Rig Veda 5.3.8 — Mandala 5, Sukta 3, Mantra 8

Sukta 5.3

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.3)

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामस्या व्युषि देव पूर्वे दूतं कृण्वाना अयजन्त हव्यैः । संस्थे यदग्न ईयसे रयीणां देवो मर्तैर्वसुभिरिध्यमानः ॥

Transliteration

tvā́m asyā́ vyùṣi deva pū́rve dūtáṃ kṛṇvānā́ ayajanta havyáiḥ | saṃsthé yád agna ī́yase rayīṇā́ṃ devó martáir vásubhir idhyámānaḥ ||

Translation

Trong buổi rạng đông của cõi này/ngày này, người xưa đã lập Ngài làm sứ giả thiêng liêng và tế tự bằng lễ vật dâng (havya). Hỡi Agni, khi Ngài tiến bước nơi chỗ ngự đã an lập của các của cải, được người phàm nhóm lên bằng những vật tốt lành—thì vị Thần hiển lộ trong khí cụ của con người, rực cháy cùng các thiện tài.

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्याः: of this (woman/this one)
• अस्याः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• व्युषि: at dawn / when dawn breaks
• व्युषि: अधिकारण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: व्युष् (धातु; ‘उषस्’/प्रभात-समये व्यतीते) अथवा ‘व्युषि’ (निपात/कालवाचक अव्यय)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• पूर्वे: the former/ancient ones
• पूर्वे: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• दूतम्: messenger
• दूतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• कृण्वानाः: making, appointing
• कृण्वानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु) → कृण्वान (शतृ/वर्तमान कृदन्त)

• अयजन्त: they worshipped/sacrificed
• अयजन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• हव्यैः: with oblations
• हव्यैः: करण
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• संस्थे: in the gathering/at the session
• संस्थे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: संस्था/संस्थ (प्रातिपदिक; ‘standing together/assembly/seat’)

• यत्: when/that which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ईयसे: you go/you move
• ईयसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ/ई (धातु ‘to go’)

• रयीणाम्: of riches
• रयीणाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मर्तैः: by mortals
• मर्तैः: करण
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• वसुभिः: with good things/wealths
• वसुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• इध्यमानः: being kindled
• इध्यमानः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: इन्ध् (धातु ‘to kindle’) → इध्यमान (वर्तमान कर्मणि कृदन्त)