Rig Veda 7.91.5: Mandala 7, Sukta 91, Mantra 5

Sukta 7.91

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Vāyu

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रमध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥

Transliteration

niyuvānā́ niyútaḥ spārhávīrā índravāyū saráthaṃ yātam arvā́k | idáṃ hí vāṃ prábhṛtaṃ mádhvo ágram ádha prīṇānā́ ví mumuktam asmè ||

Translation

Trẻ trung và luôn được làm mới, với những lực đã được ách vào, giàu dũng lực anh hùng đáng ước—hỡi Indra–Vāyu, xin cùng một chiến xa mà đến với chúng con. Vì tinh túy đầu tiên của vị ngọt đã được dâng mang đến cho hai Ngài; rồi khi đã thỏa lòng, xin mở tháo cho chúng con những sự mở rộng và những giải phóng.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नियुवाना: yoked/being yoked (as a pair)
• नियुवाना: Kartā (सह-कर्तृविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: नि-यु (युज्) / यु (यु) → क्त/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (यु-धातोः) ; प्रातिपदिकम्: नियुवान्

• नियुतः: yoked (steeds), teams
• नियुतः: Karaṇa (याने/रथे योज्याः ‘युग्याः’)
• Type: Noun
• Root: नियुत् (प्रातिपदिकम्; ‘योक/नियोजन’)

• स्पार्हवीरा: having desirable heroes/strength
• स्पार्हवीरा: Kartā (सह-कर्तृविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्पार्ह (विशेषण) + वीर (प्रातिपदिकम्) → बहुव्रीहिः/कर्मधारयः; प्रातिपदिकम्: स्पार्हवीर

• इन्द्रवायू: Indra and Vāyu
• इन्द्रवायू: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + वायु (समासः; द्वन्द्वः) प्रातिपदिकम्: इन्द्रवायु

• सरथम्: with the chariot; in one chariot
• सरथम्: Adhikaraṇa/Prakāra (यानेन/रीत्या)
• Type: Adverbial (accusative used adverbially)
• Root: स-रथ (उपसर्ग ‘स’ + रथ) प्रातिपदिकम्: सरथ

• यातम्: come, drive
• यातम्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: या (धातुः) ; लोट्/आज्ञार्थे—विधिलिङ्? (वैदिके आज्ञार्थ-प्रयोगः) ; रूपम्: यातम्

• अर्वाक्: hither, towards us
• अर्वाक्: Adhikaraṇa (दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्दः)

• इदम्: this
• इदम्: Kartā (वाक्ये ‘इदम् … प्रभृतम्’ इति)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपातः)

• वाम्: of you two / for you two
• वाम्: Sampradāna/सम्बन्ध (युष्मदर्थे ‘of you two/for you two’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → वाम्

• प्रभृतम्: brought forth, presented
• प्रभृतम्: Karma (यत् ‘आनीतम्/प्रस्तुतम्’)
• Type: Participle (past passive) / Adjective
• Root: प्र-भृ (धातुः) → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिकम्: प्रभृत

• मध्वः: of honey/sweet drink (soma)
• मध्वः: सम्बन्ध (अग्रस्य)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिकम्)

• अग्रम्: the foremost portion, first draught
• अग्रम्: Kartā/समनाधिकरण (इदम् = अग्रं)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिकम्)

• अध: then, thereupon
• अध: —
• Type: Indeclinable
• Root: अध (निपातः)

• प्रीणाना: being pleased, gladdening
• प्रीणाना: Kartā (सह-कर्तृविशेषणम्)
• Type: Participle (present active) / Adjective
• Root: प्री (धातुः) → शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; प्रातिपदिकम्: प्रीणान

• वि: apart, forth (intensively)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• मुमुक्तम्: release, set free
• मुमुक्तम्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातुः) + वि-; लिट् (परिपूर्ण/परस्मैपद-आदेशः) रूपम्: मुमुक्तम्

• अस्मे: to us, for us
• अस्मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम) → अस्मे