Rig Veda 6.13.3 — Mandala 6, Sukta 13, Mantra 3

Sukta 6.13

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स सत्पतिः शवसा हन्ति वृत्रमग्ने विप्रो वि पणेर्भर्ति वाजम् । यं त्वं प्रचेत ऋतजात राया सजोषा नप्त्रापां हिनोषि ॥

Transliteration

sá sátpatiḥ śávasā hanti vṛtrám agne vípro ví paṇér bhárti vā́jam | yáṃ tváṃ práceta ṛtajāta rāyā́ sajóṣā náptrā apā́ṃ hinóṣi ||

Translation

Ngài là Chúa của Chân Thật; bằng uy lực Ngài đánh tan Vṛtra, kẻ che lấp. Hỡi Agni, vị hiền triết được linh hứng mang đi Vāja—sự sung mãn của sức mạnh—khỏi tay Paṇi, kẻ buôn bán. Hỡi Đấng biết trước, Đấng sinh từ ṛta (trật tự thiêng), người nào Ngài thúc đẩy bằng những phú túc của mình—cùng với Hậu duệ của Nước (Apām Napāt)—người ấy Ngài đẩy tiến về phía trước.

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सत्पतिः: lord of the good/true (good lord)
• सत्पतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सत् + पति (प्रातिपदिक)

• शवसा: by might, with strength
• शवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• हन्ति: slays
• हन्ति: —
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructer)
• वृत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विप्रः: the inspired sage/priest
• विप्रः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• पणेः: from the Paṇi (miser/demon)
• पणेः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• भर्ति: bears, brings, carries off
• भर्ति: —
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• वाजम्: prize, booty; strength/victory
• वाजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• यम्: whom/which
• यम्: Karma
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रचेतः: O far-seeing/wise one
• प्रचेतः: —
• Type: Adjective/Noun (vocative)
• Root: प्र-चेतस् (प्रातिपदिक)

• ऋतजात: O born of ṛta (cosmic order), rightly-born
• ऋतजात: —
• Type: Adjective (past participial compound)
• Root: ऋत-जात (कृदन्त/समास; √जन्)

• राया: with wealth, by bounty
• राया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: राय्/राय (प्रातिपदिक)

• सजोषाः: in companionship, in concord
• सजोषाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स-जोषस् (प्रातिपदिक)

• नप्त्रा: with the two grandsons/descendants
• नप्त्रा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नप्तृ (प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• हिनोषि: you impel, you set in motion
• हिनोषि: —
• Type: Verb
• Root: हि (धातु; Vedic: ‘to impel/set in motion’)