Rig Veda 5.81.2 — Mandala 5, Sukta 81, Mantra 2

Sukta 5.81

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.81)

Devata: Savitar

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद्भद्रं द्विपदे चतुष्पदे । वि नाकमख्यत्सविता वरेण्योऽनु प्रयाणमुषसो वि राजति ॥

Transliteration

viśvā́ rūpā́ṇi práti muñcate kavíḥ prā́sāvīd bhadráṃ dvi-páde cátuṣ-pade | ví nā́kam akhyat savitā́ varéṇyo'nu prayā́ṇam uṣáso ví rājati ||

Translation

Bậc thi nhân thấu triệt (kavi) giải phóng mọi hình tướng để chúng hiển lộ; ngài đã khởi phát điều lành cho loài hai chân và bốn chân. Savitar, Đấng đáng được tuyển chọn, làm cho cõi trời trở nên khả kiến; theo sau cuộc xuất hành của Nữ Bình Minh Uṣas, ngài rực sáng trong uy quang vương quyền.

Word by Word

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म (रूपाणि इति विशेष्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• रूपाणि: forms
• रूपाणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, in return
• प्रति: (क्रियाविशेषणम्) दिशासूचक/प्रत्यभिमुख्ये
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• मुञ्चते: releases, lets go
• मुञ्चते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (मुञ्चति)

• कविः: the seer/poet
• कविः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• प्र: forth
• प्र: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• असावीत्: impelled, set in motion
• असावीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सू (सुवति) / √सू (प्रसवने)

• भद्रम्: the auspicious (good)
• भद्रम्: कर्म (असावीत् इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• द्विपदे: for the two-footed (humans)
• द्विपदे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: द्विपद (प्रातिपदिक)

• चतुष्पदे: for the four-footed (cattle)
• चतुष्पदे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: चतुष्पद (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely
• वि: (क्रियाविशेषणम्) विभक्तौ/विशेषेण
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• नाकम्: heaven, the firmament
• नाकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• अख्यत्: made manifest, revealed
• अख्यत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ख्या (आख्याने) / √ख्या

• सविता: Savitar (the Impeller)
• सविता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• वरेण्यः: most choice-worthy, excellent
• वरेण्यः: कर्तृ (सविता इति विशेष्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: वरेण्य (प्रातिपदिक; √वृ ‘to choose’ से)

• अनु: along, following
• अनु: (क्रियाविशेषणम्) अनुगमनार्थे
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• प्रयाणम्: the onward course, departure
• प्रयाणम्: कर्म/अधिकरण (अनु इत्यनेन सह: ‘following the course’)
• Type: Noun
• Root: प्रयाण (प्रातिपदिक; प्र-√या ‘to go’ से)

• उषसः: of Dawn
• उषसः: सम्बन्ध (प्रयाणस्य)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• वि: widely, distinctly
• वि: (क्रियाविशेषणम्) विशेषेण/विभक्तौ
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• राजति: shines, reigns (in radiance)
• राजति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: राज् (दीप्तौ) / √राज्