Rig Veda 5.77.2 — Mandala 5, Sukta 77, Mantra 2

Sukta 5.77

Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable)

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रातर्यजध्वमश्विना हिनोत न सायमस्ति देवया अजुष्टम् । उतान्यो अस्मद्यजते वि चावः पूर्वःपूर्वो यजमानो वनीयान् ॥

Transliteration

prā́tar yajadhvam aśvinā́ hinota ná sāyám asti deva-yā́ ájuṣṭam | utā́nyó asmád yajate ví cā́vaḥ pū́rvaḥ-pū́rvo yájamāno vánīyān ||

Translation

Hãy tế lễ vào buổi sáng, hãy thúc mời đôi Aśvinā. Buổi chiều không có lễ vật hướng thần nào mà các Ngài chấp nhận. Dẫu người khác ngoài chúng ta có thể phụng tế; nhưng trong sự trợ giúp của các Ngài, mỗi vị tế chủ đi trước lại càng được yêu mến hơn.

Word by Word

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: अधिकारण (काल-अधिकारण) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातः

• यजध्वम्: worship (you all)!
• यजध्वम्: (क्रिया) — कर्तृ-प्रेरणा; कर्ता = (यूयम्) यजमानाः
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु) ‘पूजायाम्/इष्टौ’

• अश्विना: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विना: सम्प्रदान (देवतार्पण) / सम्बोधन
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक) — देवता (द्विवचन-नाम)

• हिनोत: impels / sets in motion
• हिनोत: (क्रिया) — कर्ता = (यजमानः/स्तोता) अव्यक्तः
• Type: Verb
• Root: हि (धातु) ‘प्रेरणे/गत्यर्थे’ (वेद. प्रयोगः) अथवा ‘हिनु’ (प्रेरणे)

• न: not
• न: क्रियानिषेधक
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• सायम्: in the evening
• सायम्: अधिकारण (काल-अधिकारण) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सायम् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सायाह्न

• अस्ति: is
• अस्ति: (क्रिया) — भाववाचक
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘भुवि/सत्तायाम्’

• देवया: in a godly way / by divine means
• देवया: करण (मार्ग/उपाय) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Adverbial (indeclinable-like use)
• Root: देवय (प्रातिपदिक) ‘देव-सम्बन्धी/देव-मार्गेण’ (वेद. अव्ययीभाव/तृतीया-एकवचनरूपेण)

• अजुष्टम्: not pleasing / not accepted
• अजुष्टम्: विशेषण (अस्ति इत्यस्य विषयः/प्रत्ययः) अथवा कर्मविशेषण
• Type: Adjective (past participle)
• Root: जुष् (धातु) ‘प्रीतौ/सेवने’ ; उपसर्ग ‘अ-’ (निषेध) → ‘अजुष्ट’

• उत: and / also
• उत: सम्बन्धक
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• अन्यः: another (one)
• अन्यः: कर्ता
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अस्मत्: of us / our
• अस्मत्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यजते: worships / performs sacrifice
• यजते: (क्रिया) — कर्ता = अन्यः
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु) ‘इष्टौ/पूजायाम्’

• वि: apart / forth / distinctly
• वि: क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• चावः: zeal / effort / vigor
• चावः: कर्म (यजते इत्यस्य) / अथवा क्रियाविशेष्य (यज्ञ-प्रयत्नः)
• Type: Noun
• Root: चावस् (प्रातिपदिक) (वेद.) ‘उत्साह/प्रयत्न/शक्ति’

• पूर्वः: former / earlier
• पूर्वः: विशेषण (यजमानः) / कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• पूर्वः: earlier and earlier / successive
• पूर्वः: विशेषण (यजमानः)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• यजमानः: the sacrificer
• यजमानः: कर्ता
• Type: Noun (agent)
• Root: यजमान (प्रातिपदिक) < यज् + शानच् (वर्तमानकृदन्त) ‘यजमान’

• वनीयान्: more desirable / better
• वनीयान्: विशेषण (यजमानः)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: वनीयस् (प्रातिपदिक) < वन (प्रिय/काम्य) + ईयसुन् (तुलनात्मक) — वेद. ‘वनीयान्’