Rig Veda 9.80.2 — Mandala 9, Sukta 80, Mantra 2

Sukta 9.80

Rishi: Traditionally attributed to seers of the Soma Pavamāna corpus; specific r̥ṣi for RV 9.80.2 not securely inferable from the provided excerpt alone.

Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification), with explicit orientation 'for Indra' (इन्द्राय).

Chandas: Likely Triṣṭubh (common in RV 9; requires full metrical count confirmation).

Samhita Patha (Devanagari)

यं त्वा वाजिन्नघ्न्या अभ्यनूषतायोहतं योनिमा रोहसि द्युमान् । मघोनामायुः प्रतिरन्महि श्रव इन्द्राय सोम पवसे वृषा मदः ॥

Transliteration

yáṃ tvā vājinn aghnyā́ abhyánūṣatáyo-hataṃ yónim ā́ rohasi dyumā́n | maghónām ā́yuḥ pratirán máhi śráva índrāya soma pavase vṛ́ṣā mádaḥ ||

Translation

Hỡi Soma, đấng mãnh liệt và chiến thắng, những Bò Ánh Sáng không thể bị tổn hại đã cất lời tụng ca ngươi; ngươi bước lên “tử cung bị sắt đánh” (chiếc bình vững chắc của sự thành hình), rực sáng huy hoàng. Xua đuổi điều làm suy giảm thọ mệnh của những người ban phát, ngươi trở thành danh tiếng và sức mạnh rộng lớn cho Indra; ngươi là cơn hoan lạc hùng tráng (vṛṣā mada).

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजिन्: O Vājin (winner/strong one)
• वाजिन्: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक; ‘वाज’ से)

• अघ्न्याः: the ‘not-to-be-slain’ cows (holy cows)
• अघ्न्याः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अघ्न्या (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• अनूषत: they sought/wooed (him), they praised
• अनूषत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वश् (वशँ/उष्-वर्ग; Vedic: ‘to desire/seek, to woo, to praise’)

• आ: hither, to
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ

• योहतम्: being led/yoked on
• योहतम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective/Participle
• Root: युह्/युज्? (Vedic form; here as a kṛdanta/epithet meaning ‘yoked/led on’)

• योनिम्: the womb, seat, resting-place
• योनिम्: Adhikaraṇa (goal/place) / Karma (object of motion)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• आ: into, up to
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ

• रोहसि: you ascend, you mount
• रोहसि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: रुह् (रुहँ)

• द्युमान्: shining, radiant
• द्युमान्: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्युमन्त् (प्रातिपदिक)

• मघोनाम्: of the bountiful (patrons)
• मघोनाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: मघवन्/मघोन् (प्रातिपदिक; ‘bountiful ones’)

• आयुः: life, lifetime
• आयुः: Kartā/Viśeṣya (subject-noun in apposition)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• प्रतिरन्: reaching, attaining, responding
• प्रतिरन्: Kartā (qualifier)
• Type: Participle/Verbal form
• Root: प्रति-ऋ (ऋ गतौ) / प्रति-रम्? (Vedic: ‘to reach/attain/answer back’; form used as a verbal adjective/participle)

• महि: great
• महि: —
• Type: Adjective (indeclinable use)
• Root: महि (प्रातिपदिक/avyaya-like adjective ‘great’)

• श्रवः: fame, glory
• श्रवः: Karma/Phala
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: Sambodhana
• Type: Noun (vocative)
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पवसे: you purify yourself, you flow purified
• पवसे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पू (पूञ् शुद्धौ) → पव् (Vedic present-stem)

• वृषा: the bull; the vigorous one
• वृषा: Kartā (epithet)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• मदः: intoxication, exhilaration
• मदः: Kartā/Viśeṣya (apposition to Soma) / Phala
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)