Rig Veda 5.32.2 — Mandala 5, Sukta 32, Mantra 2

Sukta 5.32

Rishi: Atri (Atri-bhṛgu lineage; traditional attribution for RV 5.32 within Maṇḍala 5)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमुत्साँ ऋतुभिर्बद्बधानाँ अरंह ऊधः पर्वतस्य वज्रिन् । अहिं चिदुग्र प्रयुतं शयानं जघन्वाँ इन्द्र तविषीमधत्थाः ॥

Transliteration

tvám utsā́m̐ ṛtúbhir badbadhānā́m̐ áraṃha ū́dhaḥ párvatasya vajrin | áhīm̐ cid ugra práyutaṃ śáyānaṃ jaghánvān índra táviṣīm adhatthāḥ ||

Translation

Hỡi Vajrin, Đấng cầm Lôi Chùy, Ngài đã tháo mở những mạch suối bị trói chặt theo luật của các mùa; Ngài giải phóng bầu vú căng đầy của núi (ū́dhar). Và ngay cả con Rắn Ahi hung dữ, nằm duỗi dài trong sức mạnh tụ hội—khi Ngài đã giết nó, hỡi Indra, Ngài đã thiết lập uy lực chiến thắng (taviṣī) của mình.

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उत्सान्: springs; fountains
• उत्सान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उत्स (प्रातिपदिक)

• ऋतुभिः: with seasons (right times)
• ऋतुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक)

• बद्बधानान्: binding; fastening (them)
• बद्बधानान्: कर्म (उत्सान् इति विशेषणरूपेण) / कर्मविशेषण
• Type: Participle
• Root: बन्ध् (धातु) → बद्बध् (परिपूर्ण/पुनरुक्त-आभ्यासिक परस्मैपद-रूप), वर्तमान कृदन्त

• अरंहः: harm; injury; damage
• अरंहः: कर्म (उद्धः इत्यस्य विशेषण/सम्बन्ध) अथवा कर्मपद
• Type: Noun
• Root: अरंहस् (प्रातिपदिक; ‘हानि/अघ/दोष’ अथवा ‘अरंह’ = hurt, harm)

• ऊधः: udder; swelling mass (of water)
• ऊधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊधस् (प्रातिपदिक)

• पर्वतस्य: of the mountain
• पर्वतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• वज्रिन्: O wielder of the thunderbolt
• वज्रिन्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक) < वज्र

• अहिम्: the serpent (Ahi/Vṛtra)
• अहिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• उग्र: O mighty one; fierce
• उग्र: सम्बोधन/कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• प्रयुतम्: stretched out; extended
• प्रयुतम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रयुत (प्रातिपदिक; ‘युत’ < युज्/यु)

• शयानम्: lying (reclining)
• शयानम्: कर्म-विशेषण
• Type: Participle
• Root: शी (धातु) → शयान (वर्तमान कृदन्त)

• जघन्वान्: having slain
• जघन्वान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle
• Root: हन् (धातु) → जघन्वस्/जघन्वान् (परिपूर्ण/परफेक्ट कृदन्त; ‘having slain’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तविषीम्: strength; might
• तविषीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तविषी (प्रातिपदिक)

• अधत्थाः: thou didst place/put; didst apply
• अधत्थाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) उपसर्गः अधि-; लिट्/लुङ्-प्रयोगे वैदिक रूपम्