Rig Veda 4.35.9 — Mandala 4, Sukta 35, Mantra 9

Sukta 4.35

Rishi: Rbhus (collective artisan-seers; associated with the Angirasic current in Book 4)

Devata: Rbhus (Ṛbhavaḥ) in the Soma context; allied to Indra through indriya-powers

Chandas: Trishtubh (probable for RV 4.35; verse shows typical 11-syllable cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

यत्तृतीयं सवनं रत्नधेयमकृणुध्वं स्वपस्या सुहस्ताः । तदृभवः परिषिक्तं व एतत्सं मदेभिरिन्द्रियेभिः पिबध्वम् ॥

Transliteration

yat tṛtī́yaṃ sávanam ratnadhéyam ákṛṇudhvam svapasyā́ suhastāḥ | tád ṛbhavaḥ páriṣiktaṃ va etát sáṃ mádebhiḥ indriyébhíḥ pibadhvam ||

Translation

Khi các ngươi tạo tác lần ép Soma thứ ba—một dòng rót mang kho báu—hỡi những thợ khéo tay, hành nghiệp chân chính; bấy giờ, hỡi các Rbhus, hãy uống phần này đã được rót cho các ngươi, cùng với những cơn hoan lạc xuất thần đánh thức các năng lực indriya (quyền năng nội tại).

Word by Word

• यत्: which/that (relative)
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण (अग्रे ‘तत्’ इत्यनेन सह)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तृतीयम्: the third
• तृतीयम्: कर्म (सवनम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (क्रमवाचक-विशेषण)

• सवनम्: Soma-pressing; Soma libation
• सवनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक; √सु/सव् ‘to press (Soma)’)

• रत्नधेयम्: bestowing treasures; treasure-laden
• रत्नधेयम्: कर्म (सवनम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रत्नधेय (प्रातिपदिक; रत्न + धेय ‘to be placed/assigned’)

• अकृणुध्वम्: you made; you prepared
• अकृणुध्वम्: क्रिया (कर्तरि प्रयोगः)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• स्वपस्या: with good workmanship; skilled service
• स्वपस्या: कर्तृ-विशेषण (सूहस्ताः इत्यनेन सह ऋभवः प्रति)
• Type: Noun (abstract) / Adjective (as epithet)
• Root: स्वपस्या (प्रातिपदिक; सु- + पस्या/पस् ‘skill/service’)

• सूहस्ताः: you of good hands; deft-handed
• सूहस्ताः: कर्तृ (अकृणुध्वम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सूहस्त (प्रातिपदिक; सु- + हस्त)

• तत्: that
• तत्: कर्म (पिबध्वम् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋभवः: the Rbhus (divine artisans)
• ऋभवः: कर्तृ (पिबध्वम् इत्यस्य सम्बोधन/कर्तृ-निर्देशः)
• Type: Noun (proper/collective)
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक; देव-समूह-नाम)

• परिषिक्तम्: poured around; well-sprinkled/filled
• परिषिक्तम्: कर्म (तत् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (past passive)
• Root: pari-√सिच् (सिञ्चने) → परिषिक्त (कृदन्त)

• वः: of you; your
• वः: सम्बन्ध (एतत्/तत् इत्यस्य ‘your’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• एतत्: this (very)
• एतत्: कर्म (तत् इत्यस्य अप्पोजिशन/विशेषणवत्)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्: together; fully
• सम्: क्रियाविशेषण (सम्यक्/सह)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग)

• मदेभिः: with exhilarations; with intoxications
• मदेभिः: करण (पानस्य साधन/हेतु-भावः: ‘with exhilarations’)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• इन्द्रियेभिः: with Indra-like powers; with strength
• इन्द्रियेभिः: करण (सामर्थ्य/वीर्य-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• पिबध्वम्: drink!
• पिबध्वम्: क्रिया (कर्तरि; ऋभवः कर्तारः)
• Type: Verb
• Root: √पा (पाने)