Rig Veda 9.94.2: Mandala 9, Sukta 94, Mantra 2

Sukta 9.94

Devata: Soma Pavamāna (Indu)

Samhita Patha (Devanagari)

द्विता व्यूर्ण्वन्नमृतस्य धाम स्वर्विदे भुवनानि प्रथन्त । धियः पिन्वानाः स्वसरे न गाव ऋतायन्तीरभि वावश्र इन्दुम् ॥

Transliteration

dvitā́ vy ūrṇván amṛ́tasya dhā́ma svaḥ-víde bhúvanāni prathanta | dhíyaḥ pinvānā́ḥ svásare ná gā́va ṛtā́yantīr abhí vāvaśre índum ||

Translation

Ngài theo hai lối mà vén mở nơi cư trú của Bất tử (amṛta), và làm rộng các thế giới cho kẻ tìm ra ánh trời (svar-vid). Những tư tưởng linh hứng (dhī), căng đầy như bò cái rống trong đồng cỏ của mình, vận hành theo luật ṛta (chân lý–trật tự vũ trụ), dồn đến và vội vã xoay quanh giọt sáng rực—Indu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्विता: twice; in two ways
• द्विता: Adhikaraṇa (काल/प्रकार-अव्यय)‏
• Type: Indeclinable
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) → द्विता (अव्यय)

• वि: apart; forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• ऊर्ण्वन्: unfolding; spreading
• ऊर्ण्वन्: Kartā (सह-कर्तृभावे)‏
• Type: Verb
• Root: √ऊर्णु (ऊर्णोति/ऊर्णुते ‘to open, spread, unfold’)

• अमृतस्य: of immortality; of the deathless (nectar)
• अमृतस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)‏
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• धाम: abode; station; realm
• धाम: Karma (व्यूर्ण्वन्—यत् विस्तीर्यते)‏
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• स्वर्विदे: for the finder of heaven/light
• स्वर्विदे: Sampradāna (प्रयोजन/लाभार्थ दत्त-भाव)‏
• Type: Adjective
• Root: स्वर्विद् (स्वर् + √विद् ‘to know/find’) (प्रातिपदिक)

• भुवनानि: worlds; beings/realms
• भुवनानि: Kartā (प्रथन्त—यत् प्रथते)‏
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; √भू ‘to be’)

• प्रथन्त: they expand; they spread
• प्रथन्त: Kriyā (मुख्य क्रिया)‏
• Type: Verb
• Root: √प्रथ् (प्रथते/प्रथन्ति ‘to spread, expand’)

• धियः: thoughts; insights; hymns
• धियः: Kartā (पिन्वानाः—कर्तृसम्बन्ध)‏
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• पिन्वानाः: impelling; swelling; being set in motion
• पिन्वानाः: Kartā (धियः—‘impelling/being impelled’)‏
• Type: Verb
• Root: √पिव्/√पिन् (पिन्वति ‘to swell, set in motion, impel, make abound’)

• स्वसरे: in the sister (i.e., in the sisterly stream/voice)
• स्वसरे: Adhikaraṇa (अधिकरण—‘in/at the sister’)‏
• Type: Noun
• Root: स्वसर (प्रातिपदिक; ‘sister’)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• गावः: cows
• गावः: Kartā (अभि वावश्र—यत् वावश्रे)‏
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• ऋतायन्तीः: moving in accord with ṛta; truth-following
• ऋतायन्तीः: Kartā (गावः—विशेषणरूपेण)‏
• Type: Adjective
• Root: ऋतायन्त् (ऋत + √या/√इ ‘to go’ → denominative/causative-like ‘to go according to ṛta’)

• अभि: towards; unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वावश्र: they bellowed; they cried out
• वावश्र: Kriyā (गावः—क्रिया)‏
• Type: Verb
• Root: √वश्/√वाश् (वाशति/वावशे ‘to bellow/cry, sound’; वेद. पुनरुक्त-परफेक्ट)

• इन्दुम्: Indu; the Soma (drop)
• इन्दुम्: Karma (अभि वावश्र—यम् प्रति)‏
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक; सोमः)