Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 15

शिवपुत्रजननवर्णनम् — Description of the Birth/Manifestation of Śiva’s Son

Devanagari script

स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम् । नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वंध्याऽभवमहं सुराः

Transliteration

svārthahetormaheśānamārādhya paramaṃ prabhum | naṣṭaṃ cakrurmadvihāraṃ vaṃdhyā'bhavamahaṃ surāḥ

Translation

Vì mưu cầu lợi riêng, chư thiên đã phụng thờ Maheśa—Đấng Chúa Tể tối thượng. Họ làm tan nát cuộc du hí của ta, khiến ta trở nên hiếm muộn—hỡi chư thiên!

Word by Word

• स्वार्थ-हेतोः: for self-interest
• स्वार्थ-हेतोः: अपादान/हेतु (Apādāna/Hetu)
• Type: Noun
• Root: स्वार्थ (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष; हेतोः = हेतु-शब्दस्य पञ्चमी/षष्ठी एकवचन रूपम् (for the sake of self-interest)

• महेशानम्: Maheśāna (Śiva)
• महेशानम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: महेशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आराध्य: having worshipped
• आराध्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); उपसर्ग: आ-

• परमम्: supreme
• परमम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• प्रभुम्: lord
• प्रभुम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• नष्टम्: ruined, destroyed
• नष्टम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from नश्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म-विशेषण

• चक्रुः: they made
• चक्रुः: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मत्-विहारम्: my pastime/pleasure
• मत्-विहारम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (my sport/pleasure-ground)

• वन्ध्या: barren
• वन्ध्या: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• अभवम्: I became
• अभवम्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/Imperfect-like past), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अ- (augment)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• सुराः: O gods
• सुराः: सम्बोधन (Sambodhana)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (8th/1st), बहुवचन; here vocative address

Speaker

Parvati

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Mahādeva

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva
• Devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights that worship driven by svārtha (self-interest) can disrupt dharmic harmony; even when Shiva is pleased, the results may expose the worshipper’s motive and create karmic consequences. Shaiva Siddhanta emphasizes purification of intention (bhakti with śuddha-bhāva) so grace uplifts rather than entangles.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Maheśa is approached as the supreme personal Lord (saguṇa-Śiva) who responds to devotion. The verse cautions that external acts—whether Linga-pūjā or praise—should be aligned with reverence and surrender, not merely transactional requests, because Shiva’s grace ultimately protects cosmic order.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A key takeaway is to perform Shiva worship with pure intent: japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with humility, offering bilva leaves, and applying Tripuṇḍra (bhasma) as a reminder to renounce selfish motive and seek Shiva’s grace for inner transformation.