Rig Veda 4.16.9: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 9

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा कविं नृमणो गा अभिष्टौ स्वर्षाता मघवन्नाधमानम् । ऊतिभिस्तमिषणो द्युम्नहूतौ नि मायावानब्रह्मा दस्युरर्त ॥

Transliteration

ácchā kavíṃ nṛ́-maṇo gā́ abhíṣṭau svàr-sātā maghavan nā́dhamānam | ūtíbhis tám íṣaṇo dyumná-hūtau ní māyā́vān á-brahmā dásyur arta ||

Translation

Trong chiến thắng được khát cầu, xin Ngài tiến đến vị hiền tri–thi sĩ, đấng dẫn dắt tâm trí loài người; hỡi Maghavan, kẻ đoạt lấy bầu trời rực sáng, khi người ấy cất tiếng gọi vang. Bằng những trợ lực của Ngài, xin thúc đẩy người ấy trong lời thỉnh mời các phúc quang huy hoàng, và quật ngã sức Dasyu gian trá, kẻ không có brahman—không có lời thiêng.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अच्छा: towards, hither
• अच्छा: अधिकारण (गत्यर्थ-निर्देश) / उपपद
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (गत्यर्थ) > अव्यय ‘अच्छा’

• कविम्: the seer/poet
• कविम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• नृमणः: man-spirited, of heroic mind
• नृमणः: कर्तृ (सम्बोधनार्थ-विशेषण) / विशेष्य-विशेषणभाव
• Type: Adjective (used substantively) / Epithet
• Root: नृमण (प्रातिपदिक; नृ- ‘पुरुष’ + मनस्/मन् ‘मन/भाव’)

• गा: sing (you)!
• गा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गै (गाने) > गा (लोट्/आज्ञार्थ)

• अभिष्टौ: in/at the praise (act of laudation)
• अभिष्टौ: अधिकारण
• Type: Noun (action-noun) / Kṛdanta-derived
• Root: अभि-स्तु (स्तुतौ) > अभिष्टु (कृदन्त) / ‘अभिष्टु’ (स्तुति)

• स्वर्षाता: winner of heaven/light
• स्वर्षाता: कर्तृ (विशेषण) / सम्बोधन-विशेषण
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: स्वर्-सा (साने/जये) > स्वर्षातृ (प्रातिपदिक)

• मघवन्: O bountiful one
• मघवन्: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative) / Epithet
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; ‘दानशील/सम्पन्न’)

• आधमानम्: blowing/enkindling (the fire), inflaming
• आधमानम्: कर्म (कविम् इत्यस्य विशेषण) / कर्मपद
• Type: Participle (present) used adjectivally
• Root: आ-ध्मा (ध्माने ‘फूंकना/प्रज्वलन’) > आधमान (वर्तमान कृदन्त)

• ऊतिभिः: with helps/aids
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक; √अव्/ऊ ‘रक्षण/सहाय’)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• इषणः: the impeller/instigator
• इषणः: कर्तृ (विशेषण) / विशेष्य-विशेषणभाव
• Type: Noun/Adjective
• Root: इष् (इच्छा/प्रेरणे) > इषण (प्रातिपदिक ‘प्रेरक/उत्साहक’)

• द्यु्म्नहूतौ: in the glory-invocation / in the call for splendour
• द्यु्म्नहूतौ: अधिकारण
• Type: Noun (compound)
• Root: द्यु्म्न-हूति (समास; द्यु्म्न ‘यशस्/तेजस्’ + हूति ‘आह्वान/आहूति’)

• नि: down, away
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• मायावान्: possessing magic/illusion
• मायावान्: कर्तृ (अगले पद ‘दस्युः’ का विशेषण) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: माया-वन् (प्रातिपदिक; माया + वन्त्)

• अब्रह्मा: without sacred word/without hymn
• अब्रह्मा: कर्तृ (दस्युः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-ब्रह्मन् (नञ्-समास; ब्रह्मन् ‘स्तोत्र/पवित्र वचन’)

• दस्युः: the Dasyu/hostile foe
• दस्युः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)

• ऋर्त: went away/was driven off
• ऋर्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ऋ (गत्यर्थ) > अर् (वेदिक रूप) / √ऋ ‘गमन’