Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 63

शिवविहारवर्णनम् (Śivavihāra-varṇana) — “Description of Śiva’s Divine Pastimes/Sojourn”

Devanagari script

दुःखकोलाहलस्तत्र बभूव त्रिदिवौकसाम् । मिश्रितश्शिव संस्तुत्याऽसुरार्त्तानां मुनीश्वर

Transliteration

duḥkhakolāhalastatra babhūva tridivaukasām | miśritaśśiva saṃstutyā'surārttānāṃ munīśvara

Translation

Ôi bậc chúa tể các hiền triết, nơi ấy dấy lên một cơn náo động của sầu khổ giữa các cư dân của ba cõi trời, hòa lẫn với những bài tán tụng Shiva, khi họ chứng kiến cảnh khốn cùng của các asura đang chịu nạn.

Word by Word

• दुःखकोलाहलः: a tumult of sorrow
• दुःखकोलाहलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + कोलाहल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दुःखस्य कोलाहलः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• बभूव: arose/occurred
• बभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• त्रिदिवौकसाम्: of the heaven-dwellers (gods)
• त्रिदिवौकसाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रिदिवे ओकः यस्य/त्रिदिवौकस् = स्वर्गवासी), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• मिश्रितः: mixed
• मिश्रितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; दुःखकोलाहलः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• शिव: O Śiva
• शिव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• संस्तुत्या: with praise
• संस्तुत्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: संस्तुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• असुर-आर्त्तानाम्: of those distressed by the asuras
• असुर-आर्त्तानाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (असुरैः आर्त्ताः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुनीनां ईश्वरः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahadeva

Mantra Metadata

Type: stotra

Ritual Elements

Offering: dhupa

Characters & Entities

• Shiva
• Devas
• Asuras

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows that in times of cosmic disturbance, even the devas turn inward to Shiva-stuti—affirming Shiva (Pati) as the ultimate refuge who transcends the turmoil of pashu (beings) bound by pasha (affliction).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes Shiva-saṃstuti as immediate support during crisis; in Shaiva practice this is embodied through Saguna worship—especially Linga-pūjā—where devotees approach Shiva with praise, surrender, and prayer for protection and right order (dharma).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to perform Shiva-stuti/japa—especially the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya”—as a stabilizing sadhana when fear or upheaval arises, optionally supported by Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrāksha as Shaiva disciplines.