bhāgī cetparipoṣaṇe | naiva lipto yathātmā ca karmayogeṣu jīvinām

Translation

Ngay cả bậc Chúa tể của các yogin cũng không bị nhiễm ô. Dẫu Ngài nhận phần trong việc duy trì thế gian, Ngài vẫn không vướng mắc—như Chân Ngã chẳng bao giờ bị hoen ố bởi các hành nghiệp của chúng sinh hữu thân trên con đường karma-yoga.

Word by Word

• योगीन्द्रः: lord of yogis
• योगीन्द्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (‘योगिनां इन्द्रः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• अनुलिप्तः: smeared/tainted; attached
• अनुलिप्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु-लिप् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• भागी: a sharer/participant
• भागी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (possessor/participant)

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक अव्यय (conditional particle ‘if’)

• परिपोषणे: in nurturing/maintenance
• परिपोषणे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परि-पोषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphasis ‘indeed/just’)

• लिप्तः: smeared/attached
• लिप्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लिप् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथा: as
• यथा: Upamāna (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक अव्यय

• आत्मा: the Self
• आत्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• कर्मयोगेषु: in karmayogas (disciplines of action)
• कर्मयोगेषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (‘कर्मणः योगः’), पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• जीविनाम्: of living beings
• जीविनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जीविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating Śaiva doctrine to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śiva, the supreme Pati, can engage in sustaining the cosmos without being bound—showing devotees how to act in the world while remaining inwardly unattached, aiming at liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship honors Śiva as both immanent and transcendent: he supports the universe (saguṇa function) yet is ever pure and unstained (nirguṇa reality). The verse frames devotion as recognizing this untouched divinity.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice karma-yoga with Śiva-bhāva: offer daily duties to Śiva, repeat the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with mental detachment, and maintain purity through simple Śaiva observances such as bhasma (tripuṇḍra) and japa.