Rig Veda 3.16.4: Mandala 3, Sukta 16, Mantra 4

Sukta 3.16

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni (implied as the accomplisher; verse also exhorts the sacrificer)

Chandas: Trishtubh (probable; confirm in edition)

Samhita Patha (Devanagari)

चक्रिर्यो विश्वा भुवनाभि सासहिश्चक्रिर्देवेष्वा दुवः । आ देवेषु यतत आ सुवीर्य आ शंस उत नृणाम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.16.4

Transliteration

cakrír yó víśvā bhúvanā́bhí sāsahíś cakrír devéṣv ā́ dúvaḥ | ā́ devéṣu yátata ā́ su-vī́rya ā́ śáṃsa utá nṛṇā́m ||

Translation

Đấng đã tạo tác và chế ngự mọi cõi—Ngài cũng đã tạo nên việc phụng sự giữa các thần. Hãy nỗ lực hướng về các thần, hướng về sức mạnh anh hùng chân thật, hướng về lời ca do linh hứng, và cả hướng về sự tán dương của loài người.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चक्रिः: the doer/mighty one (Agni)
• चक्रिः: कर्तृ
• Type: Noun (agent-noun/epithet)
• Root: चक्रि- (प्रातिपदिक; √कृ ‘करना’ से कृत/नामधातु-आधारित) अथवा ‘चक्रिन्/चक्रि’ (शक्तिमान/कर्तृ)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्धसूचक)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्म (विशेष्य-विशेषण में कर्मपद का अंश)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (विशेषण-प्रातिपदिक)

• भुवनाः: worlds, beings, realms
• भुवनाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; √भू ‘होना’ से)

• अभि: towards, over
• अभि: उपपद (क्रिया-विशेषण; ‘की ओर/पर’)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सासहिः: conquering, overpowering
• सासहिः: कर्तृ (चक्रिः का विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: सासहि- (कृत्/विशेषण; √सह् ‘जीतना/सहना’ से परिपूर्ण/पर्याय-रूप ‘सासहि’ = ‘विजयी’)

• चक्रिः: the doer/mighty one
• चक्रिः: कर्तृ
• Type: Noun (agent-noun/epithet)
• Root: चक्रि- (प्रातिपदिक; √कृ)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आ: to, unto
• आ: उपपद (दिशा/सम्प्राप्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• दुवः: worship, service, homage
• दुवः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुवस्/दुवः (प्रातिपदिक; ‘पूजा/सेवा/नमस्कार’)

• आ: to, unto
• आ: उपपद
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव

• यतत: let him strive / he should exert
• यतत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यत् (प्रयत्न/उद्यम) + आ- (उपसर्ग)

• आ: towards, for
• आ: उपपद
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• सुवीर्य: good heroism, splendid strength
• सुवीर्य: कर्म
• Type: Noun
• Root: सु- + वीर्य (प्रातिपदिक; √वीर ‘वीर/बल’ से)

• आ: to, for
• आ: उपपद
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• शंसः: praise, proclamation
• शंसः: कर्तृ/कर्म (अर्थानुसार: ‘स्तुति’ को लाना/प्राप्त करना)
• Type: Noun
• Root: शंस (प्रातिपदिक; √शंस् ‘स्तुति करना/घोष करना’)

• उत: and also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)