Rig Veda 3.3.6: Mandala 3, Sukta 3, Mantra 6

Sukta 3.3

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.3.6

Transliteration

agnír devébhir mánuṣaś ca jantúbhis tanvānáḥ yajñáṃ puru-péśasaṃ dhiyā́ | rathī́r antár īyate sā́dhadiṣṭi-bhir jīró damū́nā abhiśasti-cā́tanaḥ ||

Translation

Agni, cùng với các thần, cùng với loài người và mọi sinh linh, trải rộng lễ tế bằng tư niệm linh hứng (dhī), làm cho lễ tế trở nên phong phú, nhiều vẻ trang nghiêm. Như người đánh xe, Ngài vận hành ở bên trong nhờ những thành tựu viên mãn; nhanh nhẹn trong nơi cư ngụ, Ngài xua tan những cuộc công kích của lời nói thù nghịch.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निः: Agni (the fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• देवेभिः: with the gods
• देवेभिः: सह/साधन (करण-भावः; ‘with’)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• मनुष्यैः: with men (humans)
• मनुष्यैः: सह/साधन (करण-भावः; ‘with’)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य- (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• जन्तुभिः: with living beings/creatures
• जन्तुभिः: सह/साधन (करण-भावः; ‘with’)
• Type: Noun
• Root: जन्तु- (प्रातिपदिक)

• तन्वानः: spreading/expanding
• तन्वानः: कर्तृ (अग्निः) विशेषण
• Type: Verb (Participle)
• Root: √तन् (तनु)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक)

• पुरुपेशसम्: of many adornments/with much beauty
• पुरुपेशसम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरु- + पेशस्- (प्रातिपदिक; समास)

• धिया: by insight/with thought (devotion)
• धिया: करण
• Type: Noun
• Root: धि- (प्रातिपदिक)

• रथीः: the charioteer/rider
• रथीः: कर्तृ (अग्निः) विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: रथिन्- (प्रातिपदिक)

• अन्तरीयते: moves in-between / passes through
• अन्तरीयते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अन्तर् + √इ (इण्) / वैदिक प्रयोग: ‘अन्तरीयते’

• साधदिष्टिभिः: with successful/fulfilling offerings (rites)
• साधदिष्टिभिः: करण
• Type: Noun (instrumental plural)
• Root: साधदिष्टि- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास, वैदिक)

• जीरः: swift/quick
• जीरः: कर्तृ (अग्निः) विशेषण
• Type: Adjective
• Root: जीर- (प्रातिपदिक)

• दमूना: house-friend; lord of the house
• दमूना: कर्तृ (अग्निः) विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दमूनस्/दमूना- (प्रातिपदिक; वैदिक)

• अभिशस्तिचातनः: the repeller of curses/hostile imprecations
• अभिशस्तिचातनः: कर्तृ (अग्निः) विशेषण
• Type: Noun/Adjective (agent-noun)
• Root: अभिशस्ति- + √चात्/√चत् (चातन ‘driving away’) (प्रातिपदिक; समास)