Śiva-nāma-smaraṇa and Śambhu’s Protective Manifestation (Dāruka Episode)

Verse 1

सूत उवाच । कदाचित्सेवकस्तस्य राक्षसस्य दुरात्मनः । तदग्रे सुंदरं रूपं शंकरस्य ददर्श ह

Sūta nói: Có lần, một kẻ hầu của tên rākṣasa tâm địa xấu xa ấy đã thấy ngay trước mặt mình dung tướng tuyệt mỹ của Śaṅkara (Đức Śiva).

Verse 2

तस्मै निवेदितं राज्ञे राक्षसानां यथार्थकम् । सर्वं तच्चरितं तेन सकौतुकमथाद्भुतम्

Rồi người ấy tâu lên nhà vua bản tường thuật chân thật về bọn Rākṣasa—quả thật là mọi hành trạng của chúng—với lòng hiếu kỳ mãnh liệt, như kể lại một điều kỳ diệu đáng kinh ngạc.

Verse 3

राजापि तत्र चागत्य राक्षसानां स दारुकः । विह्वलस्सबलश्शीघ्रं पर्यपृच्छच्च तं शिवम्

Bấy giờ, vua Dāruka của loài Rākṣasa cũng đến nơi ấy. Tuy bối rối khổ não nhưng vẫn có quân lực theo hầu, ông vội vàng thưa hỏi Đức Śiva, cầu nương tựa nơi Đấng Tối Thượng.

Verse 4

दारुक उवाच । किं ध्यायसि हि वैश्य त्वं सत्यं वद ममाग्रतः । एवं सति न मृत्युस्ते मम वाक्यं च नान्यथा

Dāruka nói: “Này vaiśya, ngươi đang thiền niệm về điều gì? Hãy nói thật trước mặt ta. Nếu đúng như vậy, thì tử thần sẽ không đến với ngươi—lời ta quyết chẳng sai khác.”

Verse 5

सूत उवाच । तेनोक्तं च न जानामि तच्छ्रुत्वा कुपितस्य वै । राक्षसान्प्रेरयामास हन्यतां राक्षसा अयम्

Sūta nói: “Ta không biết người ấy đã nói gì; nhưng vừa nghe xong, kẻ kia liền nổi giận và xúi giục bọn Rākṣasa rằng: ‘Hỡi các Rākṣasa, hãy giết kẻ này!’”

Verse 6

तदुक्तास्ते तदा हंतुं नानायुधधरा गताः । द्रुतं तं वैश्यशार्दूलं शंकरासक्तचेतसम्

Được lệnh như thế, chúng liền mang đủ loại vũ khí kéo đi để giết, lao nhanh đến “sư tử giữa hàng vaiśya” ấy, người có tâm trí một mực gắn bó với Śaṅkara.

Verse 7

तानागतांस्तदा दृष्ट्वा भयवित्रस्तलोचनः । शिवं सस्मार सुप्रीत्या तन्नामानि जगौ मुहुः

Thấy chúng kéo đến, đôi mắt ông run lên vì sợ hãi. Nhưng với lòng mến kính, ông nhớ đến Chúa Śiva và không ngừng xưng tụng những thánh danh của Ngài.

Verse 8

वैश्यपतिरुवाच । पाहि शंकर देवेश पाहि शंभो शिवेति च । दुष्टादस्मात्त्रिलोकेश खलहन्भक्तवत्सल

Vaiśyapati thưa: “Xin che chở con, ô Śaṅkara, Chúa tể của chư thiên! Xin che chở con, ô Śambhu—Śiva cát tường! Ô Đấng Chủ của ba cõi, Đấng diệt kẻ ác, Đấng thương yêu người sùng kính—xin cứu con khỏi kẻ dữ này.”

Verse 9

सर्वस्वं च भवानद्य मम देव त्वमेव हि । त्वदधीनस्त्वदीयोऽहं त्वत्प्राणस्सर्वदा प्रभो

Ôi Chúa tể, quả thật chỉ một mình Ngài là tất cả của con. Con hoàn toàn nương tựa nơi Ngài; con thuộc về Ngài. Ôi Đấng Chủ, hơi thở sinh mệnh của con luôn đặt trong Ngài.

Verse 10

सूत उवाच । इति संप्रार्थितश्शंभुर्विवरान्निर्गतस्तदा । भवनेनोत्तमेनाथ चतुर्द्वारयुतेन च

Sūta thưa: Được khẩn cầu chí thành như vậy, Śambhu liền từ cửa mở mà hiện ra; và Chúa tể được thấy cùng một thánh điện tối thượng, có bốn cổng.

Verse 11

मध्यज्योतिस्स्वरूपं च शिवरूपं तदद्भुतम् । परिवारसमायुक्तं दृष्ट्वा चापूजयत्स वै

Chiêm ngưỡng hình tướng kỳ diệu của Śiva—hiển lộ như Quang Minh rực rỡ ngay giữa trung tâm—và thấy Ngài được tùy tùng bởi thánh chúng, người ấy liền thành kính dâng lễ phụng thờ.

Verse 12

पूजितश्च तदा शंभुः प्रसन्नो ह्यभवत्स्वयम् । अस्त्रं पाशुपतं नाम दत्त्वा राक्षसपुंगवान्

Bấy giờ, Śambhu được phụng thờ đúng phép nên tự thân hoan hỷ; Ngài ban vũ khí mang danh Pāśupata cho bậc đứng đầu trong hàng Rākṣasa.

Verse 13

जघान सोपकरणांस्तान्सर्वान्सगणान्द्रुतम् । अरक्षच्च स्वभक्तं वै दुष्टहा स हि शंकरः

Śaṅkara, Đấng diệt trừ kẻ ác, đã mau chóng đánh ngã hết thảy bọn tùy tùng ấy cùng khí giới của chúng; và quả thật Ngài che chở chính người sùng kính của Ngài.

Verse 14

सर्वांस्तांश्च तदा हत्वा वरं प्रादाद्वनस्य च । अत्यद्भुतकरश्शंभुस्स्वलीलात्तसुविग्रहः

Bấy giờ, sau khi đã diệt hết tất cả bọn chúng, Śambhu—Đấng có những kỳ công nhiệm mầu và tự do thị hiện thân tướng theo līlā thiêng liêng của Ngài—cũng ban một ân phúc cho khu rừng ấy.

Verse 15

अस्मिन्वने सदा वर्णधर्मा वै संभवंतु च । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां हि तथैव च

“Trong khu rừng này, nguyện cho bổn phận theo từng varṇa luôn được duy trì. Nguyện cho hạnh kiểm đã định của các brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, và cũng như śūdra, mãi mãi được thiết lập.”

Verse 16

भवत्वत्र मुनिश्रेष्ठास्तामसा न कदाचन । शिवधर्मप्रवक्तारश्शिवधर्मप्रवर्तकाः

Hỡi các bậc hiền triết tối thượng, nguyện nơi đây các ngài không bao giờ rơi vào tamas (bóng tối tâm linh). Nguyện các ngài trở thành những vị tuyên thuyết Śiva-dharma và là những người tích cực hoằng dương con đường thánh thiện của Śiva.

Verse 17

सूत उवाच । एतस्मिन्समये सा वै राक्षसी दारुकाह्वया । देव्याः स्तुतिं चकारासौ पार्वत्या दीनमानसा

Sūta nói: Khi ấy, nữ rākṣasī tên Dārukā, lòng khiêm hạ và đau khổ, đã dâng lên một bài tán tụng Đức Nữ Thần Pārvatī.

Verse 18

प्रसन्ना च तदा देवी किं करोमीत्युवाच हि । साप्युवाच पुनस्तत्र वंशो मे रक्ष्यतां त्वया

Bấy giờ Nữ Thần hoan hỷ, liền nói: “Ta phải làm gì đây?” Rồi ngay tại đó, Ngài lại dặn: “Chính ngươi phải gìn giữ và bảo hộ dòng dõi của ta.”

Verse 19

रक्षयिष्यामि ते वंशं सत्यं च कथ्यते मया । इत्युक्त्वा च शिवेनैव विग्रहं सा चकार ह

“Ta sẽ hộ trì dòng dõi của ngươi—đó là lời chân thật ta tuyên bố.” Nói xong, chính vị ấy, theo ý chí của Śiva, liền hiện ra trong một hình tướng rõ rệt.

Verse 20

शिवोपि कुपितां देवीं दृष्ट्वा वरवशः प्रभुः । प्रत्युवाचेति सुप्रीत्या यथेच्छसि तथा कुरु

Thấy Nữ Thần nổi giận, Chúa Śiva—dẫu là Đấng Tối Thượng—nhưng vì bị ràng buộc bởi lời ban ân, đã đáp lại với niềm hoan hỷ trìu mến: “Như nàng muốn, cứ thế mà làm.”

Verse 21

सूत् उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वपतेश्शंकरस्य वै । सुप्रसन्ना विहस्याशु पार्वती वाक्यमब्रवीत्

Sūta nói: Nghe như vậy lời của chính phu quân mình—Śaṅkara (Śiva)—Pārvatī vô cùng hoan hỷ, liền mỉm cười và cất lời đáp lại.

Verse 22

पार्वत्युवाच । भवदीयं वचस्तथ्यं युगांते संभविष्यति । तावच्च तामसी सृष्टिर्भवत्विति मतं मम

Pārvatī thưa: “Lời của Ngài là chân thật; đến cuối thời đại ắt sẽ ứng nghiệm. Cho đến khi ấy, xin để tạo hóa còn ở trong tính chất tamas—đó là ý kiến đã được ta suy xét.”

Verse 23

अन्यथा प्रलयस्स्याद्वै सत्यं मे व्याहृतं शिव । प्रमाणीक्रियतां नाथ त्वदीयास्मि त्वदाश्रया

Nếu không, ắt sẽ xảy ra sự tan rã (pralaya). Ôi Śiva, điều ta nói là chân thật. Bạch Đấng Natha, xin hãy chuẩn nhận làm lời đáng tin; ta thuộc về Ngài và chỉ nương tựa nơi Ngài mà thôi.

Verse 24

इयं च दारुका देवी राक्षसी शक्तिका मम । बलिष्ठा राक्षसीनां च रक्षोराज्यं प्रशास्तु च

“Và nữ thần Dārukā này—phối ngẫu rākṣasī của ta, đầy uy lực—là kẻ mạnh nhất trong các rākṣasī; hãy để nàng cai trị và quản lãnh vương quốc của loài rākṣasa.”

Verse 25

इमा राक्षसपत्न्यस्तु प्रसविष्यंति पुत्रकान् । ते सर्वे मिलिताश्चैव वने वासाय मे मताः

Những người vợ của loài rākṣasa này quả sẽ sinh ra các con trai. Tất cả những người con ấy, khi tụ hội lại, theo ý định của ta, sẽ ở trong rừng.

Verse 26

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा पार्वत्यास्स्वस्त्रियाः प्रभुः । प्रसन्नमानसो भूत्वा शंकरो वाक्यमब्रवीत्

Sūta nói: Nghe như vậy lời của người thị nữ thân cận của Pārvatī, Đức Chúa Śaṅkara, tâm ý an hòa hoan hỷ, liền cất lời đáp lại.

Verse 27

शङ्कर उवाच । इति ब्रवीषि त्वं वै चेच्छृणु मद्वचनं प्रिये । स्थास्याम्यस्मिन्वने प्रीत्या भक्तानां पालनाय च

Śaṅkara nói: “Nếu nàng nói như vậy, hỡi người yêu dấu, hãy nghe lời ta. Vì niềm hoan hỷ của tình thương, ta sẽ ở lại khu rừng này, và cũng để che chở, hộ trì cho các tín đồ.”

Verse 28

अत्र मे वर्णधर्मस्थो दर्शनं प्रीतिसंयुतम् । करिष्यति च यो वै स चक्रवर्ती भविष्यति

Ai an trú trong bổn phận của varṇa và āśrama của mình, đến đây và chiêm bái Ta với lòng mộ đạo đầy yêu kính—người ấy quả thật sẽ trở thành cakravartin, bậc đế vương thống ngự thiên hạ.

Verse 29

अन्यथा कलिपर्याये सत्यस्यादौ नृपेश्वर । महासेनसुतो यो वै वीरसेनेति विश्रुतः

Ôi bậc chúa tể của các vua, trong chu kỳ Kali thì không như vậy; nhưng vào buổi đầu thời Satya, quả thật có người con của Mahāsena, nổi danh với tên gọi Vīrasena.

Verse 30

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां नागेश्वरज्योतिर्लिंगोद्भवमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ tư—Koṭirudra Saṃhitā—kết thúc chương thứ ba mươi, mang tựa đề: “Mô tả vinh quang về sự khởi nguyên của Nāgeśvara Jyotirliṅga.”

Verse 31

सूत उवाच । इत्येवं दंपती तौ च कृत्वा हास्यं परस्परम् । स्थितौ तत्र स्वयं साक्षान्महत्त्वकारकौ द्विजाः

Sūta nói: Như vậy, đôi vợ chồng ấy, sau khi trao nhau tiếng cười đùa vui, đã ở lại nơi đó—hai vị “nhị sinh” ấy, tự thân hiện tiền, đã trở thành nguyên nhân làm phát khởi sự vĩ đại (tôn quý tâm linh).

Verse 33

ऋषय ऊचुः । वीरसेनः कथं तत्र यास्यते दारुकावने । कथमर्चिष्यति शिवं त्वं तद्वद महामते

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Vīrasena sẽ đến rừng Dārukā bằng cách nào? Và tại đó ông sẽ phụng thờ Đức Śiva, Đấng Tối Thượng, ra sao? Ôi bậc đại trí, xin hãy nói cho chúng tôi điều ấy.”

Verse 34

सूत उवाच । निषधे सुंदरे देशे क्षत्रियाणां कुले च सः । महासेनसुतो वीरसेनश्चैव शिवप्रियः

Sūta nói: Ở xứ Niṣadha tươi đẹp, trong dòng dõi Kṣatriya, có một người tên Vīrasena, con của Mahāsena—một người đặc biệt được Chúa Śiva yêu mến (một tín đồ Śiva).

Verse 35

पार्थिवेशार्चनं कृत्वा तपः परमदुष्करम् । चकार वीरसेनो वै वर्षाणां द्वादशावधिः

Sau khi cúng bái Chúa tể bằng đất (Pārthiva Liṅga), Vīrasena thực hành khổ hạnh vô cùng gian nan và quả thật đã duy trì trọn vẹn mười hai năm.

Verse 36

ततः प्रसन्नो देवेशः प्रत्यक्षं प्राह शंकरः । काष्ठस्य मत्स्यिकां कृत्वा त्रपुधातु विलेपनाम्

Bấy giờ, Đấng Chúa tể của chư thiên, Śaṅkara, hoan hỷ, hiện thân trước mắt và trực tiếp phán: “Hãy đẽo một mảnh gỗ nhỏ hình con cá, rồi phủ lên bằng hợp kim của ba thứ kim loại.”

Verse 37

विधाय योगमायां च दास्यामि वीरसेनक । तां गृहीत्वा प्रविश्यैतं नृभिस्सह व्रजाधुना

“Ta đã sắp đặt Yogamāyā và sẽ ban nàng cho ngươi, hỡi Vīrasena. Hãy nhận lấy nàng, rồi lập tức cùng các người mà bước vào nơi này.”

Verse 38

ततस्त्वं तत्र गत्वा च विवरे च कृते मया । प्रविश्य च तदा पूजां कृत्वा नागेश्वरस्य च

“Rồi ngươi hãy đến đó; khi lối mở do Ta tạo ra đã sẵn, hãy bước vào bên trong, và khi ấy cũng hãy cúng bái Nāgeśvara (Śiva) nữa.”

Verse 39

ततः पाशुपतं प्राप्य हत्वा च राक्षसीमुखान् । मयि दृष्टे तदा किंचिन्न्यूनं ते न भविष्यति

Rồi sau đó, khi đã thọ đắc vũ khí thần thánh Pāśupata và diệt trừ những kẻ thù mang mặt quỷ, lúc con chiêm bái Ta thì chẳng còn điều gì thiếu hụt đối với con nữa.

Verse 40

पार्वत्याश्च बलं चैव संपूर्णं वै भविष्यति । अन्ये च म्लेच्छरूपा ये भविष्यंति वने शुभाः

Và quả thật, sức lực viên mãn của Pārvatī sẽ được hoàn thành trọn vẹn. Lại nữa, những kẻ khác—dẫu mang hình tướng mleccha—cũng sẽ xuất hiện trong khu rừng cát tường ấy.

Verse 41

सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र वीरसेनं हि दुःखह । कृत्वा कृपां च महतीं तत्रैवांतर्द्दधे प्रभुः

Sūta thưa: Nói xong như vậy, Śaṅkara—Đấng trừ khổ—đã khởi lòng đại bi đối với Vīrasena ngay tại đó, rồi Đức Chúa tể liền ẩn mất khỏi chính nơi ấy.

Verse 42

इति दत्तवरस्सोऽपि शिवेन परमात्मना । शक्तस्स वै तदा कर्तुं संबभूव न संशयः

Vì thế, được Śiva—Đấng Tối thượng Ngã—ban ân huệ, người ấy quả thật ngay lúc bấy giờ trở nên đầy quyền năng để hoàn thành việc ấy; không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 43

एवं नागेश्वरो देव उत्पन्नो ज्योतिषां पतिः । लिंगरूपस्त्रिलोकस्य सर्वकामप्रदस्सदा

Như vậy, Nāgeśvara đã hiển lộ—Đức Thần, Chúa tể của mọi ánh quang—hiện thân trong hình tướng Liṅga vì ba cõi, hằng ban sự thành tựu cho mọi ước nguyện chân chính.

Verse 44

एतद्यश्शृणुयान्नित्यं नागेशोद्भवमादरात् । सर्वान्कामानियाद्धीमान्महापातकनाशनान्

Người trí, với lòng sùng kính, hằng ngày lắng nghe thánh truyện về sự hiển lộ của Nāgeśvara, sẽ đạt mọi mục tiêu mong cầu; và các đại tội đều bị tiêu trừ.

Verse 352

ज्योतिर्लिंगस्वरूपो हि नाम्ना नागेश्वरश्शिवः । नागेश्वरी शिवा देवी बभूव च सतां प्रियौ

Quả thật, Đức Śiva trong chính hình tướng Jyotirliṅga đã được tôn xưng với danh hiệu Nāgeśvara. Và Nữ Thần Śivā, được gọi là Nāgeśvarī, cũng hiển lộ tại nơi ấy—cả hai đều trở thành bậc được người hiền thiện và kẻ sùng tín yêu kính.