Rig Veda 2.34.13: Mandala 2, Sukta 34, Mantra 13

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Maruts/Rudras

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ते क्षोणीभिररुणेभिर्नाञ्जिभी रुद्रा ऋतस्य सदनेषु वावृधुः । निमेघमाना अत्येन पाजसा सुश्चन्द्रं वर्णं दधिरे सुपेशसम् ॥

Transliteration

té kṣoṇī́bhir aruṇébhir nā́ñjibhī rudrā́ ṛtásya sádanēṣu vāvṛdhuḥ | niméghamānā́ átyena pā́jasā suścandrám várṇaṃ dadhire supéśasam ||

Translation

Họ—những Rudra, tức các Marut—với những cõi đất-địa vực đỏ rực và đồ trang sức chói sáng, lớn mạnh trong các chỗ ngự của ṛta (chân lý và trật tự vũ trụ). Sấm vang đổ xuống, với sức mạnh như tuấn mã (pājas), họ khoác lấy một hình tướng sáng trong, được tạo tác khéo—vẻ đẹp của quyền năng có trật tự.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: कर्तृ (रुद्राः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्षोणीभिः: with/using (their) chariots/vehicles
• क्षोणीभिः: करण
• Type: Noun
• Root: क्षोणी- (स्त्री)

• अरुणेभिः: ruddy, tawny
• अरुणेभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: अरुण-

• नाञ्जिभिः: with harnesses/bridles
• नाञ्जिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: नाञ्जि- (स्त्री; ‘नाञ्जि’ = लगाम/अङ्कुश/रेणुका?; RV-प्रयोगः ‘harness/bridle’)

• रुद्राः: the Rudras
• रुद्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रुद्र-

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (सदनेषु इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: ऋत-

• सदनेषु: in the seats/dwellings
• सदनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदन-

• वावृधुः: have grown/strengthened
• वावृधुः: क्रिया (कर्तृ = रुद्राः)
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• निमेघमानाः: raining down, pouring
• निमेघमानाः: कर्तृ (रुद्राः; विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: नि- + √मिह्/√मेह् (सिञ्चने/वर्षणे; ‘to rain, to sprinkle’) → मेघमान (शतृ-प्रत्यय)

• अत्येन: with a steed/horse
• अत्येन: करण
• Type: Noun
• Root: अत्य- (पुं; ‘steed, horse’)

• पाजसा: with might/force
• पाजसा: करण
• Type: Noun
• Root: पाजस्- (नपुं; ‘strength, might, brilliance’)

• सुश्चन्द्रम्: very bright, fair-shining
• सुश्चन्द्रम्: कर्म (दधिरे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु- + चन्द्र-

• वर्णम्: color, appearance
• वर्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्ण-

• दधिरे: have assumed/put on
• दधिरे: क्रिया (कर्तृ = रुद्राः)
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने) — (दधिरे = आत्मनेपद-रूपम्)

• सुपेशसम्: well-adorned, of beautiful form
• सुपेशसम्: कर्म (वर्णम् सह)
• Type: Adjective
• Root: सु- + पेशस्- (नपुं; ‘form, adornment, beauty’)