Rig Veda 3.33.2: Mandala 3, Sukta 33, Mantra 2

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)

Devata: Vipāṭ and Śutudrī (as river powers under Indra’s impulsion)

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रेषिते प्रसवं भिक्षमाणे अच्छा समुद्रं रथ्येव याथः । समाराणे ऊर्मिभिः पिन्वमाने अन्या वामन्यामप्येति शुभ्रे ॥

Transliteration

índreṣite prasaváṃ bhíkṣamāṇe ácchā samudráṃ rathyéva yāthaḥ | samārāṇé ūrmíbhiḥ pínvamāne anyā́ vām anyā́m ápy eti śubhre ||

Translation

Được Indra thúc giục, cầu xin sức phát động tiến lên, các ngươi hướng về đại dương như hai cỗ chiến xa trên đường lớn. Khi cùng lao tới, phồng lên bởi muôn lớp sóng, một dòng sáng trong áp sát dòng sáng trong kia, tìm sự hợp nhất trong một dòng chảy duy nhất.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रे॑षिते: when/under the impulse sent by Indra
• इन्द्रे॑षिते: Adhikaraṇa (स्थितिः/निमित्त-आधारः: ‘इन्द्र-प्रेरणे’)
• Type: Adjective (past passive participle used adjectivally)
• Root: इन्द्र- + इषित (√इष् ‘प्रेरणे’ का क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त) अथवा √इष्/√इष्-प्रेरण

• प्रस॒वम्: the onward impulse / setting in motion
• प्रस॒वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रसव- (प्र + √सू ‘प्रसवे/जनने’ → प्रसव)

• भिक्ष॑माणे: (you two) begging/entreating
• भिक्ष॑माणे: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √भिक्ष् ‘याचने’

• अच्छा॑: towards
• अच्छा॑: Adhikaraṇa (गत्यर्थ-उपपद: ‘towards’)
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (निपात)

• समु॒द्रम्: the sea / ocean
• समु॒द्रम्: Karma (गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: समुद्र-

• र॒थ्ये॑: as on a chariot-road / like a chariot (in course)
• र॒थ्ये॑: Karaṇa (उपमान-प्रकारेण)
• Type: Adjective
• Root: रथ्य- (रथ + यत्; ‘रथ-सम्बन्धी/रथ-मार्गीय’)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• याथः: you two go / you two proceed
• याथः: Kartā
• Type: Verb
• Root: √या ‘गत्यर्थे’

• स॒मा॒रा॒णे: in the encounter / in the confluence (of the streams)
• स॒मा॒रा॒णे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (locative) / verbal-noun
• Root: सम्-आ-√रि/√अर्? (समाराण- ‘संयुद्ध/प्रतिस्पर्धा/समागम’ अर्थे; वैदिक पद)

• ऊ॒र्मिभिः: with waves / surges
• ऊ॒र्मिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि-

• पिन्व॑माने: (you two) swelling / being made to swell
• पिन्व॑माने: Kartā (सह-कर्तृ: नद्यौ)
• Type: Verb (participle)
• Root: √पिव्/√पिन् ‘प्रीणने/वर्धने’ (पिन्वते)

• अ॒न्या: one (of the two)
• अ॒न्या: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य-

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: Sampradāna/Adhikaraṇa (सम्बन्धार्थे: ‘of you two’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन: वाम्)

• अ॒न्याम्: the other (one)
• अ॒न्याम्: Karma
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य-

• अपि: also / further
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• एति: goes / approaches
• एति: Kartā
• Type: Verb
• Root: √इ ‘गत्यर्थे’

• शुभ्रे: O bright/gleaming (two)
• शुभ्रे: Sambodhana
• Type: Adjective (vocative)
• Root: शुभ्र-