Rig Veda 8.13.26 — Mandala 8, Sukta 13, Mantra 26

Sukta 8.13

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र त्वमवितेदसीत्था स्तुवतो अद्रिवः । ऋतादियर्मि ते धियं मनोयुजम् ॥

Transliteration

índra tvám avitéd asī́tthā stuvató adri-vaḥ | ṛtā́d iyarmi te dhíyaṃ manoyújam ||

Translation

Hỡi Indra, ngài quả thật là Đấng hộ trì—đúng như thế đối với người ca tụng, hỡi Đấng vung đá. Từ ṛta (Chân lý), ta khởi động cho ngài dhī (tư niệm/tuệ giác) được ách vào tâm trí.

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवित्: helper, protector
• अवित्: कर्तृ (विशेषण-भावेन त्वम्-इत्यस्य)
• Type: Noun (agent)
• Root: अव् (धातु) → अवितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• इद्: indeed, just
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• इत्था: thus, in this way
• इत्था: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• स्तुवतः: of the praising (worshipper)
• स्तुवतः: सम्बन्ध (षष्ठी): ‘of the praiser’
• Type: Participle (adjectival)
• Root: स्तु (धातु) → स्तुवत् (वर्तमाने कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अद्रिवः: O wielder of the stone (for Soma-pressing)
• अद्रिवः: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक) + वस्/वत् (बहुव्रीहि-विशेषणार्थ)

• ऋतादि: from/according to ṛta (cosmic order), rightly
• ऋतादि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (compound adverb)
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/उपसर्गसदृश)

• ईयर्मि: I set in motion / I raise / I direct
• ईयर्मि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईर्/ईरय् (धातु; ‘चल्/प्रेरय्’)

• ते: for you, your
• ते: सम्प्रदान/सम्बन्ध (षष्ठी): ‘for you / of you’
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धियम्: thought, hymn, inspired insight
• धियम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• मनःयुजम्: mind-yoked, joined with the mind
• मनःयुजम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective (compound)
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + युज् (धातु) → युज्/युज्- (कृदन्त/विशेषण ‘युक्त’)