Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 15

गणेश-वाक्यं तथा गणानां समर-सन्नाहः | Gaṇeśa’s Challenge and the Mustering of the Gaṇas

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसंहितायां च कुमारखण्डे गणेशयुद्धवर्णनं नाम पञ्चदशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe dvi0 rudrasaṃhitāyāṃ ca kumārakhaṇḍe gaṇeśayuddhavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ

Translation

Như vậy, trong Shri Shiva Mahapurana, phần thứ hai—trong Rudra-samhita và trong Kumara-khanda—kết thúc chương thứ mười lăm có tựa đề “Mô tả về trận chiến liên quan đến Ganesha”.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative/end marker)

• श्री: venerable/holy
• श्री: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन-एकवचन; उपसर्गवत् सम्मानसूचक (honorific)

• शिवमहापुराणे: in the Śiva Mahāpurāṇa
• शिवमहापुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव-महा-पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः तत्पुरुष (शिवस्य महापुराणम्)

• द्वितीये: in the second (part)
• द्वितीये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (द्वितीये [भागे/स्कन्धे])

• रुद्रसंहितायाम्: in the Rudra-saṃhitā
• रुद्रसंहितायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः तत्पुरुष (रुद्रस्य संहिता)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• कुमारखण्डे: in the Kumāra-khaṇḍa
• कुमारखण्डे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुमार-खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः तत्पुरुष (कुमारस्य खण्डः)

• गणेशयुद्धवर्णनम्: the description of Gaṇeśa’s battle
• गणेशयुद्धवर्णनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गणेश-युद्ध-वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष (गणेशस्य युद्धस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः अव्यय; संज्ञासूचक (as called/namely)

• पञ्चदशः: fifteenth
• पञ्चदशः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (पञ्च च दश च → पञ्चदश)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (traditional Purāṇic framing narrator to the sages of Naimiṣāraṇya)

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Colophon marking the close of the ‘Gaṇeśa-yuddha-varṇana’ chapter within the Kumārakhaṇḍa; not a jyotirliṅga episode.

Characters & Entities

• Shiva
• Ganesha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a colophon marking the completion of a chapter; spiritually, it signals a pause for reflection (manana) on the leela just narrated, encouraging the listener to assimilate its devotional and dharmic lessons within a Shaiva framework.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though it does not directly mention the Liṅga, it situates the narrative within the Śiva Mahāpurāṇa’s Saguna context—where Shiva’s divine acts and the roles of his gaṇas (including Gaṇeśa) support bhakti and reverence toward Shiva as Pati (the Lord) who guides beings toward liberation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

As a chapter-ending marker, it implies a natural practice: conclude the recitation with a brief Shiva-smaraṇa (remembrance) or japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” dedicating the hearing/reading as an offering to Shiva.